گروه اقتصاد: مزيت سيستم تعاون بر اشكال ديگر فعاليتهای اقتصادی آن است كه انگيزه سودجويی فردی در آن وجود ندارد و همه تلاش شركت تعاونی برای مصالح اعضا و در نتيجه اجتماع به كار میرود و هدف سيستم تعاونی سود نيست، بلكه انجام خدمت به افراد اجتماع با رعايت اصل برابری است.
به منظور تجميع سرمايه و همچنين تامين مالی پروژهها راههای گوناگونی وجود دارد كه مدتها مورد توجه كارشناسان اقتصاد دنيا قرار گرفتهاست. با تشكيل شركتهای بزرگ سهامی نظير تعاونی توليد، تعاونی مصرف و برخی ديگر از تعاونیها میتوان سرمايههای بزرگ متعلق به سرمايهداریهای كوچك را به وجود آورد و در راه ترقی و توسعه فعاليتهای اقتصادی به كار انداخت، بیآنكه پای سرمايهداری و رباخواری به ميان آيد.
مزيت سيستم تعاون بر اشكال ديگر فعاليتهای اقتصادی آن است كه انگيزه سودجويی فردی در آن وجود ندارد و همه تلاشها و كوششهای شركت تعاونی برای مصالح اعضا و در نتيجه اجتماع به كار میرود. هدف در سيستم تعاونی مانند سيستمهای رايج در سرمايهداری كسب سود نيست، بلكه هدف انجام خدمت به افراد اجتماع با رعايت اصل برابری است.
تعاون از لوازم تحقق قاعده نفی سبیل
تعاون و همكاری در اسلام دارای اهداف و ابعاد بسيار گوناگون است كه يكی از اهداف آن محو استثمار است. رسول گرامی اسلام(ص) تعاون را وسيله همبستگی مسلمانان و ابزاری در جهت سد نفوذ ستمكاران و بيگانگان بر جامعه اسلامی عنوان كردهاند. به ديگر سخن تعاونیها را میتوان يكی از لوازم قاعده نفی سبيل دانست كه راه تسلط كفار بر مسلمانان را میبندد.
| تعاون زيربنای هريك از اديان است، به طوری كه بدون وجود تعاون، مفهوم دين به كمال تحقق پيدا نمیكند، زيرا هدف دين در هر قومی حداقل ايجاد همكاری و تجانس ميان مردم است |
دين مبين اسلام با هرگونه استثمار به هر شكل مخالف است و آموزههای آن تاكيد دارد كه هركس به اندازه قدرتش بايستی كار كند و دسترنج هر فرد از آن او بوده و حاصل كار هر انسانی بايد به خودش بازگردد و در صورت غصب دسترنج آنان به وسيله ستمگران اينجاست كه اسلام حتی حكم جهاد به جهت گرفتن حقوق مستضعفان را صادر میكند.
در اسلام مالكيت حقيقی مطلق و از آن خداست و تمامی مالكيتهای ديگر جنبه موقتی و امانت است و آنچه در اختيار بشر قرار گرفته بايستی در مسير عدالت و تامين نيازهای مشروع و عمومی به كار گرفته شود. اولين امانت در دست انسان اگر چه بدن او باشد تا به هنگامی اجازه بهرهگيری و استفاده دارد كه در جهت مشروع به كار بردهشود و هرگونه بهكارگيری نامشروع منجر میشود كه از سوی حاكم اسلامی فرد متخلف، استيضاح و محاكمه شود.
اسلام در پی آنست كه عمل و مشاركت مسئولانه انسان در امور اقتصادی را چنان هدايت كند كه انسان خود را معتقد به استحكام جامعه و همكاری افراد آن بداند. پس افراد هر جامعهای به حكم انگيزهای كه خداوند در نهادشان قرار داده در آبادانی سرزمين خود میكوشند و اين مهم جز از طريق ايثار و فداكاری و چشمپوشی از بخشی از درآمدهای جاری و تبديل آنها به سرمايهگذاریهای مفيد و سودمند ميسر نخواهد شد.
ابتنای حقوق خصوصی بر پايه كار در اسلام
مردمی بودن كارها به عنوان يك اصل از اصول نظام اجتماعی و اقتصادی اسلام است. در اسلام حقوق خصوصی در منافع طبيعی برپايه كار استوار است و عامل كار محصول عينی كار خويش را میتواند تملك كند و مساوات اجتماعی در زمانی محقق میشود كه همه افراد از نظر حقوق اجتماعی برابر باشند و ميان انسانها از نظر نژاد و طبقات در حقوق اجتماعی اختلاف و تمايزی نباشد.
در ضمن هدف هريك از اديان ايجاد تعاون در ميان پيروان خود میباشد و تعاون در امور نيك مشروعيت دارد و در غيراين صورت نامشروع است، قرآن كريم تعاون در اسلام را بر بنياد نيكی و پرهيزكاری واجب شمرده و همكاری با ستمكاران، دشمنی و گناه محسوب میشود. تعاون زيربنای هريك از اديان است، به طوری كه بدون وجود تعاون، مفهوم دين به كمال تحقق پيدا نمیكند، زيرا هدف دين در هر قومی حداقل ايجاد همكاری و تجانس ميان مردم است و اگر دين نتواند ميان مردم كمك و همكاری برقرار سازد، سودی بر آن مترتب نيست و مفهوم استقرار منافع مادی و معنوی مشترك در ميان پيروان آنها از ميان میرود و ارزش اجتماعی خود را از دست میدهد.
با اين تفاسير میتوان تعاون در اسلام را اينگونه تشريح كرد كه اولا دين اسلام بر بنياد تعاون و همكاری متقابل استوار است و بدون تعاون مسلمانی مفهومی ندارد. ثانيا تعاون دارای دو وجهه مرتبط و به هم تنيده در اسلام است كه در عرصه عبادی در قالب نماز و در عرصه اجتماعی در قالب همياری و فعاليتهای اقتصادی نظير انفاق، خمس و زكات قابل بررسی است.