مهمان‌نوازی در سیره اجتماعی پیامبر(ص)/ لزوم پرهیز از تکلف بی‌جا

حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‌فقیه در استان و امام جمعه خرم‌آباد در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، در رابطه با مهمان‌نوازی در اخلاق اجتماعی پیامبر(ص)، گفت: اسلام به مهمان‌نوازی اهمیت فراوانی داده است و مهمان را مایه آمرزش گناهان دانسته کمااینکه نبی مکرم اسلام(ص) فرمود: مهمان راهنمای بهشت است و نیز فرمود: مهمان به همراه روزی خود، وارد خانه می‌شود و هنگامی که از خانه میزبان خارج می‌شود، همه گناهان آن خانه را با خود می‌برد.
وی ادامه داد: پیامبر اکرم(ص) روزی به یاران خود فرمود: هنگامی که خدا خیر و سعادت گروهی را بخواهد، برای آنان هدیه‌ای می‌فرستد، گفتند: چه هدیه‌ای؟ فرمود: مهمان را که به همراه روزی خود، وارد خانه می‌شود و به همراه گناهان اهل آن خانه بیرون می‌رود. هم‌چنین رسول خدا(ص) خانه بی‌مهمان را خانه بی فرشته می‌دانست و فرمود: هر خانه‌ای که در آن مهمان وارد نشود، در آن خانه فرشته‌ها هم وارد نمی‌شوند.
حجت‌‌الاسلام میرعمادی با استناد به فرمایشات رسول اکرم(ص) درباره اهمیت تکریم مهمان گفت: هر کس مهمان را اکرام کند، هفتاد پیامبر را اکرام کرده و هر کس برای مهمان یک درهم خرج کند، چنان است که هزاران هزار دینار در راه خدا خرج کرده است.
نماینده ولی فقیه در لرستان با اشاره به لزوم اجابت دعوت مؤمن، تصریح کرد: من به حاضران و غایبان امتم سفارش می‌کنم که دعوت مسلمان را بپذیرند هر رچند که با او پنج میل فاصله داشته باشند، چرا که پذیرش دعوت مسلمان بخشی از دین است؛ لذا ایشان رد دعوت مسلمان و نیز پذیرش دعوت، ولی عدم تناول از غذای میزبان را نوعی جفا می‌دانست.
حجت‌الاسلام میرعمادی در رابطه با خدمت میهمانی ناخوانده از منظر پیامبر(ص) اظهار کرد: روزی پیامبر اسلام(ص) به امام علی(ع) فرمود: هشت نفر اگر مورد اهانت واقع شدند نباید کسی جز خود را ملامت کنند و نخستین فرد از این هشت گروه را مهمان ناخوانده دانستند.
وی بیان کرد: در کتاب بحارالانوار، جلد 16، صفحه 236 نقل شده که روزی یکی از اهالی مدینه پیامبر(ص) و پنج نفر از یاران ایشان را برای صرف غذا دعوت کرده بود. وقتی به محل میهمانی رسیدند، حضرت به یکی از همراهان فرمود: اینان تو را دعوت نکرده‌اند؛ پس بنشین تا تو را به آن‌ها معرفی کنم و از آن‌ها اجازه ورود تو را بگیرم؛ لذا این ماجرا اولاً دلسوزی و حیای آن حضرت را نشان می‌دهد؛ ثانیاً بیان‌گر آن است که مهمانی بدون دعوت مورد پسند آن حضرت نبوده است

وظایف میزبان

حجت‌الاسلام میرعمادی با اشاره به بایدها و نبایدهای میهمان‌داری از منظر اسلام، عنوان کرد: میزبان باید بکوشد که در مهمانی تنها افراد ثروتمند را دعوت نکند؛ بلکه افراد نیازمند نیز در سفره انسان باشند کمااینکه رسول خدا(ص) فرمود: بدترین غذا، سوری است که در آن افراد سیر حاضر باشند ولی از افراد گرسنه دریغ شود.
نماینده ولی‌فقیه در لرستان ادامه داد: میزبان نباید غذاهایی را که برای مهمانان حاضر می‌کند، کم و ناچیز بشمارد و نباید بگوید این‌ها چیزی نیست و قابلی ندارد؛ چرا که چنین کاری کفران و تحقیر نعمت‌های الهی است. رسول خدا(ص) فرمود: در گناه‌کاری انسان همین بس که آن‌چه را که برای برادرانش حاضر می‌کند، اندک شمارد و نیز در گناه‌کاری ایشان، همین بس که آن‌چه را که برادرشان برای آن‌ها حاضر می‌کند، اندک شمارند.
حجت‌الاسلام میرعمادی اضافه کرد: در مهمان‌داری باید از تکلف و زحمت بی‌جا دوری کرد. رسول خدا(ص) سفارش می‌کرد که برای مهمان‌نوازی به تکلف و زحمت بی‌جا نیفتند. علی(ع) در پاسخ به فردی که ایشان را به مهمانی دعوت کرده بود، فرمود: به شرطی می‌پذیرم که سه چیز را برایم تضمین کنی: از بیرون خانه چیزی نخری، هر چه در خانه داری برایم حاضر کنی و خانواده‌ات را به زحمت نیندازی. و پس از آن‌که وی این سه شرط را پذیرفت، دعوتش را قبول کردند.
وی افزود: میزبان باید تا می‌تواند همراه با مهمانان غذا بخورد و نه جدا. رسول خدا(ص) فرمود: هر کس که دوست دارد خدا و رسولش او را دوست داشته باشند، باید همراه با مهمانش غذا بخورد. هم‌چنین شایسته است میزبان تا می‌تواند به بهترین صورت و با خوش‌رویی کامل از مهمانان پذیرایی کند.
حجت‌الاسلام میرعمادی بدرقه مهمان را یکی از حقوق وی دانست و افزود: پیامبر اکرم(ص) در حدیثی فرمودند: یکی از حقوق مهمان این است که با او حرکت کرده، تا کنار در خانه بدرقه‌اش کنی.

وظایف مهمان

حجت‌الاسلام میرعمادی با اشاره به وظایف مهمان در روایات اسلام، گفت: رسول خدا(ص) در وصایای خود ضمن تأکید بر لزوم پرهیز از مهمانی افراد فاسق و اهل گناه، به ابوذر فرمود: ای ابوذر جز با افراد مؤمن مصاحبت نکن و جز افراد متقی از غذایت نخورند و از غذای افراد فاسق پرهیز کن.
نماینده ولی فقیه در لرستان اضافه کرد: مهمان باید از به همراه آوردن کسانی‌که میزبان دعوتشان نکرده، بپرهیزد، مهمان غذایی را که برایش حاضر می‌شود، ناچیز و اندک نشمارد و به دیده حقارت به آن ننگرد، مهمان بیش از سه روز در خانه میزبان اقامت نکند، کمااینکه رسول خدا(ص) فرمود: مهمانی سه روز است و بیش از سه روز صدقه است و مهمان وظیفه دارد که پس از سه روز از خانه میزبان برود.
حجت‌الاسلام میرعمادی اظهار کرد: شایسته است که مهمان ضمن رعایت دقیق وقت تعیین شده، در تعیین جای نشستن تابع نظر میزبان باشد؛ چرا که به تعبیر برخی از روایات، صاحب‌خانه بهتر می‌داند که چه جایی از خانه‌اش برای حفظ حرمت و پوشش خانواده او مناسب‌تر است.