آشنايی با انديشمندان جهان اسلام/ شهيد ثانی
«مسالكالافهام» شهيد ثانی كتابی فقهی با روش استدلالی است
گروه انديشه: «مسالكالافهام» يك كتاب فقهی است كه با روش استدلالی به بيان احكام اسلامی پرداخته و جايگاه ويژهای را در باب فقه اسلامی برای خود باز كرده است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، 16 رمضان، سالروز وفات «زيدالدينبن علی» معروف به شهيد ثانی است. وی در سال 911 هجری قمری در يك خانواده سرشناس كه همه اهل علم و دانش و دين بوده، فقها و علمائی، تحويل جامعه اسلامی داده بودند در «جبع» يكی از توابع جبل عامل ديده به جهان گشود.
خانواده وی تا جايی مهد علم و دانش بوده كه جد ششم وی شاگرد علامه حـلـى بـوده و به «سلسلة الذهب» مشهور شده بودند، ولی در ميان همه ستارگان علمی و فقهی اين خاندان، شهيد ثانی درخشش ويژهای از خود به يادگار گذاشت. ايشان در تربيت علمی فرزندانش چنان دقيق عمل كرد كه يكی از آنها صاحب كتاب «معالم» شد.
ايشان قرآن و ادبيات و فقه را كه در طول آن از شرايع محقق حلی و لمعه شهيد اول نيز مطالعتی بدست آورد، را در نزد پدرش آموخته، پس از فوت پدرش در 14 سالگی، در طی مسافرتی هشت ساله به شهر «ميس» تحت شاگردی شيخ عبدالعالی، مبادرت به تحصيل فقه استدلالی كرده سپس در منطقه كرك نوح، نزد مؤلف «محجةالبيضاء»، اصول عقائد و فقه گذراند.
در دمشق تخصصهای طب و هيئت و حكمت اشراقی را ضميمه علم و دانش خود كرده و در سفر دوبارهای كه به اين سرزمين داشته به قرائت اخبار و احاديث روی آورده، در سال 953 قمری پس از مراجعت به وطن از عراق در مدرسه «بعلبك» به تدريس فقه در مذاهب مختلف اسلام همت گماشته است. البته ايشان علاوه بر سفرهای فوق، سفرهايی نيز به مصر، حجاز، عتبات عاليات، بيتالمقدس، حلب، قسطنطنيه، كه مجموعا شانزده سفر است به عمل آورده.
طبق نظر اساتيد فن، ايشان در مهد علم و دانش متولد شده، در سايه آموزشهای علمی پدر و شوهر عمه و تلاش و جدييتهای خودش در اثر هوش و استعداد سرشاری كه داشته به درجه اجتهاد رسيده و در علوم اسلامی صاحب نظر شد، تا جائیكه وقتی میديد استاد، مطلب تازهای برايش ندارد پای درس استاد ديگری میرفت، بر همين اساس است كه مدت زيادی در پيش يك استاد توقف نمیكرد.
بدين سبب نظرات علمای معاصر خود را بیواسطه و مستقيم بدست میآورد. از محضر اساتيد زيادی اعم از شيعه و سنی بهرهها برده، تا جائیكه اجازه روايتی از بيست و پنج تن از علمای شيعه و سنی را كسب كرده است.
مـسـالك الافهام فى شرح شرايع الاسلام از جمله آثار اوست. اين كتاب، يك كتاب فقهی است كه با روش استدلالی به بيان احكام اسلامی پرداخته، استدلالات و نظرياتی كه در اين كتاب جهت اثبات و بيان احكام آورده شده در نهايت استواری است به همين جهت جايگاه ويژهای در باب فقه اسلامی برای خود باز كرده تا جائیكه صاحب نظرانی چون مرحوم صاحب جواهر را شيفته خود كرده است.
از جمله مزيتهای اين كتاب، خالی بودن آن از زوائد و نظريات بیمورد است كه اين نيز به نوبه خود نشان دهنده استادی مؤلف است؛ زيرا با وجود اينكه اين كتاب در باب فقه كتاب مفصلی است ولی در عين حال مطالب خالی از فايده نيز ندارد، بلكه آنچه نياز بوده آورده نه هر چيزی را.
سرانجام وی پس از پنجاه و پنج سال تلاش خستگی ناپذير در عرصه زندگی و علمی، در اثر بدگوئی كه از وی نزد سلطان سليمان عثمانی به عمل آورند از طرف حكومت عثمانی در طی انجام فريضه حج، بازداشت شده تا پاسخگوی اتهام وارده باشد كه متأسفانه در طول مسير، مأمور جلب خودسرانه او را به شهادت رساند.*
*منابع: دكتر ابوالحسن محمدی، «حقوق كيفری اسلام، قصاص» ترجمه كتاب از مسالك الافهام، چاپ و انتشارات دانشگاه مشهد.
خانواده وی تا جايی مهد علم و دانش بوده كه جد ششم وی شاگرد علامه حـلـى بـوده و به «سلسلة الذهب» مشهور شده بودند، ولی در ميان همه ستارگان علمی و فقهی اين خاندان، شهيد ثانی درخشش ويژهای از خود به يادگار گذاشت. ايشان در تربيت علمی فرزندانش چنان دقيق عمل كرد كه يكی از آنها صاحب كتاب «معالم» شد.
ايشان قرآن و ادبيات و فقه را كه در طول آن از شرايع محقق حلی و لمعه شهيد اول نيز مطالعتی بدست آورد، را در نزد پدرش آموخته، پس از فوت پدرش در 14 سالگی، در طی مسافرتی هشت ساله به شهر «ميس» تحت شاگردی شيخ عبدالعالی، مبادرت به تحصيل فقه استدلالی كرده سپس در منطقه كرك نوح، نزد مؤلف «محجةالبيضاء»، اصول عقائد و فقه گذراند.
در دمشق تخصصهای طب و هيئت و حكمت اشراقی را ضميمه علم و دانش خود كرده و در سفر دوبارهای كه به اين سرزمين داشته به قرائت اخبار و احاديث روی آورده، در سال 953 قمری پس از مراجعت به وطن از عراق در مدرسه «بعلبك» به تدريس فقه در مذاهب مختلف اسلام همت گماشته است. البته ايشان علاوه بر سفرهای فوق، سفرهايی نيز به مصر، حجاز، عتبات عاليات، بيتالمقدس، حلب، قسطنطنيه، كه مجموعا شانزده سفر است به عمل آورده.
طبق نظر اساتيد فن، ايشان در مهد علم و دانش متولد شده، در سايه آموزشهای علمی پدر و شوهر عمه و تلاش و جدييتهای خودش در اثر هوش و استعداد سرشاری كه داشته به درجه اجتهاد رسيده و در علوم اسلامی صاحب نظر شد، تا جائیكه وقتی میديد استاد، مطلب تازهای برايش ندارد پای درس استاد ديگری میرفت، بر همين اساس است كه مدت زيادی در پيش يك استاد توقف نمیكرد.
بدين سبب نظرات علمای معاصر خود را بیواسطه و مستقيم بدست میآورد. از محضر اساتيد زيادی اعم از شيعه و سنی بهرهها برده، تا جائیكه اجازه روايتی از بيست و پنج تن از علمای شيعه و سنی را كسب كرده است.
مـسـالك الافهام فى شرح شرايع الاسلام از جمله آثار اوست. اين كتاب، يك كتاب فقهی است كه با روش استدلالی به بيان احكام اسلامی پرداخته، استدلالات و نظرياتی كه در اين كتاب جهت اثبات و بيان احكام آورده شده در نهايت استواری است به همين جهت جايگاه ويژهای در باب فقه اسلامی برای خود باز كرده تا جائیكه صاحب نظرانی چون مرحوم صاحب جواهر را شيفته خود كرده است.
از جمله مزيتهای اين كتاب، خالی بودن آن از زوائد و نظريات بیمورد است كه اين نيز به نوبه خود نشان دهنده استادی مؤلف است؛ زيرا با وجود اينكه اين كتاب در باب فقه كتاب مفصلی است ولی در عين حال مطالب خالی از فايده نيز ندارد، بلكه آنچه نياز بوده آورده نه هر چيزی را.
سرانجام وی پس از پنجاه و پنج سال تلاش خستگی ناپذير در عرصه زندگی و علمی، در اثر بدگوئی كه از وی نزد سلطان سليمان عثمانی به عمل آورند از طرف حكومت عثمانی در طی انجام فريضه حج، بازداشت شده تا پاسخگوی اتهام وارده باشد كه متأسفانه در طول مسير، مأمور جلب خودسرانه او را به شهادت رساند.*
*منابع: دكتر ابوالحسن محمدی، «حقوق كيفری اسلام، قصاص» ترجمه كتاب از مسالك الافهام، چاپ و انتشارات دانشگاه مشهد.
