فراگیری عقل الهی در جهان، گامی در جهت تحقق اهداف بعثت

علی‌محمد ساجدی، رئیس کمیته فلسفه و کلام بخش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، در پاسخ به اینکه آیا اهداف بعثت پیامبر(ص) تحقق پیدا کرده است؟ گفت: به‌طور نسبی با توجه به انقلاب کبیر اسلامی ما می‌توان گفت در این مسیر قرار گرفتیم که اهداف بعثت یکی پس از دیگری تحقق پیدا کند.

بیداری معنوی در دنیا در حال گسترش است
وی افزود: حداقل تحقق این امر آن است که بتوانیم بیداری نسبت به مسائل معنوی و یا اینکه دیدگاه مسائل مادی دنیا آنقدر با ارزش و کارساز نیستند، به وجود آمده و بیشتر در بین مسلمانان ترویج یابد.
ساجدی اظهار کرد: می‌توان گفت که جهان رو به بیدار شدن، شکوفا شدن و شکفته شدن است که مظهرهای آن را در مکان‌های مختلف مشاهده می‌کنیم که البته در میان مسلمانان بیشتر است حتی در میان جوامع مسیحی و یهود نیز نشانه‌هایی از این بیداری الهی مشاهده می‌شود که این خود گام بلندی است.
عضو هیئت علمی بخش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز ابراز کرد: به نظر می‌رسد که یکی از قدم‌های مؤثری که از قبل تمدن اسلامی از دیرباز و با نور بعثت و نبوت در جهان پدیده آمده است این است که عقل به مفهوم تجریدی دیگر رنگ و بوی خود را می‌بازد؛ عقل به مفهوم ابزاری و منفعت‌گرایی در بین مردم و ملت‌ها و نه در بین دولت‌ها که همچنان به شدت دارای مفهوم ابزاری مادی و منفعت‌پرستی است، آرام آرام رنگ می‌بازد و عقل الهی جایگزین آن می‌شود.
وی ادامه داد: این مفهوم که عقل الهی وجود دارد که می‌‌تواند جای خود را به عقل ابزاری و مادی دهد، به تدریج در حال شکل‌گیری است که اگر این معنا شکل گیرد، علی‌القاعده این مفهوم از عقل دیگر در مقابل وحی قرار نمی‌گیرد.

با ترویج عقل الهی، مفاهیم دینی تبیین معقول می‌شود 
ساجدی عنوان کرد: یکی از تلاش‌هایی که مرحوم علامه طباطبایی در تفسیر المیزان دارند این است که بیان کنند تعارضی بین عقل با مفهوم الهی با وحی نیست و این معنا اگر مستقر شود که عقل به مفهوم الهی با دین تعرضی ندارد، مفاهیم دینی تبیین معقول می‌شود.
رئیس کمیته فلسفه و کلام بخش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز اضافه کرد: این عقل در فرهنگ قرآن شکل می‌گیرد و با ولایت الهی رشد می‌کند و عقل رشد یافته در پرتو تعالیم قرآن هیچگونه تعارضی با وحی ندارد و به کمک آن می‌آید، از این جهت در عرصه آموزش تعلیم این عقل می‌تواند مفاهیم دینی را تبیین معقول کند که این امر نیاز عصر امروز ماست.

لزوم تبیین معقول از فلسفه بعثت در پرتو قرآن
وی تأکید کرد: امروز نیاز داریم که بتوانیم یک تبیین معقولی از نبوت، فلسفه بعثت و فلسفه نبوت انبیا مخصوصاً اصل خاتمیت رشد یافته با عقل الهی در پرتو قرآن ارائه دهیم تا بتوانیم در بعد آموزش و‌ عرضه معانی قرآن و مفاهیم دین و اسلام به جهان قدم‌های مؤثری برداریم.
ساجدی عنوان کرد: علامه طباطبایی در تفسیر المیزان بر روی این محور تأکید دارند که همواره تشریع منطبق بر تکوین است و به تعبیر دیگر انطباق احکام الهی با تکوین مدنظر است.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز ادامه داد: علامه طباطبایی در سه ساحت آموزه‌های دینی عقاید، احکام و اخلاق معتقد است به اینکه در عقاید، عقل هماهنگ با نظام عالم، در اخلاق فضایل اخلاقی که انسان بر اساس فطرت دنبال آن است با حقایق عالم مرتبط است و در عرصه احکام نیز همینطور شرایط با تکوین است.
وی تأکید کرد: این نظام، یک نظام هماهنگی است که تخطی در آن وجود ندارد و برخاسته از علم و حکمت خداوند و با اراده خداوند پدید آمده است و این نظام، ‌نظام اتم و اکمل است که در آن اگر انسان بخواهد رشد پیدا کند باید بنیاد تربیت آن با اساس این عالم هماهنگ شود و برای این کار حتما نیاز به شریعت وجود دارد چون شریعت است که اینجا به ما می‌گوید که چه کنیم.
ساجدی تأکید کرد: احکامی که برای سعادت بشری چه فردی و اجتماعی وضع شده است، همگی با نظام این عالم منطبق است.
رئیس کمیته فلسفه و کلام بخش الهیات و معارف اسلامی دانشگاه شیراز اظهار کرد: عدالت به مفهوم اجتماعی و فردی، منطبق بر نظام اکمل و اتم این عالم یعنی عدالت تکوینی است و اگر چنین امری تحقق پیدا کند البته اهداف بعثت روز به روز بیشتر تحقق پیدا خواهد کرد.