کعبه در دیدگاه سعدی خاستگاه عشق و امید است

فرح نیازکار، استاد زبان و ادبیات فارسی در دانشگاه‌های شیراز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، با اشاره به الهامات سعدی از قرآن و کلام اهل بیت(ع) عنوان کرد: بی شک یکی از پشتوانه‌های غنی سعدی در نگارش آثارش بهره‌مندی از آثار و متون غنی اسلامی است؛ عشق و باور او بدین امر در کلیاتش بازتاب یافته است چنانکه در بسیاری از حکایات و اشعار می‌توانیم این نشانه‌ها را بازیابیم.

وی افزود: این شاعر پرآوازه به تمام این شعائر اسلامی توجه نشان می‌دهد و آیات قرآن را یا به گونه مستقیم و یا غیر مستقیم در آثارش بازتاب داده است. شیخ اجل پیوسته از ارادت خود به سیرت و سخنان ارزشمند پیامبر(ص) سخن می‌گوید و در منقبت ایشان می‌سراید و بزرگشان می‌دارد و معتقد است که: سعدی اگر عاشقی کنی و جوانی/ عشق محمد بس است و آل محمد(ص)

سعدی حدود 40 بار از کعبه سخن می‌راند
این پژوهشگر شعر و ادب پارسی با بیان اینکه سعدی به جمال کعبه عشق می‌ ورزد و از آن سخن می‌گوید، گفت: سعدی در حدود چهل بار در آثار خود از مکه، کعبه، حج، حاجی، بیت‌الله‌الحرام و دیگر عبارات مرتبط با مناسک زیارت کعبه مکرمه یاد می‌کند و در چهار حکایت نیز به وضوح  از سفر خود به مکه سخن به میان می‌آورد.
وی ابراز کرد: کعبه در دیدگاه سعدی خاستگاه عشق و شیدایی، آمرزش و امید است و این مرکز ثقلِ عبادی مسلمانان در آثارسعدی، شاعر توانا و معتقد ایرانی، سیمایی باشکوه و دل انگیز دارد؛ اشتیاق و شور درونی او به کعبه وجود او را فراگرفته و فراتر از مناسک و طاعات ظاهری به ساحتی بس شگرفتر از بیت‌الله‌الحرام معتقد است.

عرفان، از نخستین کلام سعدی آغاز می‌شود
نیازکار در پاسخ به اینکه جنبه‌های عرفانی کلام سعدی چگونه توصیف می‌شود؟ گفت: سعدی از همان نخستین عبارات خویش در دیباچه گلستان با حمد و ثنای بار پروردگار آغاز می‌کند: «منت خدای را، عز و جل که طاعتش موجب قربت است و به شکر اندرش مزید نعمت؛ هر نفسی که فرو می‌رود، ممد حیات است و چون برمی آید، مفرح ذات. پس در هر نفسی دو نعمت موجود است و بر هر نعمتی شکری واجب...».
وی ادامه داد: او خداوند را به غفرانیت و رحمانیت باز می‌شناسد و کوچکی خود را در برابر تجلی و عظمت ذات او به عنوان ظلوم جهول یاد می‌کند و  بر این باور است که بارگاه و قبله حق، در وهله نخست جایگاه استظهار است و در گامی دیگر جایگاه استغفار: با هر باری از گناه و عصیان که بدان روی آورده باشی؛ باید به دریوزگی بروی و نه به تجارت.
این استاد شعر و ادب پارسی عنوان کرد: در دیدگاه سعدی روی به حق نهادن از اخلاق درویشان است« «طریق درویشان ذکر است و شکر و خدمت و طاعت و ایثار و قناعت و توحید و توکل و تسلیم و تحمل هرکه بدین صفت‏ها که گفتم موصوف است، به حقیقت درویش است...».
نیازکار با تأکید بر اینکه یکتاپرستی با فطرت و جوهر روح سعدی عجین گشته است، گفت: او به پیروی از این سنت ارجمند و به باور توحیدی خود، آثار خود را با یاد و نام خداوند یکتا و ستایش‌های حکمت‌آمیز آغاز کرده است، چرا که بر این باور است که هر کار مهمی که با نام خداوند آغاز نشود، ناقص و ناتمام خواهد بود؛ از همین روست که می‌سراید: برخیز تا یک سو نهیم این دلق اَزرق فام را/ بر باد قَلاشی دهیم این شرک تقوا نام را/ هر ساعت از نو قبله‌ای با بت‌پرستی می‌رود/ توحید برما عرضه کن تا بشکنیم اصنام را