زيارت جامعه كبيره؛ نگاهی بر اصول انسانشناسی دينی
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی با بيان اينكه زيارت جامعه كبيره، نگاهی بر اصول انسانشناسی دينی است، گفت زيارت جامعه كبيره تنها يك زيارت جامع برای ائمه(ع) نيست، بلكه نوعی بيانيه برای معرفی مقام انسان كامل و كمال انسان است.
حجتالاسلام محمدطاهر گرايلی، مدير كل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خراسان جنوبی، با بيان اينكه زيارت جامعه كبيره حاوی مطالب و نكات ارزشمندی است كه از آن بهعنوان منشور بلند امامت و هدايت ياد میشود و حضرت هادی(ع) در اين زيارت، مفاهيم بلند دينی و محورهای اصلی ولايتمداری را برشمرده، گفت: بايد حقانيت ولايت علیبن ابیطالب(ع) در زيارت جامعه كبيره را برای محبان اهل بيت(ع) تعريف و تبيين كنيم.
وی با اشاره به اينكه امام هادی(ع) در زيارت جامعه كبيره شيعيان را با آداب سخن گفتن با امام آشنا میكنند كه نخست با سلام و درود بر آن امام شروع میشود و پس از برشمردن برخی مناقب و اوصاف او، با جمله «و رحمتالله و بركاته» به پايان میرسد، اظهار كرد: در اين زيارت، به رابطه امامان با خداوند و به جايگاه خدا درنظر امامان شيعه پرداخته و به عملكرد امامان در اجرای دين اسلام اشاره میشود.
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی ادامه داد: چهره امام هادی(ع) در تاريخ تشيع و در معارف اهل بيت(ع) چهره برجستهای است و ميراثی كه ما از اين امام بزرگوار داريم زيارت جامعه كبيره است و زيارت جامعه كبيره تنها يك زيارت جامع برای ائمه(ع) نيست بلكه نوعی بيانيه برای معرفی مقام انسان كامل و كمال انسان است.
نگاهی به جايگاه معرفتی زيارت جامعه كبيره
حجتالاسلام گرايلی درباره جايگاه معرفتی زيارت جامعه كبيره گفت: اصول انسانشناسی دينی ما در اين زيارت عظيم مشاهده میشود هرچه اهانت و حمله به اين حوزه معرفتی بيشتر شود، فرصتی پيش میآيد تا توانمندیها و برجستگیهای معرفتی ائمه اطهار(ع) بهتر نشان داده شود.
وی با تأكيد بر اينكه استغفار پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) دارای ويژگیهای خاصی است كه بايد در جايگاههای مختلف به آن اشاره و برای نسل جوان تبيين كرد، گفت: مطالعه اين جوانب، درس بزرگی برای زندگی عبادی و حتی مادی انسانهاست، چراكه بزرگان دين با ارائه الگوی اصيل عبادی سعی میكردند تا الگوی مناسبی برای رسيدن به قرب الهی را به بندگان خدا ارائه دهند.
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی ادامه داد: بدونشك اگر اين الگوها در ادعيه، مناجات و استغفار اوليالله نبود، امروز راه روشنی برای چگونگی رسيدن به قرب الهی نداشتيم، امام هادی(ع) با زيارت كمنظير جامعه كبيره كه نسخه اصيل معرفی حجت خدا به بندگان است، راه روشن هدايت را به شيعيان و مؤمنان نشان دادند.
حجتالاسلام گرايلی ارائه الگوی استغفار و دعا برای شيعيان و مؤمنان را اصلیترين دلايل استغفار معصومين ذكر كرد و يادآور شد: يكی ديگر از دلايل اصلی استغفار معصومين(ع)، معرفت فوقالعادهای بود كه آن حضرات به ذات احديت داشتند، زيرا هرچه انسان با ابعاد بيشتری از وجود خداوند، آشنا شود، خود را در مقابل اين همه عظمت و جلال، كوچكتر میيابد و از اين طريق سعی میكند با استغفاری كه با وجود معصوميت، انجام میدهد، به خداوند نزديكتر شود.
ضرورت تبیین مجاهدتهای تاريخی امام هادی(ع) در راه نشر معارف الهی
وی با اشاره به مجاهدتهای تاريخی امام هادی(ع) در راه نشر معارف الهی گفت: يكی از جهات اصلی تلاش ائمه معصومين(ع) پايهگذاری نظامی برای پاسخگويی به شبهات دينی مردم بود كه اين روش بايد از سوی آگاهان به دين دنبال شود.
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی با تأكيد بر اينكه زیارت انسانهای وارسته موجب بقا و استمرار حيات علمی و معنوی آنان میشود، تصريح كرد: در حديتی از پيامبر اكرم(ص) اثر زيارت امامان و پيامبران بعد از مرگ همسان اثر زيارت ايشان در حيات است و همان آثار و سازندگی را برای انسان دارد.
حجتالاسلام گرايلی تصريح كرد: امام هادی(ع) در اين زيارت ائمه اطهار(ع) را با جلوههای گوناگون معرفی كرده تا زائر از دريچههای مختلف ايشان را الگو و اسوه خويش قرار دهد و بر تعالی خود همت گمارد چنانچه زيارت جامعه در مقام امامت جايی خالی نمیگذارد تا ديگران آن را پر كنند.
وی ادامه داد: ابتدای زيارت با بهترين تحيت و بزرگداشت و سلام آغاز میشود و در ادامه بالاترين معارف اعتقادی انبيا و ائمه(ع) را كه هر كدام در عين سادگی نياز به تشريح و تبيين دارد برمیشمارد.
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی اظهار كرد: بهترين و كليدیترين شيوههای تربيتی را میتوان در اقوال و افعال شايسته حضرات پيشوايان معصوم(ع) پیگیری كرد، چراكه آنان بهعنوان بالاترين و برترين مربيان تربيتی بشر به حساب میآيند.
نگاهی به سيره عملی امام هادی(ع)
حجتالاسلام گرايلی درباره سيره عملی امام هادی(ع) تصريح كرد: سيره عملی امام هادی(ع) بيانگر ارزشها و خلق و خوی ناب الهی است كه برای همه انسانها در هر عصری الگوی باارزشی است.
وی ادامه داد: امام هادی(ع) بدين جهت در جايگاه بلند و رفيع قرار گرفته چون بنا به فرموده رسول خدا(ص) عالم امت بوده است و پرواضح است كسیكه پيامبر(ص) پيشاپيش او را عالم خطاب كرده باشد بايد در چنين جايگاهی قرار بگيرد و بدين جهت او هادی است.
مديركل اوقاف و امور خيريه خراسان جنوبی از جمله معارف بلند حضرت را موضوع امامشناسی برشمرد و تصريح كرد: هر يك از معصومين(ع) برای بيان معارف الهی با درنظر گرفتن شرايط زمان، شيوه خاصی بهكار بردهاند، برای مثال امام زينالعابدين(ع) در قالب دعا به بسياری از معارف الهی اشاره كرده كه اين معارف در كتاب صحيفه سجاديه جمعآوری شده و يا اينكه حضرت امام رضا(ع) در حين گفتوگو در جلسات بحث و مناظره بهطور مفصل درباره امامت و جايگاه رفيع آن صحبت كرده و امام هادی(ع) نيز در قالب زيارت به موضوع مهم امامت پرداخته و به مطالب فراوان درباره شخصيت امام اشاره كرده است.
حجتالاسلام گرايلی ادامه داد: امام هادی(ع) طبق درخواست موسیبن عبدالله نخعی كه گفته بود زيارتی مرا تعليم كن كه با بلاغت كامل باشد و هرگاه خواستم يكی از شما را زيارت كنم همان را قرائت كنم زيارت جامعه كبيره را برای وی بيان كرده است.
وی متذكر شد: آن حضرت در اين زيارتنامه طولانی به بيش از يكصد و پنجاه وصف و ويژگی برای معصومين پرداخته كه هر يك از آنها نياز به بحث و بررسی و شرح و تبيين دارد و بزرگان نيز در كتابهای متعدد به شرح اين زيارتنامه پرداختهاند.
حجتالاسلام گرايلی در ادامه با بيان اينكه كسیكه يكبار اين زيارتنامه را بخواند میفهمد كه امام كيست و جايگاه و منزلتش چيست، خاطرنشان كرد: اين امام هادی(ع) بود كه بر او و ما منت نهاد و چگونگی عرض ادب به امام را آموزش داد.
