دوره قاجار یکی از درخشانترین ادوار ادبیات آیینی در ایران است
گروه هنر: مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین شعر و ادبیات فارسی در فرهنگ ایرانیان جایگاه ویژهای دارد، گفت: یکی از پربارترین دوران ادبیات آیینی در دوره قاجار رقم خورده است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قزوین، دومین همایش از سلسه جُستارهای علمی- فرهنگی قزوین پژوهی با موضوع «بیدل قزوینی و ماتمکده او» به ادبیات آیینی در دوره قاجار و سنتهای فرهنگی مردم در قلمرو عزاداری سید الشهدا(ع) پرداخته شد.
محمد علی حضرتی، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین در این نشست که شب گذشته، 1آذر برگزار شد، با اشاره به فرهنگ غنی ادبیات عاشورایی در ادوار مختلف تاریخی اظهار کرد: شعر و ادبیات فارسی در فرهنگ ایرانیان جایگاه ویژهای دارد و در ادوار تاریخی نیز بنا به بافت فرهنگی و اجتماعی موضوعات مختلفی مورد توجه قرار داشته است.
وی افزود: دوره قاجار از لحاظ فراوانی آثار و کمیت هنرمندان یکی از پربارترین دوران ادب آیینی به ویژه ادبیات عاشورایی بوده که به جرات میتوان آن را یکی از درخشانترین ادوار ادبیات آیینی در ایران دانست.
حضرتی با تاکید بر نقش ادبیات آیینی در دوران قاجار و آثار پدید آمده در این دوره افزود: در دوره قاجار شاهد یکی از موثرترین و جاودانهترین آثار ادب عرفانی به نام گنجینه الاسرار سروده عمان سامانی هستیم که همه شاعران عاشورایی هم روزگار و پس از خود را تحت تاثیر قرار داده است.
وی نقش شاعران قزوین در این دوران را ارزشمند خواند و ادامه داد: ادیب توانمند و شاعر و نویسنده خوش ذوقی به نام ملا قربان علی باغ دشتی رودباری قزوینی که اثر ارزشمند و معروف «ماتمکده» را سروده در همین دوران ظهور میکند و با اقتباس از گلستان و درآمیختن انواع ادبی و قالب های متنوع شعر فارسی و ملمع، یکی از سوگسرودهای ماندگار عاشورایی را به وجود میآورد.
مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین بیان کرد: اثر «ماتمکده»در مدت زمان کوتاهی در گستره وسیعی منتشر شده و در حوزه ادبیات آیینی به شهرت میرسد .
مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان قزوین با اشاره به قدمت و سابقه هنر آیینی تعزیه که یکی از هنرهای مرتبط با محرم است، عنوان کرد: هنر اصیل ایرانی تعزیه که جریان عاشورا را در قالب نمایش و با بهرهگیری از شعر، موزیک، آواز روایت میکند آمیختگی بسیاری با فرهنگ و هنر آیینی ما دارد.
وی با بیان اینکه یکی از ادوات هنری که در ایام محرم از آن استفاده می شود علم یا علامت است، تأکید کرد: بیشک ساخت آثار هنری مربوط به واقعه عاشورا ترکیب دلانگیزی از هنرهای مختلف به ویژه قلمزنی، خوشنویسی، حجم و تجسمی را ایجاد میکند.
حضرتی از طوق که نوع خاصی از علم بوده یاد کرد و با بیان اینکه طوق یک علامت تک فنره است و در حقیقت معرف یک محله و تکیه آن است، ادامه داد: هر محلی به صورت جدا برای خود طوقی داشته و این طوق را در تکیهای قرار میدادند که محل گردهمایی محله بوده و امروزه اصطلاح پاتوق از آن رسم به جامانده و با توسع در معانی دیگر به کار برده میشود.
وی در ادامه ضمن تقدیر از بانوی هنرمند و فعال در رشته زره بافی خاطر نشان کرد: یکی از لوازمی که در مراسم عزای سید الشهدا در تعزیه استفاده میشود پوششی است که شخصیتهای تعزیه به تن میکنند. در این نمایش افراد چه موافق خوان و چه مخالف خوان باید زره بپوشند و کلاه خود به سر کنند که این زره با ظرافت تمام توسط هنرمندان بافته میشود.
در ادامهی نشست حمید عابدیها، عضو هیئت علمی دانشگاه پیامنور استان قزوین نیز به معرفی ملا قربانعلی متخلص به بیدل قزوینی از شعراء مرثیهگو دوره قاجار پرداخت و آثار وی از جمله "ماتمکده " را معرفی کرد.
