استخراج 270 آيه مرتبط با «اعتدال» از قرآن

گروه سياسی: عضو مجلس خبرگان رهبری با ذكر اينكه آيات قرآن مملو از اعتدال است، افزود: در يك كار تحقيقاتی 270 آيه در زمينه اعتدال استخراج كردم؛ در اين آيات اعتدال به معنای ميزان، حدود‌الله، صراط مستتقيم و حد‌وسط آمده است.

آيت‌الله هاشم هاشم‌زاده هريسی، عضو مجلس خبرگان رهبری در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به مسئله اعتدال و حدود آن گفت: اعتدال جدا از اسلام و جدا از اخلاق نيست و يك مسئله جديد نيز به حساب نمی‌آيد.

وی اظهار كرد: بعد از 34 سال از گذشت انقلاب متأسفانه اكنون مسئله اعتدال مطرح می‌شود، البته در ابتدای انقلاب به دليل شور انقلابی مردم حركت‌هايی انجام شد كه طبيعت انقلاب بود و آن زمان نمی‌شد مسئله اعتدال و قانون را مطرح كرد.

اين مدرس حوزه و دانشگاه افزود: طبيعی است كه روزهای اول هر انقلابی اين جوشش وجود دارد و اقتضای انقلاب و گاه ضرورت انقلاب است، قانون، قانون‌مداری و اعتدال را برنمی‌تابد، مخصوصا در زمانی كه منافقين در ميدان عليه انقلاب بودند و با تندروی‌هايی كه داشتند، می‌خواستند انقلاب را به نام خود تمام كنند.

عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: ميدان مبارزه با استكبار جهانی و امپرياليسم از ابتدای انقلاب وجود داشت، منافقين تندروی‌هايی داشتند و در برابر اين خشونت نيازمند برخی تندروی‌ها و مقابله به مثل بوديم، اين به دليل شرايط ابتدای انقلاب و اسلحه به دست گرفتن منافقين و ضد انقلاب بود.

هاشم‌زاده هريسی اظهار كرد: در اين شرايط جای قانون، قانون‌مداری و اعتدال وجود نداشت، مدتی سپری شد و جنگ تحميلی آغاز شد، در جنگ كشور همه‌جانبه درگير مسئله جنگ شد، مسئله اول ما در اين برهه نيز اعتدال نبود بلكه مسئله اول كشور جنگ بود.

وی افزود: بعد از اينكه از اين دو مقطع عبور كرديم، بايد وارد مسئله اعتدال می‌شديم، دراين زمان بايد اعتدال به عنوان مسئله اصلی كشور مطرح و از هرگونه تندروی جلوگيری می‌شد، بايد برای فرهنگ شدن اعتدال در همه زمينه‌ها در سال‌های گذشته مسئولان تلاش می‌كردند؛ اعتدال و تعادل پايه اسلام است، همه قوانين و احكام اسلام بر اساس اعتدال تنظيم شده است، خارج از اعتدال در اسلام قانون و احكامی نداريم.

وی با اشاره به سابقه اخلاقی اعتدال عنوان كرد: در علم اخلاق كه بيش از 1000 سال علمای اخلاق مطلب نوشته‌اند، اعتدال محور و پايه اخلاقيات است، در كتاب‌های اخلاقی مطرح شده، در اين كتاب‌ها آمده است كه هر صفت، عمل و هر وصفی سه شاخه دارد؛ افراط، تفريط و حد‌ وسط ؛ افراط و تفريط رذيلت و اعتدال فضيلت است، موضوع فضايل و رذايل اخلاقی كل اخلاقيات ما را تشكيل می‌دهد.

عضو مجلس خبرگان رهبری با بيان مثالی برای روشن شدن معنای اعتدال گفت: شجاعت وصف نيكی است و علمای اخلاق می‌گويند اگر اين شجاعت افراط و تندروی باشد، شجاعت نيست، تهور و بی‌باكی است، اين نوع شجاعت ملتی را با چالش روبرو می‌سازد و جان‌ها و مصالح و منافع ملی را به خطر می‌اندازد.

اين مدرس حوزه و دانشگاه گفت: اگر فردی اهل تفريط و ترسو باشد، به محافظه‌كاری و احتياط بيش از حد روی می‌آورد، در اين صورت صفت ترسويی به او می‌دهند و اين يك رذيلت است، حد وسط دو مسئله تهور و ترسويی، شجاعت است، شجاعت توأم با دورانديشی و مطالعه جوانب است، وقتی فرد احساس كرد شرايط حرف زدن و اقدام وجود دارد، عاقلانه و با شجاعت وارد می‌شود.

عضو مجلس خبرگان رهبری با ذكر اينكه هر امری حد و اندازه‌ای دارد، گفت: اخلاقيات نيز بر اين مسئله تاكيد دارد، است، در اسلام همه چيز بر اساس اعتدال است، صراط ‌المستقيم كه در نماز هر روز می‌خوانيم همان اعتدال است، انسان در نماز با خدا عهد می‌بندد كه راه‌های انحرافی را انتخاب نكند و راه مستقيم را مدنظر داشته باشد.

اعتدال حتی در عبادت

اين مدرس حوزه و دانشگاه عنوان كرد: وقتی خداوند می‌فرمايد «تلك حدود‌الله»، حدود خداوند اعتدال است و نبايد از آن عبور كرد، در قرآن كريم آياتی با اين عبارت آمده است، خداوند برای هر كاری حدود و اندازه تعيين كرده، در اصول كافی بابی به نام اقتصاد در عبادت وجود دارد، حتی در عبادت نيز اعتدال شرط است، در روايات آمده جسم مركب روح است، روح به سوی كمال و انسانيت پرواز می‌كند، اگر اين جسم را با عبادت فرسوده كنيد، فرسوده می‌شود، بگذاريد عبادت با شوق باشد و جسم قوی بماند.

هاشم‌زاده هريسی در اين رابطه گفت: عبادت بايد با انگيزه، عشق و علاقه باشد، اگر جسم دچار فرسودگی و ملالت شود، افراط در عبادت است، در سوی ديگر اگر انسان آنقدر كوتاهی كند كه نماز واجب خود را نيز با كسالت بخواند، تفريط است؛ در عبادت نيز بايد به دنبال اعتدال باشيم، اين مسائل ظريف سابقه‌ای به قدمت اسلام دارد.

عضو مجلس خبرگان رهبری با ذكر اينكه آيات قرآن مملو از اعتدال است، افزود: در يك كار تحقيقاتی با مطالعه در آيات قرآن 270 آيه در زمينه اعتدال استخراج كردم؛ در اين آيات اعتدال به معنای ميزان، حدود‌الله، صراط مستتقيم و حد‌وسط آمده است؛ بايد منابع اعتدال را استخراج و پيرامون آن تحقيق كرد تا اعتدال در جامعه نهادينه شود.

اين مدرس حوزه و دانشگاه عنوان كرد: در اين چند سال متأسفانه به تبيين و تعريف اعتدال نپرداختيم، 25 سال در زمينه اعتدال سخن گفته‌ام و كتابی نيز به نام «اعتدال و محبت» نگاشته‌ام، علما و پژوهشگران در اين مسئله بايد ورود بيشتری داشته باشند.

اظهار كرد: در جامعه ما حلقه اعتدال به افراط و تندروی تبديل شده است، اعتدال ضد اسلام و ضد ارزش‌گرايی از سوی برخی معرفی می‌شود، نبايد افراط‌گرايی يك ارزش شود، اين بدعت است، محبت نيز جای خود را به نفرت داده است، در روابط خود به جای اينكه به محبت تكيه كنيم از نفرت استفاده می‌كنيم، در نتيجه حرمت‌ها شكسته می‌شود و تهمت و بی‌تقوايی و كينه در جامعه رسوخ می‌كند.

عضو مجلس خبرگان رهبری گفت: آيين اسلام محبت و دين همان محبت است، اين تحريفات بايد اصلاح شود، محور همه رفتار و گفتار و عملكرد ما بايد قرآن كريم باشد تا از انواع راه‌های انحرافی نجات پيدا كنيم؛ اعتدال اگر به فراموشی سپرده شده و تحريف شود جامعه‌ای سالم و متعادل نخواهيم داشت.

اين مدرس حوزه و دانشگاه عنوان كرد: همه بايد از اعتدال استقبال كنيم و تفاوتی ندارد اين سخن را كدام جناح برزبان آورد، هر فردی كه مسئله اعتدال را مطرح می‌كند بايد هدفش حفظ انقلاب و اسلام باشد؛ تندروی از هر دری وارد شود، عدالت از در ديگر خارج می‌شود، تندروی انسان را به گناه، بی‌انصافی و بی‌عدالتی وامی‌دارد.

ادامه دارد...