همزيستی ادبيات داستانی با مباحث انقلابی، ناشی از رويكرد دينی نويسندگان است

گروه ادب: غلامرضا كافی در رابطه با تأثيرگذاری ادبيات دينی بر ادبيات انقلاب اسلامی، گفت: امروزه ادبيات ما همزيستی بهتری با ادبيات انقلاب اسلامی نسبت به گذشته دارد و به ميزان قابل توجهی مربوط به ادبيات انقلاب اسلامی است و از رويكرد دينی آن نشئت می‌گيرد.

غلامرضا كافی، عضو هيأت علمی بخش زبان و ادبيات فارسی دانشكده ادبيات و علوم انسانی دانشگاه شيراز

غلامرضا كافی، عضو هيئت علمی بخش زبان و ادبيات فارسی دانشكده ادبيات و علوم انسانی دانشگاه شيراز در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، با بيان اينكه تعريف‌ها درباره ادبيات داستانی دينی و قرآنی متفاوت است، گفت: ديدگاه من تعريف بسته‌ای است؛ يعنی ادبيات داستانی دينی تأييد نظرگاه دينی است و صرف استفاده از عناصر نمی‌تواند اثری را دينی كند؛ از اين رو در ادبيات داستانی دين بايد با نظر مثبت نگاه شود.

وی افزود: ممكن است نويسنده داستان دينی و قرآنی از داستان حضرت يوسف(ع) برداشت خاصی كند، اما نظر ايجابی و تأييدی نسبت به آن نداشته باشد؛ از اين رو اين اثر را نمی‌توان در زيرمجموعه آثار دينی قرار داد؛ چرا كه ادبيات داستانی كه دربردارنده نظرگاه دينی و تأييد مؤلفه‌های دينی است، در زيرمجموعه دين قرار می‌گيرد.

كافی با اشاره به تأثير انقلاب اسلامی در دينی كردن ادبيات داستانی اظهار كرد: ادبيات داستانی در كشور ما نوپاست و به زحمت از مرز قرن در كشور ما می‌گذرد. اينكه انقلاب اسلامی كتاب خود را قرآن می‌داند، ديدگاه‌ها و باورهای دينی را اشاعه داده و به طور حتم عناصر دينی در ادبياتی كه طی اين برهه شكل می‌گيرد، مؤثر بوده و تحت تأثير فضای ايجابی انقلاب وارد شده‌اند.

وی ادامه داد: يكی از دلايلی كه امروزه ادبيات ما همزيستی بهتری نسبت به گذشته با ادبيات انقلاب اسلامی دارد، به ميزان قابل توجهی مربوط به ادبيات انقلاب اسلامی است و از رويكرد دينی آن نشئت می‌گيرد.

اين مدرس دانشگاه اظهار كرد: از سوی ديگر يك موج و طيفی از اين گرايش در دهه‌های 40 و 50 ديده می‌شود و به خاطر وجود خيزش‌های انقلابی و رويكردهای دينی، ادبيات ما رنگ و بوی دينی گرفته است.

كافی در ادامه گفت: ادبيات سياسی و معترض معمولاً دارای رويكرد دينی است و برداشت اعتراضی، سياسی و مبارزه با ظلم و ستم، ناشی از وجود نگاه و برداشت دينی و انقلابی است.

اين عضو هيئت علمی در پاسخ به اين سؤال كه تقسيم‌بندی ادبيات داستانی به ادبيات انقلاب و دفاع مقدس را تا چه حد درست می‌داند، بيان كرد: اين نوع تقسيم‌بندی درست نيست؛ چرا كه ادبيات دفاع مقدس خود شاخه‌ای از ادبيات انقلاب است و از نظر نسبت‌های منطقی، ادبيات انقلاب شامل ادبيات دفاع مقدس و جنگ هم می‌شود.

وی ادامه داد: باور و ايمان قلبی می‌تواند نقش مهمی در خلق اثر دينی داشته باشد و تا زمانی كه اين باور و ايمان و نگاه ايجابی و تأييدی در فرد نسبت به انقلاب وجود نداشته باشد، نمی‌تواند اثر داستانی انقلاب اسلامی را خلق كند و اگر چنين شد، اين اثر جزء ادبيات داستانی انقلاب به شمار نمی‌آيد.

كافی افزود: زمانی كه می‌گوييم ادبيات دينی، ادبيات عاشورا را هم شامل می‌شود و اين حوزه بسيار گسترده است؛ از اين رو ادبيات دفاع مقدس هم چنين حالتی دارد و شاخه‌ای از ادبيات انقلاب به شمار می‌رود.

وی در پاسخ به اينكه ارزيابی شما از آثار خلق شده در حوزه ادبيات داستانی انقلاب چيست، تصريح كرد: آثاری كه در اين زمينه توليد شده بسيار گسترده است، از اين رو نمی‌شود همه آنها را بررسی كرد. اما ذهنيتی كه در اين راستا وجود دارد اين است كه اغلب آثار موضوعی واحد و تكراری را دنبال می‌كنند. هر چند تنوع و تعدد موضوع بسيار گسترده است، اما ممكن است برخی موضوعات دايره را تنگ‌تر كند.

كافی، مشخص نبودن حوزه جغرافيايی كار در اين زمينه را مورد اشاره قرار داد و بيان كرد: در حوزه تعريف، تعريف مشخصی برای ادبيات داستانی انقلاب وجود ندارد و نبود تعريف جامع، سبب خلط مبحث شده است.