تشریح مراتب چهارگانه وجود آدمی از دیدگاه آیتالله العظمی جوادی آملی
گروه فعالیتهای قرآنی: مدیر گروه تصوف و عرفان اسلامی دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب در نشستی از سلسله نشستهای جشنواره ملکوت مراتب چهارگانه وجود آدمی از دیدگاه آیتالله العظمی جوادی آملی را تشریح کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن (ایکنا) از قم حجتالاسلام والمسلمین رضا الهیمنش امروز 18 دی ماه در نشست جشنواره ملی ملکوت که در سالن همایش امام موسی صدر دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی برگزار شد ابراز کرد: آیتالله العظمی جوادی آملی مراتب چهارگانه مادی، مثالی، عقلی و الهی را با استناد به آیات قرآن برای آدمی مطرح و اثبات کرده است.
وی بیان کرد: مراتب چهارگانه مطرح شده از سوی آیتالله العظمی جوادی آملی را میتوان با نگاه عارفان که ساحتها و مراتب وجودی آدمی را به هفت مرتبه نفس، قلب، عقل، روح سر، خفی و اخفا تقسیم کرده اند مقایسه و بین این دو رتبهبندی نوعی همسانی ایجاد کرد.
مراتب وجودی انسان
مدیر گروه تصوف و عرفان اسلامی دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب با اشاره به ساحت الهی در مراتب وجودی انسان از دیدگاه آیتالله العظمی جوادی آملی اظهار کرد: ملاصدرا نیز پیش از این چهار مرتبه از نفس را برای آدمی تصویر کرده بود که پایینترین نفس انسان را نفس حیوانی بیان کرده و بالاترین مرتبه را نفس الهی میداند که اقل قلیل افراد به این مرتبه دست مییابند.
الهیمنش با بیان اینکه نفس الهی در بیشتر آثار آیتالله العظمی جوادی آملی وجود دارد، عنوان کرد: نفس الهی مبنای قرآنی و روایی دارد؛ اگر قرآن رزق آدمی است حکمت الهی اقتضا میکند کسی که خدا او را سر این سفره دعوت میکند قابلیت بهرهمندی از این سفره را داشته باشد.
آیتالله جوادی آملی انسان را به عنوان «حی متأله» با مراتب چهارگانه مذکور تطبیق کرد
وی گفت: میتوان تعریف آیتالله العظمی جوادی آملی انسان را به عنوان «حی متأله» با مراتب چهارگانه مذکور تطبیق کرد البته در بحث از مراتب انسان میتوان به مراتب ادراکی آدمی نیز اشاره کرد که طبق قاعده میبایست با مراتب وجودی چهارگانه آدمی همخوانی داشته باشد.
مدیرگروه تصوف و عرفان اسلامی دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب ادامه داد: علامه جوادی آملی مراتب ادراکی آدمی را عبارت از مراتب حسی، خیالی، وهمی و عقلی برشمرده است که ظاهرا به مرتبه ادراک الهی اشارهای ننموده است.
وی ادامه داد: این مرجع تقلید همچنین متناسب با مراتب ادراکی به مراتب جذب و دفع در ساختار تمایلات آدمی اشاره کرده است، این جذب و دفع در این راه از جذب و دفع، شهوت و غضب وارادت و کراهت گرفته تا آخرین آنها که مرتبه تولی و تبری است در هر مرتبه نامی ویژه به خود میگیرد.
الهیمنش بیان کرد: مرتبه الهیت مرتبه فراخود آدمی است و مراتب قبلی جملگی مراتب خود آدمی است و میتوان مرتبه سر، خفی و اخفا را در مراتب الهی سیرتکامل انسان جای داد و سر مرتبه ظهور افعالی خداوند در هستی به شمار میرود.
وی افزود: همسان مراتب صعودی آدمی میتوان از مراتب نزول و سقوط آدمی نیز سخن گفت که تنزل به مرتبه چهارپایان، سنگ بودن، درندگی، شیطنت و پایینتر از آن که در بیان آیتالله العظمی جوادی آملی به اجمال آمده است.
