مدیریت در اسلام ریاست نیست، امانت است/ ضرورت تبیین سیره مدیریتی پیامبر(ص)
گروه اندیشه: بازشناسی سیره مدیریتی پیامبر اکرم(ص) در سال مدیریت جهادی ضرورت دارد، در اسلام مدیریت، ریاست و پست نیست، بلکه همه چیز مسئولیت و امانت است.
حجتالاسلام والمسلمین محمدرضا نصوری، پژوهشگر و نویسنده تاریخ اسلام در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، با تأکید بر لزوم بازشناسی سیره پیامبر(ص) گفت: بازشناسی سیره حضرت محمد(ص) آخرین فرستاده خدا و خاتم پیامبران از مهمترین وظایف هر مسلمانی در زندگی است و با توجه به نامگذاری سال جدید از سوی مقام معظم رهبری با رویکرد مدیریت جهادی، باید به ابعاد مختلف زندگانی شخصی، سیاسی و اجتماعی این اسوه حسنه بشریت نظری دوباره داشته باشیم.
وی افزود: امام صادق(ع) فرمودند: «انی لاکره للرجل ان یموت و قد بقی خلة من خلال رسول الله صلی الله علیه و اله لم یات بها؛ من خوش ندارم کسی بمیرد در حالی که هنوز برخی از آداب پیامبر(ص) را به جا نیاورده است».
این مدرس حوزه بیان کرد: ویژگیهای مدیریتی حضرت پیامبر(ص) با توجه به شرایط خاص ایشان پس از ورود به مکه و مدینه در هر حوزه قابل بازشناسی و ارزیابیهای متعدد است زیرا به جرئت باید گفت که نمیتوان با یک نظر کلی این الگوها و مؤلفهها را بازشناسی کرد.
وی گفت: در این رابطه باید کتب تخصصی، رجالی و سیره اهل سنت و تشیع را بهخوبی مطالعه کرد و از همه مهمتر با توجه به آیات الهی در مورد ایشان و روایاتی که از ایشان و ائمه اطهار(ع) نقل شده است به تنظیم این اصول اقدام کرد.
خلق نیک؛ مهمترین ویژگی پیامبر(ص)
نصوری بیان کرد: نرمخلقی از مهمترین خصوصیاتی است که تمام منابع از قرآن گرفته تا منابع روایی به آن در کنار سکوت و تفکر دائمی حضرت پرداختهاند؛ خداوند در قرآن به پیامبر(ص) فرموده است که ما به تو خلق عظیم عطا کردیم تا دیگران را جذب دین خدا کنی؛ زیرا با نرمخویی و محبت، قلبها متوجه انسان میشود.
محبت؛ راه موفقیت در تبلیغ
معاون مرکز تخصصی مهدویت افزود: بسیاری از بزرگان، مراجع و اهالی تبلیغ ملی و بینالمللی در سالهای طولانی پس از تبلیغ و جدالهای علمی، مقایسهای و تطبیقی به این نتیجه رسیده و آن را به مبلغان جوان هم گوشزد کردهاند که شاید نتوان با منطق هرچند قوی دیگران را به راه راست کشاند ولی با محبت قطعاً میتوان این کار را انجام داد.
وی گفت: امروزه مسیحیت با همین روش یعنی القای اینکه دین محبت است در بسیاری از کشورهای جهان بهویژه در کشورهای جهان سوم و آفریقایی نفوذ کرده است؛ زیرا مردم این مناطق تشنه محبت و توجه و نگاه همراه با مودت هستند از طرفی به همین دلیل هم سعی میشود مسلمانان بهعنوان نماد خشونت و ترور معرفی شوند.
این مدرس حوزه افزود: این در حالی است که اسلام دین رحمت و پیامبر(ص) بزرگ اسلام رحمتللعالمین است؛ دینی است که پیشوای آن بزرگترین سامانه حقوق بشری را در دوران خلافتش به دنیای بشری ارائه کرد؛ دینی است که در آن محبت، عشق، صفا، صمیمیت و نوعدوستی حقیقی در اوج قرار دارد و به نوعی شالوده دین ما است.
مدیریت ناملایمات
وی اظهار کرد: یکی از خصوصیات شاخصی که از پیامبر اکرم(ص) نقل شده آن است که دنیا و ناملایمات و سختیها ایشان را به رنج نمیآورد؛ با اینکه خودشان فرمودند که هیچ پیامبری به اندازه من اذیت نشد ولی هیچگاه هیچ برخورد تندی با کسی نکردند و هیچگاه رحمت و محبت خویش را با ناملایمات دنیا فرو ندادند که این خصوصیت از مهمترین خصوصیات مدیریتی حضرت است.
این پژوهشگر تاریخ اسلام بیان کرد: از خصوصیات دیگری که در کتب روایی در خصوص ایشان بیان شده، آن است که حضرت هنگام اشاره به تمام دست اشاره میفرمود و وقتی خوشحال میشد چشمها را به هم مینهاد و بیشتر خندههای آن حضرت تبسم بود؛ این مشی اخلاقی یعنی تعادل کمال و تمام در زندگی، وقاری که در آن هم متانت و هم لطافت و محبت به دیگران حفظ میشود.
مسئولان الگو بگیرند
وی گفت: یکی دیگر از خصوصیات حضرت آن بود که میفرمودند حاجت کسانی را که به من دسترسی ندارند ابلاغ کنید؛ این خلق مدیریتی حضرت باید اسوه و الگوی همه مدیران و همه افرادی باشد که حل مشکلات مردم به دست آنهاست.
این محقق حوزوی ادامه داد: دلیلی ندارد مدیری در فرهنگ اسلامی برای خود جایگاهی قائل باشد که بخواهد اسیر منیتهای شخصی شده و وظیفه اصلی خویش را فراموش کند.
نصوری عنوان کرد: دراسلام چیزی به نام مدیریت و ریاست عنوان نشده و همه سمتها و پستها بر اساس قاعده مسولیت تعریف شده است؛ به همین جهت است که بار کلمه مسولیت بسیار سنگینتر از مدیریت است.
وی تأکید کرد: در مدیریت و ریاست شاید منیتی به چشم بخورد ولی در مسئولیت تنها بار سنگین آن است که فرد هر روز با خود مرور خواهد کرد؛ مسولیت بار آخرتی دارد ولی در مدیریت و ریاست چنین باری روی دوش فرد حس نمیشود به همین دلیل است که باید این کلمات را کم کم از دایره لغات اجتماعی و سیاسی خود حذف کنیم.
نصوری عنوان کرد: در ابتدای انقلاب اسلامی این ادبیات بهخوبی در حوزههای مختلف اداره جامعه وجود داشت و کسی کمتر بهدنبال مزایای ریاست و مدیریت بود و بیشتر خود را مسئول میدانست که در مقابل خدا، جامعه، مردم، بیتالمال، امام(ره) و انقلاب مسولیت دارد اما متأسفانه به تدریج این روند عوض شده است.
