اقامه نماز صبح؛ اساسیترين گام در جهت رعايت بهداشت خواب
يك نگاه كلی به جدول اوقات شرعی نشان میدهد كه وقت نماز صبح، در تمام طول سال با در نظر گرفتن تغييرات ناشی از حركات وضعی و انتقالی زمين، زمان ثابتی است و اقامه كننده نماز صبح با برخاستن پس از اذان در واقع اساسیترين گام را در جهت رعايت بهداشت خواب و در نتيجه آن سلامت بدنی و تعادل روانی برداشته است.
نماز ستون دين است كه «اِنْ قُبِلَتْ، قُبِلَ ماسِواها وَ اِنْ رُدَّتْ، رُدَّ ما سِواها» و در احاديث نيز بر پرهيز از سبك شمردن آن تاكيدات بسيار رفته و اينهمه علاوه بر فلسفه عبادی، عللی دارد برای انسان كه اشرف مخلوقات است و جانشين خداوند بر زمين تا به هدف نهايی يعنی دسترسی به كمال نزديكتر شود.
يكی از ابعاد فلسفه نماز تاثير آن بر سلامت جسم و روح و روان انسان است كه با مروری بر شرايط و كيفيت نماز، تاثير آن بر سلامت جسم و روح انسان و پيشگيری از بيماریهای مختلف از جمله بيماریهای پوستی، اختلالات خواب، سلامت روح و روان، بيماریهای قلب و عروق و .. آشكار میشود و اين بخشی از گنجينه پر رمز و راز نماز است كه در اختيار انسان قرار گرفته و نتايج تحقيقات علمی و يافتههای انديشمندان علوم تجربی نشان میدهد كه هر كدام از ابعاد نماز نقش موثری در پيشگيری از ابتلا به بيماریها و تامين و ارتقاء سلامت جسم و روح انسان دارد.
وضو گرفتن از مقدمات نماز است كه بر بندگان واجب شده و با بررسیهای علمی تاثير آن بر پيشگيری از بيماریهای پوستی و رعايت بهداشت فردی آشكار شده است و همانگونه كه میدانيم شستن دست، سر، صورت با آب و مسح سر و پا آنها را در معرض اكسيژن بيشتر قرار میدهد و علاوه بر شادابی پوست، به نوبه خود مانع رشد ارگانيزمهای بیهوازی در منافذ پوست خواهد شد.
رعايت ساعت خواب برای حفظ سلامتی و رفع خستگی لازم است، اما زيادی آن منجر به مشكلات مختلفی از جمله افسردگی میشود لذا بيداری صبحگاهی برای نماز خود به تنهايی میتواند به عنوان دارويی در پيشگيری از افسردگی و حتی درمان آن مطرح باشد.
هر انسان طبيعی در حدود 1.3 عمر خود را در خواب به سر میبرد و تاثير آن بر روان و جسم انسان از دانستههای مسلم علم پزشكی است بهطوری كه امروزه تغييرات خواب انسان از پيش آگهیهای مهم و قابل توجه در زمينه ابتلا به بيماریها به حساب میآيد.
به عنوان مثال، در اشخاص مبتلا به افسردگی ميزان خواب به نحو چشمگيری، افزايش و يا به ندرت كاهش پيدا میكند به علاوه تغييرات خواب انسان در بيماریهای جسمی نيز بسيار چشمگير است بهخصوص اگر تاثير ناراحتیهای روان انسان بر جسم او را در نظر داشته باشيم و به ياد آوريم كه درصد زيادی از مراجعه كنندگان به بيمارستانهای عمومی، در واقع از يك مشكل روانی رنج میبرند.
ايجاد بهداشت خواب در واقع يك ركن مهم بهداشت روانی و جسمی به حساب میآيد
به اين ترتيب ايجاد بهداشت خواب در واقع يك ركن مهم بهداشت روانی و جسمی به حساب میآيد و هر عاملی كه در تنظيم بهداشت خواب موثر باشد پيشگيری كننده و حتی درمانگر بسياری از بيمارهای جسمی و روانی است.
امروزه نخستين اصلی كه در ايجاد بهداشت خواب، توسط جديدترين منابع علمی دنيا توصيه میشود بيدار شدن هر صبح سر يك موقع مشخص از خواب است و يك نگاه كلی به جدول اوقات شرعی نشان میدهد كه وقت نماز صبح، در تمام طول سال با در نظر گرفتن تغييرات ناشی از حركات وضعی و انتقالی زمين، زمان ثابتی است و اقامه كننده نماز صبح با برخاستن پس از اذان در واقع اساسیترين گام را در جهت رعايت بهداشت خواب و در نتيجه آن سلامت بدنی و تعادل روانی برداشته است.
امروزه بسياری از روانشناسان دريافتهاند كه دعا، نماز و داشتن يك ايمان محكم به دين، اضطراب افسردگی، نگرانی تشويش و ترس را كه زمينه ساز بسيار از بيماریها است را برطرف میكند زيرا همانطور كه خداوند در قرآن میفرمايد: «الا بذكرالله تطمئن القلوب»
وقوف خاشعانه و خاضعانه انسان در نماز در برابر خداوند متعال به او نيرويی معنوی میبخشد كه حس صفای روحی و آرامش قلبی، امنيت روانی و سلامت روانی را در او پديد میاورد به طوریكه نمازگزاری كه با همه اعضای بدن و حواس خود متوجه خدا میشود از همه اشتغالات و مشكلات زندگی روی برمیگرداند و به هيچ چيز جز خدا و آيات قرآن كه در نماز به زبان میآورد فكر نمیكند آرامش روان و سلامت روانی میيابد.
توماس هاسليوپ پزشك معروف هلندی در اين باره میگويد: «مهمترين جواب آرام بخش كه من در طول سالهای متمادی تجربه و مهارتم در مسائل روانی به آن پی بردم همين نماز است»
آن احساس امنيت و رهايی از اضطراب را كه نماز در انسان ايجاد میكند موجب آزاد شدن نيروی روانی او میشود كه اين آزادی ضامن ايجاد سلامت روان است نيرويی كه قبلا در زنجيرههای اضطراب، نگرانی و افسردگی مقيد و زندانی بود در نتيجه انسان حالت نشاط و طراوت را در همه وجودش احساس میكند.
رابطه انسان با پروردگار در طول نماز و دريافت نوعی فيض الهی يا بارقه روانی از خداوند متعال، موجب رهايی نيروهای معنوی مستقر در انسان میشود و عزمش را جزم ارادهاش را قوی و همتش را بلند میكند در نتيجه برای پذيرش علم و معرفت آمادهتر و برای انجام كارهای بزرگ تواناتر میشود.
با توجه به نقش مهمی كه نمازهای واجب يوميه در ايمن كردن انسان در مقابل استرسها و تنشهای گوناگون زندگی ايفا میكند نماز میتواند در پيشگيری از سكتههای قلبی نقش موثری ايفا نمايد.
