گزارش مركز پژوهشها در مورد شايستگیهای احراز مقام وزارت در ايران
مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در قالب گزارشی برنامهها و شايستگیهای لازم برای احراز مقام وزارت در جمهوری اسلامی ايران را تبيين كرد.
گروه سياسی: مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی در قالب گزارشی برنامهها و شايستگیهای لازم برای احراز مقام وزارت در جمهوری اسلامی ايران را تبيين كرد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) به نقل از روابط عمومی مركز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات برنامه و بودجه اين مركز در آستانه معرفی وزرای دولت جديد به مجلس شورای اسلامی، با بيان مطلب كه انتخاب وزرا در ايران فرآيند پيچيدهای دارد و گروههای ذینفع سعی دارند افراد مورد نظر خود را به عنوان وزير پيشنهاد كنند، افزود: به هر حال، نقشآفرينان كليدی در انتخاب وزرا رئيسجمهور و مجلس هستند كه بعضاً شرايط متفاوت و متعارضی را در انتخاب وزرا مطرح میسازند. در همه نظامهای حكومتی موجود در جهان، از وجود وزرا بهعنوان مديران عالی اجرايی استفاده میكنند، اما جايگاه و نقش آنان لزوماً يكسان نيست و نظام اداری كشورها، الگوهای خاصی را در اين زمينه بهوجود آورده است.
در برخی از كشورهای دنيا، نامزدهای وزارت از طريق مسيرهای حزبی ارزيابی میشوند، اما در ايران بهدليل نبود نظام حزبی، شرايط احراز مدون و تعريف شدهای برای نامزد وزارت وجود ندارد. در اين وضعيت نمايندگان مجلس شورای اسلامی ناچارند براساس معيارهای عرفی، كيفی و يا توصيههای عملی به ارزيابی نامزد پست وزارت بپردازند.
اين گزارش میافزايد: همانگونه كه در بعضی از كشورهای دنيا، نامزدهای وزارت از طريق مسيرهای حزبی ارزيابی میشوند و شرايط احراز مشخصی برای پست وزارت، بهصورت مدون و قانونی وجود ندارد، شايد در جمهوری اسلامی ايران نيز بهرغم نبود نظام حزبی، اختيارات و مسئوليتهای نسبتاً وسيع رئيسجمهور و يا جايگاه بلندمرتبه وزير بهعنوان يك مقام سياسی و گستردگی حيطه وظايف و مسئوليتهای او مانع از وجود شرايط احراز مدون و قانونی برای نامزد وزارت شده است.
بدين سبب تا زمانی كه شرايط احراز و سازوكارهای مناسبی برای اين مهم تعيين نگردد، در بررسی صلاحيت وزرای پيشنهادی توسط نمايندگان مجلس شورای اسلامی بهصورت اجتنابناپذير، بايد به معيارهای عرفی، كيفی و يا توصيههای علمی بسنده كرد.
مركز پژوهشها در ادامه با اشاره به ويژگیها و خصوصيات برنامه وزير و شايستگیهای شخص نامزد برای سمت وزارت متذكر شد كه برنامه وزير از برنامه وزارتخانه قابل تفكيك است، لذا برنامه وزير كه در كنار برنامه خود وزارتخانه، ضمن تمشيت امور روزمره، نحوه تحول و حركت راهبردی يك وزارتخانه را نيز نشان میدهد بايد واجد ويژگیهايی باشد كه از يك «انديشه بزرگ» نشأت میگيرد، ويژگیهايی كه در تفكر راهبردی و آيندهنگر خود را نشان میدهد. نمود اين ويژگیها در برنامه وزير در قالب تعدادی سؤال منشعب از چهار حوزه روندها، رويدادها، تصاوير و اقدامها مورد پرسش قرار میگيرد.
ازسوی ديگر وزارتخانه يكی از دستگاههای اساسی در اعمال حاكميت كشور است. الگوی حكومت مطلوب با توجه به كيفيت حكومت مسائلی را مطرح میكند كه معمولاً در ساختارهای اقتدارگرا به فراموشی سپرده میشوند. در اين چارچوب، موفقيت حكومت در ارائه خدمات بهتر به مردم و بهبود وضعيت اقتصادی به كيفيت آن گره میخورد. دو معيار شمول مردم و پاسخگويی، كيفيت حكومت را سنجيده و ريشههای كاميابی يا ناكامی حكومتها در افزايش قدرت و ثروت ملی را نشان میدهد. ازاينرو، هر چقدر مديران و كارگزاران حكومت به اين دو اصل ملتزم و متعهد باشند احتمال موفقيت آنها در انجام وظايف محوله بيشتر میشود. بررسی اين موضوع كه آيا آنها برنامهای عملياتی برای شمول هر چه بيشتر مردم در حوزه عملكرد و تقويت پاسخگويی وزارتخانه متبوع خود دارند اهميت كيفيت حكومتداری را نزد آنها نشان میدهد. به همين ترتيب، بیتوجهی به اين امور و برخورد شعارگونه با آن گواه آن است كه نمیتوان از چنين وزيری انتظار عملكرد مطلوب داشت.
در پايان گزارش مركز پژوهش ها همچنين به شايستگیهای لازم برای احراز مقام وزارت نيز پرداخته شده است. اين شايستگیها شامل شايستگیهای مديريتی و سياسی است كه توجه به آنها میتواند در انتصاب و انتخاب وزرای شايسته ياری رساند. علاوهبر اين ويژگیها، برخی خصوصيات مورد نظر در آموزههای اسلامی نظير صداقت، ايمان، و سادهزيستی عنوان شده است كه درواقع از الزامات اساسی در انتخاب كارگزاران حكومت اسلامی محسوب میشود و بايد در معرفی و انتخاب وزيران مورد توجه قرار گيرد.
