وقتی از تقاطع مطهری عبور میكنی جملهای ناخودآگاه توجه همگان را به خود جلب میكند «كتاب را خنك بخوانيد»، اين جمله حكايت از مكانی دارد كه عموم مردم میتوانند در محيطی آرام به مطالعه كتابهای دينی و علمی بپردازند.
همين جمله بود كه مرا ناخودآگاه به طرف اين ساختمان هدايت كرد، مركزی كه با سه طبقه، به حق نامی شايسته را برای آن انتخاب كرده بودند «شهر كتاب».
از درب ساختمان كه وارد میشوی تابلوی اعلانات حكايت از نظم چيدمانی اين مجموعه با رويكرد دينی و مذهبی دارد، طبقه فوقانی كتابهای خارجی، طبقه همكف كتابهای داخلی و هنرهای دستی و طبقه زيرين، محصولات نوشتابزار و آموزشی، به حق گنجينهای عظيم را در قلب تهران در بر دارد.
فرصتی به دست آوردم با آذرخش عسگری، مسئول امور فرهنگی اين مركز گفتوگويی صميميانه در پاتوقی ادبی داشته باشم. وی، اسفندماه 86 را شروع فعاليتهای اين مركز با متراژ 2500 متر عنوان كرد و برنامههای فرهنگی و دينی از قبيل ديدار با اهل قلم، رونمايی از كتابهای دينی، دفاع مقدسی و ...، فعاليتهای مذهبی و دينی را از جمله فعاليتهای شاخص اين مركز مطرح كرد.
كمی آنطرفتر خانمی كه با دقت كتابی را در دستانش داشت و آرام آرام سرش را به نشانه تأكيد تكان میداد، توجه مرا به خود جلب كرد. رجبی، مراجعه هر روز به اين مكان را از جمله برنامههای روزانه خودش مطرح كرد گفت: پسرم در اين حوالی كلاس زبان میرود و من از اين فرصت استفاده میكنم و با مراجعه به اين مركز به مطالعه كتاب میپردازم.
وی، وجود چنين مراكزی را در ترويج فرهنگ كتابخوانی مهم تلقی كرد و در عين حالی كه به طرف محل كتابهای دينی میرفت، ادامه داد: در اين مركز انواع كتابها در حوزههای مختلف پيدا میشود؛ از فرهنگی و دينی گرفته تا علمی و ادبی. هر كس با مراجعه به اين مكانها میتواند نيازهای علمی خود را برطرف كند.
در گوشه سالن، امجد، مدير فروشگاه شهر كتاب در عين اينكه با روی خندان به مراجعهكنندگان پاسخ میداد، نشسته بود. به سمتش رفتم تا بتوانم اطلاعاتی دقيقتر را از اين مركز به دست آورم.
وی، مخاطبان اين مركز را در سه نسل كودك، نوجوان و بزرگسال برشمرد و گفت: سعی میكنيم با ايجاد محيطی آرام و پرنشاط فضايی را برای خانوادهها ايجاد كنيم تا بتوانند نيازهای علمی و دينی خود را با مراجعه به اين مركز برطرف كنند.
اهميت بررسی سرانه مطالعه در كشورها به رشد فرهنگی آنها و به طور گسترده به توسعه انسانی در هر كشور مربوط میشود. در كشور ما هم با وجود مراكزی همانند «شهر كتاب» اين رويكرد دنبال میشود، ولی واقعاً نمیدانيم كجای اين نمودار مطالعه ايستادهايم و چقدر از زمان خود را در طول روز به مطالعه كتاب میگذرانيم؟
هر چقدر سايتها و خبرگزاریهای مختلف را بالا و پايين كردم، نتوانستم به آمار خاصی دست پيدا كنم. نه آمار دو دقيقهای علیاكبر اشعری را پذيرفتم، نه 75 دقيقهای منصور واعظی را، ولی چيزی كه مشخص است، اين است كه ما نتوانستهايم فرهنگ اين جامعه را با انتشار كتابهايی پرمحتوا به كشورهای ديگر صادر كنيم.
اين وضع تا جايی پيش رفته كه مقام معظم رهبری فرمودند «من هر زمانی كه به ياد كتاب و وضع كتاب در جامعه خودمان میافتم، قلباً غمگين و متأسف میشوم. اين به خاطر آن است كه در كشور ما به هر دليل كه شما نگاه كنيد، بايد كتاب دستكم 10 برابر اين ميزان رواج، توسعه و حضور داشته باشد.» در اين باره تا جايی پيش رفتهايم كه رهبر معظم انقلاب از وضع كتابخوانی در اين حوزه ابراز تأسف میكنند؛ درحالی كه با همت مسئولان میتوان با الهام گرفتن از رهنمودهای مقام معظم رهبری، اقداماتی بزرگ در اين حوزه را انجام داد.
از سوی ديگر عليرغم تلاش مسئولان، نتوانستهايم فرهنگ دفاع مقدس را با انعكاس در كتب به نحو شايسته به ديگر كشورها نشر دهيم، فرهنگی كه با خون شهدا و ايثارگران به ثمر نشسته است و اين وظيفه به گردن جوانان عصر حاضر است تا با مطالعه سيره شهدا، امامان و در پی آن مسائل علمی روز، بتوانند پرچم ايران و فرهنگ شهدا را در سراسر گيتی برپا دارند.
يادداشت از هوتن پناهیپور