
7 صفر مصادف با سالروز ولادت امام موسی کاظم(ع) است، امام بزرگواری که به جهت کثرت زهد و عبادتش معروف به «العبد الصالح» و به جهت علم و فرو خوردن خشم و صبر بر مشقات و آلام زمانه مشهور به «الکاظم» گردید، آن حضرت به کنیههای ابوابراهیم و ابوعلی نیز معروف بوده است.
ابوالحسن موسیبن جعفر(ع) امام هفتم از ائمه اثنی عشر(ع) ونهمین معصوم از چهارده معصوم(ع) است، تولد آن حضرت در ابوأ (محلی میان مکه و مدینه) به روز یکشنبه هفتم صفر سال 128 یا 129 قمری واقع شد، مادر آن حضرت حمیده کنیزی از اهل مغرب یا اندلس بوده است.
امام موسی الکاظم(ع) هنوز کودک بود که فقهای مشهور مثل ابوحنیفه از او مسئله میپرسیدند و کسب علم میکردند بعد از رحلت پدر بزرگوارش امام صادق(ع) در بیست سالگی به امامت رسید و 35 سال رهبری و ولایت شیعیان را برعهده داشت.
در زمان حیات امام صادق(ع) کسانی از اصحاب آن حضرت معتقد بودند پس از ایشان اسماعیل امام خواهد شد. اما اسماعیل در زمان حیات پدر از دنیا رفت ولی کسانی مرگ او را باور نکردند و او را همچنان امام دانستند پس از وفات حضرت صادق(ع) عدهای چون از حیات اسماعیل مأیوس شدند پسر او محمدبن اسماعیل را امام دانستند و اسماعیلیه امروز بر این عقیده هستند و پس از او پسر او را امام میدانند.
پس از وفات حضرت صادق(ع) بزرگترین فرزند ایشان عبدالله نام داشت که بعضی او را عبدالله افطحمی دانند؛ این عبدالله مقام و منزلت پسران دیگر حضرت صادق(ع) را نداشت و به قول شیخ مفید در ارشاد متهم بود که در اعتقادات با پدرش مخالف است و چون بزرگترین برادرانش از جهت سن و سال بود ادعای امامت کرد و برخی نیز از او پیروی کردند، اما چون ضعف دعوی و دانش او را دیدند روی از او برتافتند و فقط عده قلیلی از او پیروی کردند که فطحیه موسوم هستند.
تأثیر علو شأن و مکارم اخلاق امام موسی کاظم(ع) بر شیعیان
جلالت قدر و علو شأن و مکارم اخلاق و دانش وسیع امام موسی کاظم(ع) به قدری بارز و روشن بود که اکثریت شیعه پس از وفات امام صادق(ع) به امامت او گرویدند و علاوه بر این بسیاری از شیوخ و خواص اصحاب امام صادق(ع) مانند مفضلابن عمر جعفی و معاذین کثیر و صغوان جمال و یعقوب سراج نص صریح امامت حضرت امام موسی الکاظم(ع) را از امام صادق(ع) روایت کردند و بدین ترتیب امامت ایشان در نظر اکثریت شیعه مسجل گردید.
نجمه، مادر بزرگوار امام رضا(ع) و از زنان مومن، پارسا، نجیب و پاکیزه بود، حمیده، همسر امام صادق(ع)، او را که کنیزى از اهالى مغرب بود، خرید و به منزل برد، نجمه در خانه امام صادق(ع)، حمیده خاتون را بسیار احترام مىکرد و به خاطر جلال و عظمت او، هیچگاه نزدش نمىنشست روزى حمیده در عالم رویا، رسول گرامى اسلام(ص) را دید که به او فرمودند: اى حمیده! نـجـمـه را به ازدواج فرزند خود موسى درآور زیرا از او فرزندى به دنیا خواهد آمد که بهترین فرد روى زمین باشد.
پس از این پیام حمیده به فرزندش امام کاظم(ع) فرمود: پسرم! نـجـمـه بانویى است که من هرگز بهتر از او را ندیدهام ، زیرا در زیرکى و محاسن اخلاق، مانندى ندارد. من او را به تو مىبخشم، تو نیز در حق او نیکى کن. ثـمـره ازدواج امـام مـوسـىبـن جعفر(ع) و نجمه نورى شد که در شکم مادر به تسبیح و تهلیل مـشـغـول بـود و مـادر از آن احـسـاس سنگینى نمىکرد و چون به دنیا آمد، دستها را بر زمین گذاشت، سر را به سوى آسمان بلند کرد و لبهاى مبارکش را به حرکت درآورد: گویا با خدایش راز و نیاز مىکرد. پس از تولد امام هشتم(ع) این بانوى مکرمه با تربیت گوهرى تابناک، ارزشى فراتر یافت.
به هیچ وجه امام با ستمکاران عباسی کنار نمىآمدند، حتى هنگامى که در چنگال ستم آنان گرفتار مىشدند. هارون از سرسختى آلعلى در برابر حکومت عباسیان به شدت رنج مىبرد و از این رو، از هر راهى که ممکن مىشد، مىکوشید تا آنان را بکوبد یا در جامعه سبک سازد، پولهاى گزاف به شاعران خود فروخته مداح دربارى مىداد تا آلعلى را هجو کند. از جمله در مورد منصور نمرى در ازاء قصیدهاى که در هجو آلعلى سروده بود فرمان داد که او را به خزانه بیتالمال ببرند تا هر چه مىخواهد بردارد.
همه علویان بغداد را به مدینه تبعید کرد و گروهى بیشمار از ایشان را کشت یا مسموم ساخت، حتى از استقبال مردم به قبر حضرت امام حسین(ع) رنج مىبرد و فرمان داد تا قبر و خانههاى مجاور آن را خراب کنند و درخت سدرى را که کنار آن مزار پاک روییده بود، قطع نمایند.
شکى نیست که حضرت امام موسى کاظم (ع) نمىتوانستند با حکومت چنین تباهکار نامسلمان ستمپیشه موافق باشند و به این خاطر است که با شیعیان خویش دائما در تماس مخفى مىبودند و موضع هر یک را فرد فرد در مقابله با حکومت جابر وقت تعیین مىفرمودند.
سرانجام این امام بزرگوار در 25 رجب سال 183 هجرى، در سن 55 سالگى، به وسیله زهرى مسموم شدند و در مکانی به نام مقابر قریش در بغداد (در سرزمین عراق) که هم اکنون به «کاظمین» معروف است، دفن شدند.
نرگس همتی