چرا تبریز در عرصه قرآن اولین نیست؟
گروه فعالیتهای قرآنی: شهر تبریز از دیرباز به خطهای نامآور و برخوردار از فرهنگ و تمدن غنی و مهد پرورش عالمان سرآمد دینی در طول تاریخ چندصد ساله ایران مشهور بوده و لقب شهر اولینها را به خود اختصاص داده است، اما متأسفانه در عرصه قرآنی نتوانسته اولین باشد...
اولین دایرةالمعارف توسط محمدرضا زنوزی تبریزی نوشته شد، اولین بار کتب خارجی در تبریز ترجمه شد، اولین رمان ایران به نام «ستارگان فریبخورده، حکایت یوسف شاهسراج» توسط میرزا فتحعلی آخوندزاده در تبریز به رشته تحریر درآمد، اولین کتابخانه عمومی توسط میرزاحسن خان خازن لشگر در سال ۱۳۱۲ در تبریز تأسیس شد، اولین سینمای ایران پس از پنج سال از اختراع جهانی آن توسط «برادرن لومیر»، در تبریز با نام سولّی «آفتاب» تأسیس شد، اولین نمایشنامه و تئاتر در تبریز به سال ۱۲۶۱ شکل گرفت، اولین عکاسخانه توسط قاسم میرزا در تبریز راهاندازی شد، اولین فوتبالیست شاغل در اروپا(بلژیک) به نام حسین صدقیانی از اهالی تبریز در سالهای ۱۳۰۹-۱۳۱۱ بهترین گلزن باشگاههای این کشور بود.
در زمینه پزشکی نخستین طبیب محصل فرنگ، نخستین کتابهای پزشکی، نخستین آبلهکوبی، نخستین دانشکده پرستاری مامائی، نخستین دندانهای مصنوعی، اولین عمل قلب باز، پیوند قلب بر روی سگها و نخستین عمل پیوند کلیه توسط دکتر جواد هیات در سال ۱۳۴۷ در تبریز به انجام رسید، اولین هوانورد ایرانی به نام کلنل محمدتقی خان پسیان از اهالی تبریز بود، اولین کارخانه اسلحه و مهمات در شهر تبریز بنا نهاده شد، اولین کارخانه چینیسازی در شهر تبریز ساخته شد، اولین کارخانه تولید برق دراین شهر و اولین خیابانی که درآن از چراغهای برقی استفاده شد خیابان چراغگازی تبریز بود، اولین ضرابخانه ماشینی و انتشار اسکناس از فعالیتهای این شهر اولینها بود، اولین شهر ایران که صاحب تلفن شد تبریز بود، اولین انجمن زنان درتبریز توسط صاحبسلطان خانم تشکیل شد، اولین بلدیه و نظمیه پلیس مردمی و شهرداری ایران نیز متعلق به تبریز است.
اولین مهمانخانه توسط میرزا اسحق خان معززالدوله در تبریز پذیرای مهمان شد، اولین مدرسه کر و لالها توسط جبارباغچهبان و اولین مدرسه نابینایان توسط یک میسیون آلمانی و اولین مدارس حرفهای و بازرگانی توسط محمدعلی تربیت و اولین کودکستان توسط ابوالقاسم فیوضات در تبریز بنا گذاشته شد، اولین پایگاه لرزهنگاری در تبریز(شهر زلزله خیز) بنا گذاشته شد، اولین و تنها ایرانی که در مسابقات جهانی محاسبات ذهنی در 8 سالگی به مقام قهرمان قهرمانان دست یافت به نام آتیلا کارآفرین اهل تبریز میباشد.
اولین چاپخانه، اولین خیابانی که در ایران دارای برق شد، اولین پستخانه، اولین خط انتقال پست، کتابخانه عمومی، ایستگاه آتشنشانی، انجمن شهر، مرکز پلیس، حملونقل ریلی عمومی با اسب) و... در تبریز بودهاند و به همین علت، تبریز شهر اولینها نامیده میشود.
راجعبه محل چاپ اولین قرآن در ایران نیز اختلافنظر وجود دارد، به عقیده برخی از مورخان در اواسط سالهای ۱۱۹۹ هجری شمسی قرآنی توسط میرزاحسین خطاطی شده و توسط میرزا اسدالله لیتوگرافی(چاپ سنگی) شد، در حالیکه کمی قبل از آن میرزا عبدالوهاب به سال ۱۱۹۵/۱۱۹۶ هجری شمسی قرآنی را چاپ کرده بود. گزارش تاریخی دیگر حاکی از آن است که از بین چاپهای قرآن که با استفاده از روش لیتوگرافی انجام شدهاند، اولین در سال ۱۲۱۲ هجری شمسی در تبریز انجام شد.
بدون هیچ شکی این سابقه درخشان و دستاوردهای بکر و بدیع از سوی صاحبان خوشفکر و خوشذوق آن، برای هر شهروند تبریزی و ایرانی تحسینآمیز و غرورآفرین است، اما با نگاهی به این افتخارات و حوزه اولینهای شهر تبریز، مأسفانه جای یک اولین خالی است...
با اینکه تبریز مهد سه علامه عظیمالشأن اسلام، یعنی علامه امینی، علامه طباطبائی و علامه جعفری(رحمةالله علیهم) از بزرگترین علمای روزگار که به ستارگان جاودانه جهان تشیع مبدل گشتهاند، بوده و کتاب «المیزان فی تفسیر القرآن» که بیشتر به تفسیرالمیزان شهرت دارد از جامعترین و مفصلترین تفاسیر شیعی قرآن به زبان عربی در قرن چهاردهم هجری به قلم علامه سیدمحمدحسین طباطبایی نگاشته شده است، مربوط به این عالم تبریزی میباشد و به خود نهضت عظیم مشروطه، قیام 29 بهمن و سردارانی همچون ستارخان، سردارملی و باقرخان، سالارملی و شیخ محمود شبستریها را دیده است، اما متأسفانه در سالهای اخیر شاهد اقدام خاص قرآنی که امتیاز اولین بودن آن مربوط به شهر اولینها، شهر تبریز باشد، نبودهایم.
اخیراً درسال 91، چهارمین دوره مسابقات بینالمللی قرآن دانشجویان مسلمان در تبریز برگزار شد که این مسابقات نیز با نقدهایی نظیر عدم حضور فعالان قرآنی استان و شهر در بطن مسابقات و دخیل شدن ادارات و سازمانهایی که ارتباط چندانی به مسائل قرآنی نداشتند، وارد بود.
بهطور کلی میتوان گفت شهر تبریز با وجود بهرهمندی از دهها مؤسسه قرآنی، مهدهای قرآنی مردمنهاد، مراکز و بوستان قرآنی، فعالان، حافظان، قاریان و پیشکسوتان قرآنی که در عرصههای مختلف قرآنی نامآور هستند، نتوانسته است در راستای فعالیتهای قرآنی همچون برپایی نمایشگاه قرآن، همایش قرآن، مجالس قرآنپژوهی و گردهمایی و هماندیشی قرآنی که با محوریت شهر تبریز بوده و منشأ اثر برای دیگر استانها و حتی درسطح فراملی مطرح شود، گامی اساسی بردارد.
لذا بر آن شدیم تا برای ریشهیابی و آسیبشناسی این معضل و علت مهجوریت قرآن در شهر پرآوازه تبریز، با برخی صاحبنظران این عرصه گفتوگو کنیم:
پرداختن به امور قرآنی مستلزم فرهنگسازی است
حجتالاسلام سیدشهابالدین حسینی، مدیرکل اوقاف و امور خیریه آذربایجان شرقی در این خصوص به ایکنا گفت: برپایی نمایشگاه قرآن، جلسات پربار قرآنی و جذب جوانان و نوجوانان به این مجالس، مستلزم فرهنگسازی است. همه اذعان داریم که در برابر هجمههای گسترده دشمنان و جهان استکبار باید با توسل و تمسک به ریسمان محکم الهی که همانا قرآن کریم است، مبارزه کرده، جوانان را از گرفتار شدن در دام توطئههای پلید آنان مصون بداریم؛ اما وقتی به عمل و کارهای اجرایی میرسیم، با مشکلات عدیدهای مواجه میشویم؛ چراکه این امر نیز با دست خالی و بدون حمایت مسئولان امکانپذیر نیست.
وی میافزاید: برگزاری نمایشگاهی که بتواند طیف گسترده و جامعی از متون قرآنی را شامل شده و در سطح کلان برنامههای قرانی و فرهنگی برپا شود، نیازمند بودجه کافی و ارزشگزاری از سوی مسئولان ارشد کشوری است.
حجتالاسلام حسینی همچنین به کاهش چشمگیر بودجه فرهنگی استان اشاره کرد و گفت: در دو سال گذشته، بودجه مالی استان برای برگزاری برنامههای فرهنگی، دینی و قرآنی کاهش بسیاری داشته است؛ در حالیکه انتظار میرود در سالی که مزین به سال فرهنگ از سوی رهبر معظم انقلاب میباشد، عنایت و توجه بیشتری به دستگاههای اجرایی مربوطه برای تحقق منویات ایشان، اختصاص یابد.
بودجههای تخصیصیافته به بخش قرآن کفاف نمیکند
این مقام مسئول استانی ادامه میدهد: ادارهکل اوقاف در عین حالکه در دو سال اخیر، بودجه چشمگیر دولتی دریافت نکرده است، برنامههای مختلف قرآنی در راستای بسط و گسترش آموزههای قرآنی و نمایشگاهها و همایشهای قرآنی برپا کرده که بودجه این قبیل اقدامات از محل اعتبارات واقفان خیراندیش که صبغه فرهنگی و قرآنی دارند، تأمین شده اما باید خاطرنشان کرد که این برنامهها میتوانست با تخصیص بودجه مناسب، بسیار گستردهتر، کاملتر و همهگیرتر که در شأن قرآن و شهر تبریز است، برگزار شود.
مدیرکل اوقاف و امور خیریه استان همچنین کاهش و در برخی موارد قطع بودجه مربوط به نشر قرآن را عامل اساسی دیگری در این حوزه دانسته و اضافه میکند: در دو سال گدشته بسیاری از ناشران قرآن استان و شهر تبریز بهعلت افزایش هزینههای تمام شده چاپ و تأمین کاغذ برای چاپ قرآن، منزوی شده و قادر به حضور در نمایشگاههای قرآنی نیستند؛ بدیهی است که وقتی چاپ قرآن و دیگر محصولات قرآنی تعطیل شده یا کاهش یابد، نمایشگاهی هم وجود ندارد.
تبریز محل مناسبی برای برگزاری برنامههای قرآنی ندارد
وی عدم وجود مکان مناسب برای برگزاری نمایشگاه قرآن را معضل دیگری برای شهر تبریز عنوان کرده و تشریح میکند: اگر قصد داریم قرآن و تعالیم قرآنی را به بطن زندگی خانوادهها نفود داده با روح آنان عجین کنیم، باید از لحاظ فیزیکی و دسترسی نیز توجه جدی به این مسئله داشته باشیم؛ لذا نمایشگاه قرآن باید در مرکز شهر و محل پر رفتوآمد برگزار شده از لحاظ بصری و زیبایی شناختی نیز در حد اعلا ساخته و پرداخته شود، اما متأسفانه شهر تبریز علیرغم اینکه به داشتن معماری سنتی و مدرن مشهور است، به این اصل اساسی و مهم توجه چندانی نکرده است.
بین دستگاههای اجرایی قرآن همدلی وجود ندارد
حجتالاسلام حسینی همچنین حلقه مفقوده این امر در عدم وحدت، همدلی و همبستگی کامل دستگاههای فرهنگی میداند و بر این باور است: اگر نهادهای مختلف فرهنگی استان و شهر تبریز به همراه دیگر دستگاهها که به یقیین تماماً محتاج به تعالیم قرآنی بوده و میخواهند سهمی در ادای دین به این ودیعه الهی داشته باشند، تحت لوای واحد و منسجم با اداره ارشاد و فرهنگ اسلامی استان تعامل و همافزایی داشته و در اجرای برنامههای متنوع قرآنی، بهدور از هرگونه موازیکاری و اعمال سلیقههای شخصی و فردگرایی، همکاری و مشارکت داشته باشند، میتوان گفت که با تقسیم کار، جزیینگری و بینش اتحادی، بسیاری از مشکلات موجود در راه تبدیل شهر تبریز به شهر قرآنی از میان برداشته شده و این افتخار به مجموعه افتخارات این شهر افزوده میشود.
عدم مکانیابی و ایجاد فضاهای قرآنی؛ معضل بزرگ شهر تبریز
ابراهیم لایقی، معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی بزرگترین مشکل برگزاری نمایشگاه یا محافل قرآنی در تبریز را عدم مکانیابی و توجه جدی مسئولان به ایجاد فضاهای قرآنی مناسب برای چنین فعالیتهایی عنوان کرده و به ایکنا میگوید: آخرین نمایشگاه قرآن در تبریز درسال 87 و در محل مصلی سابق امام خمینی(ره) تبریز برگزار شد، اما بعد از آن و حتی با وجود ساخت مصلی جدید، متأسفانه بهعلت تخصیص نیافتن مکان و بودجه مناسب نتوانستیم نمایشگاهی در شأن قرآن و شهر تبریز برگزار کنیم.
لایقی به استقبال مردم از نمایشگاه قرآن سال 87 تبریز اشاره کرده و میگوید: تجربه نشان داده است که هرگاه زیرساختها و بنیان یک اقدام فرهنگی از قبیل: زمان، مکان، تبلیغات و اطلاعرسانی، برنامههای جنبی و... مطلوب باشد، تمایل و استقبال مردمی نیز برای حضور در چنین برنامههایی افزایش مییابد.
وی با تأکید بر اینکه قرآن از منزلت و جایگاه والایی بین مسلمانان برخوردار بوده و هر اقدامی که به نام قرآن انجام میشود نیز باید از نوع بهترین و زیباترین آن باشد، از برخی مسئولان استانی که پیشنهاد برپایی نمایشگاه قرآن در فضای باز و یا پارکها را مطرح میکنند انتقاد کرده و ادامه میدهد: فعالیت فرهنگی و در رأس آن اقدام قرآنی مستلزم فراهم شدن شرایطی است که بتوان با فرهنگسازی صحیح به اهداف تعیین شده دست یافت؛ لذا برگزاری نمایشگاه قرآنی که محفل حضور پرشور و شعور جوانان، نخبگان و اقشار مختلف جامعه باشد، نیازمند زیرساختها و برنامهریزیهای بسیاری است که به یقیین باید از ماهها قبل با تشکیل اتاق فکر و هماندیشی و همافزایی فعالان عرصه قرآنی توأم شود.
لزوم هماهنگی مسئولان در راستای تأمین بودجه فعالیتهای قرآنی
این فعال قرآنی با بیان اینکه متأسفانه عدهای از مسئولان شهر و استان برنامههای فرهنگی و قرآنی را لقلقه زبان خویش کرده و با عدم هماهنگی و گاهاً موازیکاری با نهادهای فرهنگی و قرآنی، مشکلی را برطرف نمیکنند بلکه مشکلآفرینی میکنند، میافزاید: انتظار میرود مسئولان در شرایطی که بودجه فرهنگی و قرآنی استان با کمبود شدیدی مواجه شده است، با هدف اشاعه فرهنگ دینی و قرآنی با یکدیگر تعامل سازنده داشته و بهجای اسراف در برگزاری همایشها و سمینارهای پرهزینه که لزوم خاصی نداشته و تأثیر چندانی بر رشد فکری و بلوغ اذهان عمومی ندارد، هر یک به وسع توان و تمکن مالی، نیروی انسانی و سایر سرمایههای مجموعه خویش، برای برپایی محافل مرتبط با قرآن تلاش جهادی داشته باشند.
عدم احساس نیاز به فراگیری تعالیم قرآنی؛ بحرانی میان خانوادهها
معاون قرآن و عترت ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان عدم احساس نیاز به فراگیری تعالیم قرآنی در بین برخی از خانوادهها و شهروندان را نیز معضلی عظیم برای جامعه و شهر تبریز عنوان کرده و تأکید میکند: با نهایت تأسف باید اذعان کنیم که امروزه اکثر خانوادهها فرزندانشان را از اوایل کودکی برای مؤفقیت در پایههای تحصیلی و بهخصوص کسب رتبه مطلوب در کنکور، در انواع کلاسهای تقویتی و فراگیری زبان انگلیسی ثبت نام میکنند، اما از پرورش روح و فکر فرزند خود غفلت کرده، تصور میکنند که پرداختن به مسائل دینی نیاز نبوده و کودک میتواند در طول زندگی و بدون حضور در محافل و مجامع قرآنی، سبک صحیح زندگی را بیاموزد!
لایقی تبدیل چهره شهر تبریز به شهری قرآنی را در گرو تدبیر و همگرایی مسئولان استانی دانست و از تمامی مدیران، مسئولان و فعالان قرآنی درخواست کرد تا با کنارگذاشتن هرگونه حب و بغض شخصی و فقط بهخاطراعتلای نام قرآن و اسلام و ترویج معارف دینی در جامعه، دست به دست هم داده و با اجتناب از مشکلآفرینی و سنگاندازی در برابر بهثمر رسیدن فعالیتهای قرآنی، یاریگر یکدیگر در انجام این امور خداپسندانه باشند.
عملکرد جزیرهای و اعمال سلیقههای شخصی بهجای جمع شدن تحت لوای واحد
حجتالاسلام حمید حسنجهان، مسئول دارالقرآن سازمان تبلیغات اسلامی آذربایجان شرقی، عدم اتحاد و انسجام در جامعه قرآنی استان و شهر تبریز را عمده دلیل عقبماندگی این شهر درامور قرآنی عنوان کرده و به ایکنا میگوید: شهر تبریز از مؤسسات، خانهها، مراکز قرآنی، فعالان نامآور قرآنی و ظرفیت عظیم در عرصه قرآن بهرهمند است، اما بهدلیل عدم اتحاد، تکروی، عملکرد جزیرهای و اعمال سلیقههای شخصی بهجای جمع شدن تحت لوای واحد، مشارکت و همسویی در اجرای اهداف قرآنی، نتوانستهاند فعالیت جامع و چشمگیری عرضه کنند.
ورود اشخاص غیرمرتبط با قرآن در عرصه فعالیتهای قرآنی
وی همچنین از برخی مسئولان استانی که در برگزاری برنامههای قرآنی از اشخاص و مجموعههای غیرمرتبط با امور قرآنی بهره میگیرند نیز انتقاد کرده و اضافه میکند: اغلب مشاهده میشود که برخی مسابقات، نمایشگاهها و مجامع قرآنی با همکاری و اجرای سازمانها و اشخاصی برنامهریزی، ساماندهی و ارائه میشوند که هیچ تخصص و پیشینهای از روند فعالیتهای قرآنی و متد تأثیرگذاری بر مخاطب را نداشته، به بیراهه میروند.
عدم استفاده صحیح از بودجه تخصیصیافته به اجرای امور قرآنی
حجتالاسلام حسنجهان با اشاره به کاهش شدید بودجههای قرآنی استان و شهر تبریز در سالهای اخیر، این امر را یکی دیگر از دلایل کمفروغی چهره قرآنی تبریز ذکر کرده و بر این باور است: در این سالها گاهی از کمبود بودجه در مضیقه بودیم و گاهی نیز بودجه اختصاص مییافت اما بهدلیل عدم نظم و انسجام بین مجموعههای قرآنی، اعتبارات تخصیص یافته در محل صحیح خود هزینه نشده و تأثیر چندانی بر بهبود امور قرآنی شهر نمیتوانست داشته باشد.
وی در این زمینه به اختصاص بودجه نیمدرصدی قرآنی به دستگاههای قرآنی کشور اشاره کرده و موازیکاری، عملکرد سلیقهای بدون احتساب نیازسنجی و آسیبشناسی و در نهایت هدررفت بودجه را شاهدی بر این مدعا عنوان کرد.
مسئول دارالقرآن سازمان تبلیغات اسلامی آذربایجان شرقی اتحاد و باور به کار جمعی و اجتناب از عملکرد جزیرهای را از یک سو و واگذاری فعالیتهای قرآنی به تشکلها و اتحادیههای قرآنی را از سوی دیگر، گامی اساسی در راستای بخشیدن جلوه قرانی به شهر تبریز برشمرد.
نتیجهگیری از فعالیتهای قرآنی درگروی برنامهریزی و تعیین هدف است
حجتالاسلام علی انتظاری، مدیر حوزههای علمیه آذربایجان شرقی نیز به ایکنا میگوید: بهتر است بگوییم تبریز شهر اولینهاست، از لحاظ معماری و تمدن، نه پرداختن به امور قرآنی و دینی!
وی عدم توجه ویژه و نگاهمحوری به مراکز قرآنی و حوزههای علمیه، بهعنوان قلب امور قرآنی را از جمله علل مهجوریت فعالیتهای قرآنی در شهر تبریز عنوان کرده و معتقد است: برپایی نمایشگاه قرآن یا مجالس قرآنی بدون برنامهریزی و تعیین اهداف و چشمانداز بلندمدت ابتر و بینتیجه است؛ چراکه برنامههای قرآنی باید مداوم، جذاب و پویا باشد، نه اینکه در یک بازه زمانی خاص اجرا شده و بدون هیچ اثر ماندگاری به اتمام برسد.
حجتالاسلام انتظاری میافزاید: نمایشگاه یا همایش قرآنی که هر 3، 4، 5 سال یکبار برگزار شود، نمیتواند نتیجه مطلوبی برای شهروندان آن شهر داشته باشد، چه برسد به اینکه فراگیر شده و در سطح ملی یا فراملی مطرح شود.
دغدغه داشتن شهر و جامعه قرآنی بین مردم نهادینه شود
وی تخصیص بودجه و وقتگذاری برای پرداختن به امور قرآنی را از اموری دانست که کمتر از سوی مسئولان استانی و شهر تبریز پیگیری میشود، لذا تأکید میکند: قبل از هر اقدامی باید مجالس تفسیر، ترجمه و قرائت قرآن در سطح شهر ساماندهی شده و با تعامل مؤسسات قرآنی با دیگر ارگانها و مجموعههای شهری، ابتدا ذهنیت پرداختن به قرآن و دغدغه داشتن شهر و جامعه قرآنی بین مردم نهادینه شود و بعد اقدامات بنیادی جهت اولین شدن در عرصه قرآن صورت پذیرد.
نقش کمرنگ صدا و سیما در پخش و تبلیغ برنامههای قرآنی
مدیر حوزههای علمیه آذربایجان شرقی در این راستا نقش تبلیغات و اطلاعرسانی را بیبدیل برشمرده و میگوید: متأسفانه تبلیغ برنامههای قرآنی و پرداختن بهویژه برنامههایی که مختص قرآن بوده و بهشکل گسترده و دورهای از صدا و سیمای استانی پخش شود، کمرنگ است؛ در حالیکه صدا و سیما باید بهعنوان یک رسانه ملی که بیشترین بُرد را میان اقشار جامعه دارد، بیشتر ازاین وارد میدان شده و در نشر و گسترش تعالیم قرآنی احساس تکلیف کند.
روشهای ارائه برنامههای قرآنی در شهر تبریز سنتی و منسوخ است
اکبر شوقی، پیشکسوت قرآنی با اشاره به اینکه در دهه 70 فعالیتهای قرآنی در شهر تبریز از رونق فراوانی برخوردار بوده و حافظان تبریزی در سطح بینالمللی مطرح شدند و در مسابقات داخلی و خارجی رتبههای برتری را کسب کردند، به ایکنا میگوید: در شهر تبریز مدیریت امور قرآنی منسجم نبوده و متولی خاصی ندارد؛ لذا مدیران باسابقه مراکز قرآنی نیز با شیوه مدیریتی دهههای 70، 80 و به روشهای سنتی و منسوخ به اداره امور خود میپردازند که بنا به شرایط اجتماعی، فرهنگی، رشد افکار عمومی و روحیه تنوعطلب جوانان، این روشها نه تنها موجب جذب جوانان به فعالیتهای قرآنی نمیشود، بلکه باعث ایجاد نوعی دلزدگی و عدم تمایل آنان به این امور میگردد.
متولیان امور قرآنی بهدنبال اثری تأثیرگذار در عرصه قرآنی نیستند
وی عدم بهرهمندی از افکار و اندیشههای نو و بدیع در عرصه قرآنی تبریز را معضلی برای جامعه قرآنی آن توصیف کرده و بیان میکند: امتیاز اولین بودن در هر عرصهای مستلزم تولیدات نوین و بکری است که توجه همگان را به خود جلب کرده و بازار تقاضا داشته باشد؛ اما در شهری که مسئولان و متولیان امور قرآنی آن بهدنبال اثری جدید و تأثیرگذار در عرصه قرآنی نیستند، نمیتوان انتظار داشت که برنامه قرآنی باکیفیت و وسیع اجرا شده و به مرحله اولین شدن برسد.
عضو گروه بینالمللی تواشیح طارق در این راستا توجه به چهرهسازی قرآنی را نیز یکی از مؤلفههای برترین و اولین شدن در عرصه قرآنی دانسته و ادامه میدهد: شهر تبریز بهعلت پیشینه تاریخی و مذهبی خویش، مهد پرورش علما و بزرگانی است که آوازه آنان تا به امروز زینتبخش این شهر بوده و به برکت خدمات گرانسنگ آنان، اثرات و جلوههای زیبایی در تبریز بر جای گذاشته است؛ لذا امروز نیز جوانان و نوجوانان مستعد و فعالی در این شهر هستند که میتوانند با اندکی توجه و حمایت از فکر و عملشان تبدیل به چهره فرهنگی و قرآنی برتر کشور و افتخارآفرین برای شهر تبریز شوند.
وی با بیان اینکه هر مؤسسه و مرکز قرآنی باید برای خروج از حالت رکود و روزمرگی، خود را ملزم به تولید طرحی جدید در تمام عرصههای قرآنی بداند، تشریح میکند: کار در حوزه قرآن وسیع و بیحد و مرز است؛ امروزه به کمک فناوریهای نو و ابتکاراتی که در عرصه تحقیق و پژوهش مشاهده میشود، میتوان قرآن را به شکلی جذابتر، همهگیرتر و پویاتر به مردم عرضه کرد و منشأ اثر گردید.
عدم بهرهمندی از تجربیات فعالان و صاحبنظران قرآنی
شوقی از بیمهریها و کمتوجهیهایی که به فعالان و صاحبنظران قرآنی میشود، انتقاد کرده و ادامه میدهد: همه اذعان داریم که رشد کمی و کیفی فعالیتهای قرآنی نیازمند همگرایی و تعامل سازنده مسئولان با فعالان عرصههای مختلف قرآنی است، اما متأسفانه وقتی به مرحله عمل و اجرا میرسد، حضور این صاحبنظران که میتواند همچون همره طریق و راهنمای صدیق در کنار این برنامهها حضور یافته و ثمربخش واقع شود، کمرنگ و گاهاَ نادیده شمرده میشود.
تصمیمگیران عرصه قرآن با اجراکنندگان برنامههای قرآنی تعاملی ندارند
داوود محمودی، عضو اصلی اتحادیه مؤسسات قرآنی ـ مردمی کشور و پیشکسوت قرآنی استان آذربایجان شرقی نیز عدم هماهنگی بین دستگاههای اجرایی و مراکز قرآنی و فعالان قرآنی را عمده مشکل شهر تبریز میداند، او به ایکنا میگوید: متأسفانه این تکروی و عدم هماهنگی و انسجام در تمام حوزهها در شهر تبریز مشاهده میشود، اما چون مسائل فرهنگی و قرآنی نمیتواند بدون اجماع و حرکت جمعی تأثیرگذار بوده و طیف گستردهای از اقشار جامعه را دربرگیرد، نمود بیشتری مییابد.
این پیشکسوت عرصه قرآن با اشاره به تجربه خویش در سالیان متمادی فعالیت قرآنی، تشریح میکند: متأسفانه در شهر تبریز تصمیمگیران عرصه قرآن با اجراکنندگان برنامههای قرآنی تعاملی ندارند؛ و این در حالیست که حوزه قرآن مستلزم آسیبشناسی و نیازسنجی از سوی فعالان قرآنی و ارزشگزاری و اجرای برنامه از سوی متولیان و تصمیمگیران این بخش است.
وی با بیان اینکه اغلب در برگزاری نمایشگاهها، محافل و مجالس قرآنی از نظرات و تجربیات فعالان قرآنی و مدیران مؤسسهها و مراکز قرآنی استان استفاده نمیشود، ادامه میدهد: نهادهایی که متولی و مسئول اجرای برنامههای کلان قرآنی در استان و شهر هستند باید فردفرد چهرههای قرآنی مرتبط به هر حوزه را شناسایی کرده و تحت لوایی متحد، از اندیشهها و تجربیات آنان در هرچه پربارتر برگزار شدن برنامههای خود و حفظ آبرو و شأن شهر و استان بهره گیرند.
تشریفاتی شدن حضور پیشکسوتان قرآنی در برنامههای قرآنی
مدیر مؤسسه قرآنی نورالرحمن تبریز در این چارچوب، عدم توجه به فعالان قرآنی و تشریفاتی کردن حضور آنان را در وهله اول، محروم شدن همان نهادها از نظرات کارشناسان این حوزه ذکر کرده و دومین آسیب را مربوط به جوانان و دیگر اقشار جامعه میداند، او بر این باور است که: در چنین جامعه و شهری هر کس به فراخور توانایی و سرمایه خویش به قرآن خدمت کرده و فقط میتواند عده قلیلی را از این خدمات مستفیض کند؛ در حالیکه اگر این پتانسیلها و استعدادها با هم جمع شود، تبدیل به قدرتی عظیم میگردد که میتواند در جامعه و شهر طوفانی از برنامههای متنوع و جذاب قرآنی ایجاد کند.
و اما بعد...
این گزارش میافزاید: همزمان با ماه مبارک رمضان از 18 لغایت 24 تیر سال جاری، نمایشگاه بزرگ قرآنی از سوی ادارهکل فرهنگ و ارشاد اسلامی آذربایجان شرقی برگزار میشود که از همین روزهای آغازین فراهم کردن مقدمات این نمایشگاه با مشکلات عدیدهای روبرو شد که بهیقیین در عمق برنامههای اجرایی این نمایشگاه تأثیر میگذارد.
صرفنظر از همزمانی این نمایشگاه با نمایشگاه قرآنی تهران و اشتیاق حضور ناشران و فعالان قرآنی استان آذربایجان شرقی و شهر تبریز در آن، یکی دیگر از عمده مشکل پیشروی این نمایشگاه، تغییر مکان آن از مصلی امام خمینی(ره) تبریز که در مرکز شهر واقع شده و محل رفت و آمد عموم مردم و محل برگزاری محافل قرآنی و کرسیهای تلاوت قرآن در ماه مبارک رمضان میباشد، به نمایشگاه بینالمللی تبریز است.
و این در حالیست که نمایشگاه بینالمللی تبریز کیلومترها از تبریز فاصله داشته و بازدید از این نمایشگاه مستلزم صرف هزینه و وقت بسیار میباشد؛ این مشکل زمانی بیشتر جلوه میکند که با ژرفنگری و احتساب هوای گرم تابستان و کاهش توان جسمی در این ایام، انگیزه و اشتیاق شهروندان برای طی این مسافت طولانی و استقبال از این نمایشگاه کاهش مییابد.
با وجود این همه مشکلات و ناملایماتی که در این گزارش به وسع توان و بضاعت به گوشهای از آن اشاره شد، خبرگزاری ایکنا امیدوار است این نمایشگاه با استقبال شهروندان ولایتمدار و قرآندوست مواجه شده و به اثری ماندگار در اذهان مردم تبدیل شود؛ همچنین مقدمهای برای رونق هرچه بیشتر فعالیتهای قرآنی در استان و شهر تبریز باشد.
یادآور میشود، خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شعبه آذربایجان شرقی نیز در این نمایشگاه با برپایی غرفهای پذیرای شهروندان و فعالان قرآنی است.
گزارش از سمیرا عباسی
ای کاش چنین گزارشات عالی و تلنگرهای به جا، هممونو به خودمون بیاره تا بیشتر به داد وضعیت قرآنی کشور برسیم.
با تشکر ویژه از ایکنا، دست مریزاد
لینکش بدین به سایت مسئولا، ببینن بفهمن داریم چطور استعدادهامونو به خاطر ضعف مدیریت نابود میکنیم....