قدر و قیمتشان را تا دیر نشده دریابیم/ ناسپاسی از والدین مورد نهی شدید اسلام است
گروه اندیشه: بی انصافی و ناسپاسی در همه جا و در خصوص همه کس، زشت و ناپسند است، اما در این میانه کسانی هستند که باید بیشتر از دیگران قدرشان را بدانیم ... آری! پدر و مادر.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، گاهی در پیچ و خم افکار و اعمال روزمره، مسائل مهمی را به فراموشی میسپاریم، بعضی وقتها هم وجود نعمتی برای ما چنان عادی قلمداد میشود که هرگز بدان فکر نمیکنیم و قدر و قیمت آن را هنگامی در مییابیم که دیگر دیر شده است.
بهراستی موفقیتهای خود را مدیون چه کسانی هستیم؟ با نگاهی گذرا بر گذشته خود، درمییابیم که موفقیتهای خود را مدیون کسانی هستیم که بسیاری از آنها را به فراموشی سپردهایم. کسانیکه با وجود سختیها و مشکلات فراوان و بدون کوچکترین چشمداشتی، راه را برای پیشرفت ما هموار کردند؛ ولی ما کمتر به آنها و فداکاریهای آنها فکر کردهایم.
گرچه بی انصافی و ناسپاسی در همه جا و در خصوص همه کس، زشت و ناپسند است، اما در این میانه کسانی هستند که باید بیشتر از دیگران قدرشان را بدانیم و نباید بگذاریم که دلمشغولیها و گرفتاریهای روزمره، شرایطی را برایمان فراهم کند که آنان را به فراموش بسپاریم ... آری! پدر و مادر.
در میان تعالیم ادیان الهی درباره والدین و حقوق آنها، نگاه مکتب اهل بیت(ع) به این مسئله، از ویژگیهای خاص و ظریفی برخوردار است. بهعنوان نمونه، هنگامی که در مکتب امام هشتم، امام علی بن موسیالرضا(ع) مینشینیم، آن حضرت اینگونه به ما میآموزند که بدان که حق مادر، لازمترین حقوق و واجبترین آنها است؛ زیرا او بار سنگین فرزند خویش را تحمل و جابهجا کرد؛ بهگونهای که هیچ کس حاضر نیست دیگری را اینگونه به دوش بکشد.
مسئولیت فرزندان در مقابل پدر و مادر
فرزندان وظیفه دارند با والدین خود به بهترین روش رفتار کنند و از هر نوع بدرفتاری با ایشان پرهیز کنند و حتی از گفتن کلمه و سخنی که موجب آزردگی خاطرشان بشود خودداری کنند؛ زیرا برخورد نادرست و کردار و گفتار ناروا با پدر و مادر سبب صدمه زدن به شخصیت و منزلت و احترام والای آنان میشود.
خداوند متعال در آیه 23 سوره مبارکه اسراء میفرماید: «وَقَضَى رَبُّکَ أَلاَّ تَعْبُدُواْ إِلاَّ إِیَّاهُ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا إِمَّا یَبْلُغَنَّ عِندَکَ الْکِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ کِلاَهُمَا فَلاَ تَقُل لَّهُمَآ أُفٍّ وَلاَ تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا کَرِیمًا؛ پروردگار تو مقرر کرد که جز او را مپرستید و به پدر و مادر [خود] احسان کنید اگر یکى از آن دو یا هر دو در کنار تو به سالخوردگى رسیدند به آنها [حتى] اوف مگو و به آنان پرخاش مکن و با آنها سخنى شایسته بگوى».
تواضع با پدر و مادر
فرزندان مکلف هستند که در برابر پدر و مادر فروتن باشند و مقام و منزلتشان را گرامی بدارند، با چشم احترام به آنان نگاه کنند و از نگاه و برخورد تحقیرآمیز به آنها به شدت پرهیز کنند؛ زیرا خداوند متعال در آیه 24 سوره اسراء در این باره میفرماید: «وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُل رَّبِّ ارْحَمْهُمَا کَمَا رَبَّیَانِی صَغِیرًا؛ و از سر مهربانى بال فروتنى بر آنان بگستر و بگو پروردگارا آن دو را رحمت کن چنانکه مرا در خردى پروردند».
مقدم بودن والدین بر جهاد
خدمت به پدر و مادر و تلاش برای فراهمسازی وسایل آسایش آنها و حفظ کرامت و منزلتشان مورد رضایت خداوند متعال است و بر جهادی که فرض کفایی باشد، مقدم است. عبدالله بن عمرو روایت کرده است که مردی به حضور رسول خدا(ص) آمد و برای رفتن به جهاد از ایشان اجازه خواست. رسول خدا(ص) فرمود: پدر و مادرت زندهاند؟ گفت: آری زندهاند، رسول خدا(ص) فرمود: جهاد تو در خدمت به آنهاست.
حرام بودن ناسزا به آنان
پرهیز از بدگویی و ناسزا به پدر و مادر جزو اصلی و لازمه احسان و نیکی به آنها است؛ زیرا خودداری از آزار و اذیتشان بهوسیله گفتار و رفتار، بر خدمت و احسان به آنها مقدم است. رسول خدا(ص) فرمود: ناسزاگویی به پدر و مادر جزو گناهان کبیره است، گفته شد: یا رسول الله مگر ممکن است کسی به پدر و مادر خود بد و بیراه بگوید؟ فرمود: آری وقتی کسی به پدر و مادر مردم ناسزا بگوید، به پدر و مادرش ناسزا میگویند.
تربیت و تنبیه فرزندان
پدر و مادر این حق را دارند که ایمان، آداب، اخلاق، فضایل و علوم مفید را به فرزندان خود بیاموزند و آنها را با همه آداب گفتاری، رفتاری و مکارم اخلاق شریعت اسلام آشنا کنند و آنان را به تربیت پایبند کرده و عادت دهند؛ زیرا رسول خدا(ص) میفرماید: هیج عطا و بخششی از طرف پدر و مادر برای فرزندان بهتر از تربیت خوب و پسندیده نیست.
پدر و مادر این حق را دارند که اگر کار و رفتار نادرستی از فرزندانشان، سر بزند، جهت اصلاحش او را تنبیه بدنی کنند و باید کمتر از حدود شرعی باشد و مقدار آن بستگی به نوع خلافی دارد که مرتکب آن شده است و این حق با حق معلم، همسر و قاضی در تنبیه شاگرد، همسر و محکومین مشابهت دارد.
علی سپهوند، از مدرسان علوم تربیتی دانشگاههای لرستان در گفتوگو با خبرنگار ایکنا، گفت: از آیات و روایات اسلامی و قرآنی درباره حرمت پدر و مادر چنین برمیآید که حق فرزند بر پدرش آن است که پایش را در مقابلش نکشد، جلوتر از او راه نرود، کاری نکند که دیگران به او ناسزا بگویند و اگر به نعمتی رسید بداند که اصل آن نعمت را از پدر دارد و در همه حال بداند که فرزند، شاخه و فرع پدر است.
وی با تأکید بر اینکه تکریم حضرت زهرا(س) یکی از خصوصیات پیامبر(ص) بهعنوان یک پدر بوده است، اظهار کرد: هدایای مادی و معنوی ایشان به فرزند خود، نشان از جایگاه والای پیامبر(ص) بهعنوان پدر دارد.
این کارشناس تربیتی اضافه کرد: احترام و تکریم به والدین یک وظیفه متقابل است، رفتار و کردار حضرت زهرا(س) در تکریم و نبی مکرم اسلام(ص) نشاندهنده اهمیت و جایگاه والدین است.
سپهوند با اشاره به نامگذاری سالروز ولادت امیرالمؤمنین(ع) به نام روز پدر در تقویم جمهوری اسلامی ایران گفت: امام علی(ع) با پرورش امامان حسنین(ع) و حضرات زینبین(س) بهعنوان سرور جوانان اهل بهشت اسوه کامل یک پدر هستند.
این مدرس دانشگاه حفظ احترام و حرمت را اصلیترین وظیفه فرزندان نسبت به پدر و مادر بیان کرد و افزود: آیه 83 سوره بقره «وَإِذْ أَخَذْنَا مِیثَاقَ بَنِی إِسْرَائِیلَ لاَ تَعْبُدُونَ إِلاَّ اللّهَ وَبِالْوَالِدَیْنِ إِحْسَانًا وَذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَقُولُواْ لِلنَّاسِ حُسْنًا وَأَقِیمُواْ الصَّلاَةَ وَآتُواْ الزَّکَاةَ ثُمَّ تَوَلَّیْتُمْ إِلاَّ قَلِیلًا مِّنکُمْ وَأَنتُم مِّعْرِضُونَ» نمونه بارز احترام به والدین از منظر قرآن کریم است و در جایی دیگر آمده که حتی به والدین خود «اف» هم نگویید.
وی در پایان یادآور شد: دستورات مکتب مترقی اسلام در ارتباط با وظایف فرزندان بر والدین، باید در جامعه امروز حفظ شود و جلوی تبلیغات پوچ و بیمحتوای غرب در این زمینه گرفته شود.
