اعتکاف؛ محو خودخواهی بشری در امواج بلند خداگرایی
گروه اندیشه: اعتکاف، آمیزهای از چند عبادت با فضیلت است و در حقیقت محو خودخواهى بشری در امواج بلند خداگرایى و خدمت به امت اسلامى است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، فلسفه خلقت انسان دستیابی به کمال و طی طریقت حق است؛ در طول تاریخ پیوسته راهنمایان و انبیای الهی متعددی جهت طی این طریق برای این اشرف مخلوقات آفریده شده است به طوری که با نگاه به دستورات و احکام تمامی ادیان الهی میتوان دریافت که دستیابی به کمال غایت خلقت بشر است.
در مکتب اسلام نیز همانند سایر ادیان الهی، راههای مختلفی جهت نیل این مسیر آورده شده است؛ اما در این میان برخی از راهها، مانند نگین درخشانی میدرخشد که در پرتو نور آن علاوه بر دستیابی به کمال و خودسازی، میتوان راه رستگاری را طی کرد.
ماه رجب؛ بهار بندگی
به تعبیر بزرگان دین، ماه رجب، بهار بندگی و عبادت است که در آن ایام و فرصتهای متعددی جهت طی این طریق آورده شده است و از جمله این ایام میتوان به ایامالبیض و فرصت معنوی اعتکاف اشاره کرد. اعتکاف، محو خودخواهى بشری در امواج بلند خداگرایى و خدمت به امت اسلامى است.
اعتکاف، آمیزهای از چند عبادت با فضیلت است؛ روزه که خود عبادتی ارزشمند است شرط اعتکاف است؛ حضور در مسجد و خواندن نماز هم شرط آن است؛ عاکف سه روز در مسجد جامع مقیم میشود و جز برای ضروریات، کوی دوست را ترک نمیگوید. خود را از حلال باز می دارد تا با تمرین بندگی، جهاد با نفس را بیازماید. اعتکاف عهد مودّت و میثاق مجدد با پروردگار است.
اسلام، فکر جدایى از زندگى دنیا و گوشهنشینى و کنارهگیرى از مردم و به تعبیر دیگر رهبانیت را باطل و ناپسند اعلام کرد، اما اعتکاف را بهعنوان فرصتى براى بازگشت به خویش و خداى خویش قرار داد، تا کسانى که از هیاهو و جنجالهاى زندگى مادى خسته مىشوند، بتوانند چند صباحى با خداى خود خلوت کنند و جان و روح خود را با خالق هستى ارتباط دهند.
به گزارش ایکنا، در ادامه این گزارش به سراغ برخی از روحانیان رفته و نظر آنان در مورد این ایام جویا میشویم.
وجود ارتباط معنایی میان ایام سپید و شب آرزوها
حجتالاسلام والمسلمین عبدالرضا خوشنویس، معاون مرکز رسیدگی به امور مساجد فارس در این زمینه به خبرنگار ایکنا گفت: ماه رجب از جمله ظرف زمانهای بسیار مقدس و مورد توجه در آموزههای دینی بهویژه دعاهای ماست و این ماه دارای لیلةالرغائب است و اولین جمعه از ماه رجب به این نام نامگذاری شده است یعنی شب آرزوها؛ بر اساس این نام در این شب مؤمنان و کسانی که دارای نیت سلوک و پیمایش راه معنوی هستند، آرزوهای مشروع خود را لیست میکنند و فهرستی از خواستههای خود را در لیلةالرغائب به خدای بزرگ تقدیم میکنند.
وی در پاسخ به اینکه حکمت اعتکاف در ماه رجب چیست؟ گفت: یکی از خصوصیات ماه رجب داشتن ایامالبیض است یعنی همانگونه که شب آرزوها دارد، روزهای سپید نیز دارد و تحت عنوان ایامالبیض نامگذاری شده است.
این مقام مسئول اضافه کرد: شب آرزوها و روزهای سپید در یک ماه دارای یک معنی ارتباطی بین شب و روزهاست و به گونهای به مخاطبان خود میفهماند که آرزوهای آن شب روشن چه باشد؛ باید آرزوهایی باشد که در روزهای سپید آن را دنبال میکنیم.
مدیر اجرایی ستاد زکات فارس گفت: سیره اعلام و بزرگان بر این قرار گرفته است که این سه روز را به اعتکاف میگذراندهاند و نهی نیز در این خصوص وارد نشده است بنابراین اعتکاف در این سه روز سیره ابرار است نه سنت معصومین.
اعتکاف سنت حسنه اسلامی است
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام سیدابوفاضل رضوی اردکانی، امام جمعه موقت شیراز نیز در این زمینه به خبرنگار ایکنا گفت: اعتکاف یک سنت حسنه اسلامی و از مستحبات در ماه رجب است البته در تمام سال انسان میتواند روزهایی را در مسجد اعتکاف کند ولی ورود این عبادت در این سه روز ایام البیض یعنی ایام نورانی و روشن که رحمت و برکت الهی است، سفارش شده است.
وی با یادآوری اینکه ماه رجب بهترین فرصت برای خودسازی است، گفت: خوشبختانه این سنت حسنه چند سالی است که در جمهوری اسلامی گسترده و همگانی شده است و اکنون صدها هزار جوان با شور و شوق به سمت احیای این مراسم معنوی حرکت میکنند.
حجتالاسلام رضوی اردکانی با بیان اینکه اعتکاف عبادتی که در ادیان آسمانی مختلف وجود داشته است، گفت: در تاریخ میخوانیم که خداوند به حضرت ابراهیم(ع) نیز برای اعتکاف سفارش میکند.
نویسنده کتاب «مختارنامه» عنوان کرد: بهترین فرصت جهت تزکیه روح و استراحت از زندگی خسته کننده مادی ایام عبادت ماه رجب و شبعان و مخصوصاً ماه رجب است که عبادت در آن همسنگ عبادت در ماه رمضان است.
اعتکاف؛ فرصت طی طریق خودشناسی جهت دستیابی به خداشناسی
وی اظهار کرد: معتکفان در ایام اعتکاف حالتی شبیه محرم پیدا میکنند که باید قید بسیاری از مادیات را بزنند و خالص به خود فرو روند و در واقع با خودشناسی که مقدمه خداشناسی، طی طریق کنند؛ مخصوصاً برای جوانان که زیر بمباران تبلیغات داخلی و خارجی جهت توسعه فرهنگ مبتذل بیگانه هستند، لازم است که روح آنان واکسینه شود و اعتکاف نوعی واکسینه برای انسان است که او را از مسائل فحشا و منکرات دور کرده و باعث میشود که انسان به جایگاه انسانی خود فکر کند.
حجتالاسلام رضوی اردکانی ابراز کرد: فلسفه ستایش و عبادت خدا دستیابی به فلاح و رستگاری در قیامت و مزد آن بهشت و نعمت الهی است لذا کسانی موفق هستند که سعی کنند از تمامی فرصتها استفاده کنند.
امام جمعه موقت شیراز با تأکید بر اینکه مکتب انبیاء الهی مکتب خودسازی گفت: کمال انسان در عبودیت اوست لذا در ایام اعتکاف است که میتواند به وسیله عبودیت خالص، مسیر کمال را طی کند.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام والمسلمین مهدی امجدیزاده، جوانترین امام جمعه کشور نیز در این زمینه به خبرنگار ایکنا گفت: جوانان همانگونه که جوانان برای تحصیل برای خود چشمانداز تعریف میکنند و یکی یکی مقاطع مختلف تحصیلی را طی میکنند، باید یک چشمانداز تربیتی و معنوی نیز برای خود قرار دهند به عنوان مثال برای خود مشخص کنند از اعتکاف امسال تا اعتکاف سال بعد باید چه میزان بعد معنوی شخصیت خود را تقویت کنند و به کدام مراتب معنوی دست یابند.
اعتکاف سکوی پرش به سمت خداست
امام جمعه کلاتنادر با اشاره به فرصتهای پیشروی اعتکاف جهت تهذیب نفوس جوانان گفت: ایام معنوی اعتکاف سکویی برای انسان است که خود را به خدا نزدیک کند و خداوند را از روزنه اعتکاف مشاهده کند.
وی با بیان اینکه در حقیقت اعتکاف، آب حیاتبخش در کویر غفلتهاست، بر ضرورت توجه جوانان به این ایام تأکید کرد و گفت: جریان اعتکاف یک روزنه، تلنگر و جرقه معنوی است.
حجتالاسلام امجدیزاده تأکید کرد: توجه به فلسفه اعتکاف موجب میشود که انسان برای همیشه برنامهریزی معنوی جهت ارتزاق روح خود داشته باشد.
تبیین اعمال ایام اعتکاف
این گزارش میافزاید، در ادامه نگاهی کوتاه به اعمال اعتکاف میاندازیم؛ مستحب است در هر یک از ماه رجب و شعبان و رمضان، در شب سیزدهم دو رکعت نماز اقامه شود که در هر رکعت حمد یک مرتبه و یس و ملک و توحید خوانده شود و در شب چهاردهم چهار رکعت یعنی دو نماز دو رکعتی به همان کیفیّت و در شب پانزدهم شش رکعت به سه سلام به همان کیفیّت.
روزه روز سیزدهم نیز ثواب فراوان دارد و برای کسی که بخواهد عمل ام داود را به جای آورد، باید این روز و دو روز بعدش را روزه بگیرد. در شب نیمه ماه رجب نیز چند عمل مانند غسل، احیاء آن شب به عبادت، زیارت امام حسین(ع)، شش رکعت نماز که در شب سیزدهم ذکر شد، اقامه سى رکعت نماز که در هر رکعت حمد و ده مرتبه سوره توحید قرائت شود، دوازده رکعت نماز که هر دو رکعت به یک سلام ختم میشود که در هر رکعت هر یک از سورههای حمد، توحید، فلق، ناس، آیة الکرسى و قَدْر چهار مرتبه قرائت شود. و بعد از سلام چهار مرتبه گفته شود: «اَللهُ اَللهُ رَبّى لا اُشْرِکُ بِهِ شَیْئا وَلا اَتَّخِذُ مِنْ دُونِه وَلِیّا» و پس از اتمام نماز، اقامه کننده آن، هر حاجتی که دارد را از خداوند متعال درخواست کند، ذکر شده است.
روز نیمه رجب که روز مبارکى است و برای آن روز انجام چند عمل توصیه شده است مانند غسل، زیارت حضرت امام حسین(ع)، اقامه نماز سلمان به نحوی که در روز اوّل گذشت و اقامه چهار رکعت نماز که دو تا دو رکعتی خوانده شود.
