گروه جهاد و حماسه: مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس، پروژههای تدوين و نگارش كتاب را از موضوعاتی همچون «روزشمار جنگ تحميلی عراق عليه ايران»، «اطلسهای جغرافيايی»، «جنگ شهرها» و ... را در دستور كار دارد. اين آثار حاصل كار تلاش راويان دفاع مقدس از آغاز جنگ تحميللی عراق عليه ايران تا به امروز است.
يحيی نيازی، مدير گروه «مطالعات جامعهمحور» مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، درباره فعاليت مركز مطالعات و تحقيقات جنگ كه اكنون نام آن به مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس تغيير كرده است، اظهار كرد: اين مركز همزمان با جنگ تحميلی عراق عليه ايران كار خود را با گروهی به نام راويان آغاز كرد. اين گروه كار ثبت و ضبط وقايع را برعهده گرفت و با سادهترين ابزارها همچون ضبط صوت و نوارهای كاست، اتفاقهای صحنه جنگ را جمعآوری كردند. اين فعاليت تا پايان هشت سال دفاع مقدس ادامه داشت و بعد از پايان هشت سال دفاع مقدس، نگارش و ثبت صوتها در قالب مجموعه كتاب آغاز شد.
وی ادامه داد: يكی از فعاليتهای اين مركز انتشار مجموعه شصت جلدی «روزشمار جنگ ايران و عراق» است كه پانزده جلد آن تاكنون منتشر شده است. مجموعه ديگر «سيری در جنگ ايران و عراق» را در برمیگيرد كه به مسايل سياسی، نظامی جنگ و چيستی و چرايی آن پاسخ میدهد. مجموعه ديگر شامل «اطلسهای جغرافيايی» است. تاكنون اطلسهای خوزستان، خرمشهر، پاوه، ايلام، گيلان غرب چاپ و برخی ديگر در حال انجام هستند، بررسی اين اطلسها همچنان ادامه دارد.
نيازی به يكی از پروژههای جديد مركز ويژه فرماندههان اشاره كرد و گفت: اين مجموعه به تاريخ شفاهی فرماندهان جنگ تحميلی عراق عليه ايران اختصاص دارد تا بر اساس انتشار كتابها جای خالی برخی نكتهها را در اسناد پُر كند. كار اين پروژه آغاز شده است.
وی در ادامه به فعاليت كارگروه «مطالعات جامعهمحور» مركز اسناد و تحقيقات دفاع مقدس اشاره كرد و افزود: اين گروه از سال 1387 كار خود را در زمينه مطالعات نظامی و غيرنظامی، تاريخی، جغرافيايی و ديگر مباحث با محوريت مستند و پاسخ به نياز مخاطب آغاز كرد. در اين كارگروه پرداختن به ابعاد جنگ تحميلی عراق عليه ايران، توليد آثار و مستندات دفاع مقدس با توجه به ذائقه اقشار، پاسخ به ابهامات گروههای اجتماعی و پاسخ به نيازهای گروههای سنی لحاظ شده است. اكنون نيز 45 نويسنده و محقق انجام پروژهها را برعهده دارند.
نيازی، مجموعه كتابهای «جنگ شهرها» را پروژه ديگر مركز برشمرد و در توضيح آن گفت: يكی از آسيبهای مهم و جدی جنگ تحميلی عراق عليه ايران، آسيب به شهرها و ساكنان آن بود. مقام معظم رهبری در صحبتهای خود بر نگارش كتاب از سختیها و مرارتهايی كه مردم در هشت سال دفاع مقدس متحمل شدند تاكيد داشتند. به همين دليل نگارش از جنگ شهرها را در دستور كار قرار داديم. نخستين كتاب جنگ شهر به تهران اختصاص دارد و مراحل آمادهسازی را سپری میكند.
وی ادامه داد: دومين كتاب اين مجموعه درباره دزفول به عنوان پايگاه مقاومت كشور است. اين اثر در مرحله تحقيق قرار دارد و سومين كتاب هم به شهر سردشت به بهانه بمباران شيميايی آن اختصاص خواهد يافت و پس از آن هم به شهرهای همدان، اصفهان و كرمانشاه خواهيم پرداخت.
نيازی درباره نويسندگانی كه نگارش مجموعه جنگ شهرها را برعهده دارند، گفت: نويسندگان مركز بيشتر با نگاه سندی و تحقيقی دست به تأليف كتاب میزنند، به همين دليل آثار آنها بيشتر مورد توجه محققان است، اما در نگارش مجموعه جنگ شهرها، مخاطب اثر عامه افراد جامعه تعريف شدهاند. نگارش اين اثر برعهده نويسندگان صاحب قلم خواهد بود.
مدير گروه «مطالعات جامعهمحور» در ادامه به ديگر فعاليت مركز درباره انتشار مجموعه كتاب با عنوان «مراكز استانها و دفاع مقدس» اشاره كرد و افزود: در اين مجموعه آثار قرار است وضعيت استانها در جنگ تحميلی عراق عليه ايران، نحوه ارسال كمكهای مردمی و ديگر مسايل بررسی شود. اولين اثر اين مجموعه «تهران در دفاع مقدس» نام دارد كه به قلم حميدرضا شاهآبادی تدوين شد. اين اثر اكنون، آخرين اصلاحات و ويراستاری را سپری میكند كه اميدواريم تا پايان امسال منتشر شود.
وی ادامه داد: كتاب ديگر مجموعه «مراكز استانها و دفاع مقدس» به استان مازندران اختصاص دارد. كار تحقيق اين اثر آغاز شده است و پس از آن به ديگر استانهای كشور خواهيم پرداخت.
نيازی در ادامه از انتشار مجموعه ديگری با عنوان «فرماندهان جوان» خبر داد و گفت: در اين مجموعه اثر نگاه مديريتی به زندگی شهدا را در نظر گرفتهايم؛ زيرا پيش از اين انتشارات روايت فتح، كتابها را با موضوع بررسی رفتار و اخلاق فرماندهان منتشر كرده بود، اما ما در اين مجموعه به دنبال نشان دادن رفتارهای مديريتی آنها در جنگ هستيم.
وی افزود: برای اين مجموعه 15 فرمانده جوان جنگ تعريف شدهاند كه بزرگترين آنها شهيد يوسف كلاهدوز با 35 سال سن است. اولين اثر اين مجموعه هم با عنوان «مژههای سوخته: روايتی از زندگی شهيد يوسف كلاهدوز» چاپ شد. بعد از اين اثر، كتاب شهيد همت چاپ خواهد شد. اين اثر در مرحله ويراستاری قرار دارد.
انتشار كتاب از زنانی كه در طول دوران جنگ تحميلی عراق عليه ايران مشغول به مبارزه بودند، پروژه ديگر مركز اسناد و مطالعات دفاع مقدس است. نيازی در توضيح اين پروژه گفت: «تاريخ شفاهی زنان مقاومت» عنوان اين پروژه است و نخستين كتاب آن به «خاطرات جوشی»، اولين فرمانده بسيج اختصاص دارد كه توسط مرتضی قاصی در حال تدوين است.
وی افزود: «شهدای محراب و دفاع مقدس» بخش ديگری از كتابهای اين مجموعه است كه به چهار شهيد محراب «عطاءالله اشرفیاصفهانی»، «عبدالحسين دستغيب»، «محمد صدوقی» و «اسدالله مدنی» اختصاص دارد. پروژه ديگر هم «بازاريان و دفاع مقدس» نام دارد كه نگارش كتاب بازاريان تهران در دفاع مقدس آغاز شده است.
نيازی ادامه داد: «بررسی نقش دانشگاهها در دفاع مقدس» و «بررسی وضعيت اسرای ايرانی و عراقی» با نگاهی تحقيقی، ديگر پروژههای مركز هستند. كسانی كه در اين مجموعه مشغول به فعاليت هستند، نزديك به 50 نفر را شامل میشوند كه در سالهای اوليه تشكيل مركز، تعداد اين افراد به 170 نفر میرسيد و برخی نيروهای ثابت و برخی غيرثابت بودند. در دوران جنگ تحميلی عراق عليه ايران نيز 17 نفر از راويان مركز به شهادت رسيدند كه به نسبت اعضای آن آمار قابل توجهی است.
وی ادامه داد: اكنون مركز نگارش كتاب از زندگی اين هفده شهيد را آغاز كرده كه هشت كتاب آن آماده چاپ است. شهيدان محمدرضا ملكی، سيدمحمود موسوی، تقی رضوانی، سعيد عيسیوند و حسين اللهداد تعدادی از شهدای اين مجموعه هستند.