6 سؤال كه نگارندگان پيوست فرهنگی بايد پاسخ دهند/ دينداری مديران؛ سرمايه اجرا

حسن بنيانيان، رئيس كميسيون فرهنگی و اجتماعی و پيوست‌نگاری فرهنگی

حسن بنيانيان، رئيس كميسيون فرهنگی و اجتماعی و پيوست‌نگاری فرهنگی شورای عالی انقلاب فرهنگی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) مخاطب طرح پيوست فرهنگی را افرادی كه طرح بزرگ، سياست جديد اجرايی، نمايندگان مجلس كه طرح‌ها را به قانون تبديل می‌كنند، دولت مردانی كه می‌خواهند لايحه‌ای را به قانون تبديل كنند و به طور كلی مديران جامعه دانست كه بايد در هر تصميم مهم، موثر و ماندگار طرح پيوست فرهنگی را طراحی و اجرا كنند.

وی تصريح كرد: هر طرح پيوست فرهنگی بايد كاملاً عملياتی تعريف شود تا به اقدامات مشخص تبديل و آثار آن در اجرا مشخص شود بر همين اساس گفته شده است كه هر پيوست فرهنگی به صورت مشخص بايد به شش سؤال پاسخ دهد.

وی تصريح كرد: پيش فرض ما اين است كه هر فعاليتی با فرهنگ عمومی جامعه داد و ستد دارد و با استناد به اين پيش‌فرض بايد هر طرح پيوست فرهنگی هم با ستاده فرهنگ و هم با آثاری كه آن فعاليت بر روی فرهنگ می‌گذارد، مرتبط باشد

بنيانيان با اشاره به اينكه ده‌ها سال است كه در كشورهای غربی به واسطه نبود درآمدهای هنگفت نفتی، توليد ثروت به سختی صورت می‌گيرد و بايد بهره‌وری وجود داشته باشد، گفت: در اين كشورها برای اجرای هر طرحی ابتدا بر روی فرهنگ محيط مطالعه می‌كنند تا ببينند كه چه فرصت‌هايی در فرهنگ است كه می‌توان به ثروت تبديل كرد اما اين مبحث هنوز در كشور ما رايج نشده است.

وی به عنوان مثال، گفت: اگر از يك شركت امريكايی دعوت شود كه در يك كشور افريقايی 100 هزار واحد مسكونی بسازد علاوه بر طراحی‌های مهندسی كه در محيط انجام می‌‌شود، زودتر از مهندسان فنی، گروهی از جامعه شناسان به محيط اعزام می‌شوند تا ببينند چگونه می‌توان كارگرهای بومی را دستمزد داد تا كار بيشتری انجام دهند، روزانه، هفتگی، ماهانه، به صورت كالا و ... و نيز مباحث مورد پسند فرهنگ آن منطقه مطالعه می‌شود تا برای انگيزه دهی به كار كارگران مورد استفاده قرار گيرد.

رئيس كميسيون فرهنگی و اجتماعی و پيوست‌نگاری فرهنگی انجام چنين اقداماتی در فرهنگ ايرانی را مفيد تحليل و اظهار كرد: وقتی ما می‌خواهيم برای جامعه خود قانونی را وضع كنيم مثلاٌ قانون منع استفاده از ماهواره، می‌توانسيم اول ببينيم در فرهنگ ما چه فرصت‌هايی برای موفقيت اين قانون وجود دارد تا از اين فرصت‌ها برای تحقق عملياتی قانون استفاده كنيم.

وی ادامه داد: همينطور هر فعاليتی كه قرار است اجرا شود با موانع و محدويت‌هايی روبه رو است. محدويت‌هايی كه می‌تواند نكات منفی فرهنگی يك جامعه باشد كه در صورت شناسايی می‌توان راحت‌تر به حل آنها كمك كرد.

6 سؤال پیوست نگاری فرهنگی

بنيانيان به عنوان مثال گفت: وقتی می‌خواهيم يك كارخانه صنعتی را در يك محيط كشاورزی راه‌اندازی كرده از كارگران كشاورزی برای نيروی كار اين كارخانه استفاده كنيم، چون اين كارگران در محيط كشاورزی كار كرده‌اند، تا مدت‌ها نظم لازم برای كار در محيط صنعتی را ندارند، ممكن است مديری اين مسائل را مطالعه و خيلی زود با اقدامات فرهنگی نظم را وارد كارخانه خود كند اما مدير ديگری كه مفهوم و جايگاه فرهنگ را متوجه نيست با سعی و خطا طی چند سال نظم را به كارگران تحميل كرده خود و آنها را مدام با فشار، استرس و نگرانی مواجه كند.

وی در ادامه سخنان خود شش سؤال مطرح برای طراحی هر پيوست فرهنگی را مطرح كرد و گفت: برای طراحی هر پيوست فرهنگی اولين سؤال اين است برای فعاليتی كه مدير می‌خواهد انجام دهد چه فرصت‌ها و چه موانع فرهنگی در محيط وجود دارد؟

بنيانيان ادامه داد: دو سوال بعدی اين است كه فعاليتی كه می‌خواهيم انجام دهيم در حين انجام چه آثار فرهنگی در پی دارد؟ و آثار بلند مدت آن برای جامعه چيست؟ سؤال چهارم نيز اين است كه طرح چه آثار مخرب احتمالی برای فرهنگ جامعه می‌تواند داشته باشد.

وی مثال زد: به عنوان مثال اگر با تحليلی به اين جمع‌بندی برسيم كه در قوانين ما بيش از اندازه زندان پيش‌بينی شده است و برای اصلاح آن يك طرح زندان‌زدايی در قوه قضائيه برنامه‌ريزی كنيم، اقدام منطقی اين است كه در هنگام تدوين طرح آثار مخرب و مثبت فرهنگی اين طرح بر فرد زندانی، خانواده وی، محيطی كه در آن زندگی می‌كند و اجتماع پيش‌بينی شده و به اين سؤال‌های پاسخ داده شود كه چگونه می‌توان آثار مخرب را كاهش و آثار مثبت فرهنگی طرح را افزايش داد.

بنيانيان سوال آخری كه هر طراح پيوست فرهنگی بايد از خود بپرسد را اين سؤال عنوان كرد كه: آثار منفی كه ممكن است اين طرح ايجاد كند و يا موانع فرهنگی كه برای اجرای طرح وجود دارد را چگونه می‌توان برطرف كرد؟

وی در پاسخ به اين سؤال كه آيا خود طرح پيوست فرهنگی، پيوست فرهنگی دارد يا خير، گفت: بله پاسخ به شش سؤال مطرح شده و اينكه برای اجرای طرح پيوست فرهنگی با چه فرصت‌های فرهنگی رو به رو هستيم پيوست فرهنگی طرح پيوست فرهنگی است.

رئيس كميسيون فرهنگی و اجتماعی و پيوست‌نگاری فرهنگی فطرت و دينداری مديران را سرمايه فرهنگی اجرای پيوست فرهنگی دانست و گفت: چون پايه فطرت انسانی بر انجام دادن كار خوب است ـ مگر اينكه اين فطرت را خراب كرده باشيم ـ فطرت و دينداری، علاقه به هموطنان و عشق به سازندگی كشور مديران ما سرمايه پيوست فرهنگی است.

وی در پاسخ به اين سؤال كه اجرای طرح پيوست فرهنگی با چه موانع و محدوديت‌هايی روبه رو است، گفت: فهرستی طولانی از موانع و محدوديت‌ها در اجرای پيوست فرهنگی وجود دارد كه می‌توان به اجماع گفت ما يك سلسله مشكل در بی‌توجهی به كليت فرهنگ در جامعه داريم كه به طور طبيعی بر پيوست فرهنگی نيز سايه می‌اندازد.

بنيانيان ادامه داد: بخشی از بی‌توجهی به فرهنگ كه بسيار مهم است كوچك‌سازی مفهوم فرهنگ طی 200 سال اخير ارتباط ايران با غرب است. به اين معنی كه فرهنگ در تلقی حضرت امام راحل و رهبری مشابه هوا دانسته شده كه ما را احاطه كرده و اين احاطه موجب نديده شدن فرهنگ می‌شود، بنابراين همه افراد و سازمان‌ها از صبح تا شب در تغييرات فرهنگی جامعه نقش مثبت و منفی ايجاد می‌كنند، اما خود متوجه نيستند.

وی بخشی از اين تغيير فرهنگ را آگاهانه و بخشی را ناآگاهانه دانست و اظهار كرد: اگر اين موضوع مورد توجه قرار گيرد كه همه افراد و سازمان‌ها در فرهنگ مداخله می‌كنند آن زمان است كه نگاهمان به فرهنگ خلاصه شده در اقدامات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی تغيير می‌كند و اين اعتقاد كه هر كس عنوان فرهنگی دارد، صرفاً كار فرهنگی می‌كند از بين می‌رود.

رئيس كميسيون فرهنگی و اجتماعی و پيوست‌نگاری فرهنگی با تأكيد بر اينكه بخش عظيمی از بازيگران عرصه فرهنگ خودشان هم نمی‌دانند كه در حال انجام كار فرهنگی هستند، سؤال كرد: فكر می‌كنيد افراد وقتی وارد اداره‌های ما می‌شوند و روابطی كه در اداره‌های ما اتفاق می‌افتد را می‌بينند، پس از خروج از اداره احساسشان نسبت به نظام بهبود پيدا می‌كند يا خراب می‌شود؟ به ايرانی بودن خود افتخار می‌كنند، يا نمی‌كنند؛ واقعيت اين است كه اين اداره‌ها در حال اجرای كار فرهنگی هستند بدون اينكه خود بداند و توجه به چنين مسائلی فلسفه ضرورت پيوست نگاری فرهنگی است.