محافظت و صيانت از دين تنها با همزيستی امكانپذير است
گروه انديشه: رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی با بيان اينكه جامعه فاقد همزيستی، جامعهای رو به زوال است، گفت: اگر همزيستی در جامعهای حاصل نشود يا به صورتی متزلزل شكل گيرد، تأثيراتی منفی حتی بر مسائل دينی، انسانی و اجتماعی بر جای خواهد گذاشت.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجتالاسلام والمسلمين احمد مبلغی، رئيس مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی 24 تيرماه در گفتوگو با خبرنگاران با بيان اينكه لازمه عدم همزيستی در يك جامعه، رو به نابودی گذاشتن فرصت و نعمتها در آن جامعه است، گفت: در جامعه فاقد همزيستی، حتی ارزشهای دينی، بلكه بالاتر روح دين نيز در وضعيت انفعالی قرار خواهد گرفت.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی ادامه داد: موضوع تأثيرپذيری منفی دين از فقدان همزيستی در اين حد باقی نمیماند بلكه میتوان گفت در جامعه بیاعتنا به چارچوب و قواعد زيستن مشترك، دين اندك اندك به عاملی نيرومند برای ايجاد يا توجيه عمليات توليد و بازتوليد اختلاف و تفرقههای مذهبی بدل میشود و بدين وسيله، كيان و قوام امت اسلامی رو به تلاشی میگذارد.
حجتالاسلام مبلغی بيان كرد: اين بدان جهت است كه دين اگر در سطح امت محتوا، روح و رويكردهای خود را از دست دهد و زيرساختهای اخلاقی و معنوی آن نيز تخريب گردد و قابليتها و ظرفيتهای آن نيز در گسترش علم و توليد معرفت اجتماعی برای امت از ميان برود، به وضعيتی دچار میگردد كه روند تبديل شدن آن به پديدهای در دستان جاهلان افراطی برای برانگيختن اختلافات مذهبی و طائفهای، آسان میگردد و آنها هم از اين فرصت كمال بهرهبرداری را میكنند.
وی با بيان اينكه افراطيون منطقشان اين است كه «هر چه من میگويم صحيح است» و همه آنچه ديگران میگويند، باطل، بلكه كفر است افزود: تنها در شرائط همزيستی میتوان از كيان دين محافظت و صيانت كرد؛ همزيستی در چارچوب تمركز بر اشتراكات موجود ميان امت اسلامی، از مهمترين، پرسودترين و بزرگترين پروژههای اسلامی است كه بايد محقق، كارآمد و گسترش يابد.
حجتالاسلام والمسلمين مبلغی گفتوگو را صفتی فطری و حامل بذرهای همزيستی توصيف و تصريح كرد: مقوله گفتوگو، ريشه در فطرت انسان دارد لذا پديدهای انسانی به شمار میآيد كه بشر و جامعه بشری برای حل مشكلات خود به آن پناه میبرد.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به آيه 125 سوره نحل، تأكيد كرد: اسلام در اين آيه، مقوله گفتوگو را مهم دانسته و بر ضرورت بكارگيری آن در روابط و افزايشهای معرفتی مهر تأييد زده است و برای نمونه خداوند عز وجل میفرمايد: «با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به (شيوهای) كه نيكوتر است مجادله نمای. در حقيقت، پروردگار تو به (حال) كسی كه از راه او منحرف شده داناتر، و او به (حال) راه يافتگان (نيز) داناتر است».
وی عنوان كرد: بدينسان ناديده گرفتن اين ويژگی انسانی به معنای ناديده گرفتن فرصتی بزرگ و استثنائی است كه برای بشريت فراهم شده تا بتواند آن را خاستگاهی برای آشنايی، تفاهم و همزيستی قرار دهد.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به اينكه اكنون با پيشرفتهای تكنولوژيك معاصر و جهشهای اطلاعاتی موجود، شيوههای گفتوگو تكامل يافته است، ادامه داد: روشهای مختلف اطلاعرسانی گسترش قابل توجهی يافته و ضروری مینمايد كه همراه با اين تحولات، از شيوههای جديد گفتوگو كه با شرايط دوران تناسب دارد، استفاده كنيم.
حجتالإسلام مبلغی افزود: به اعتقاد من در سطح جهان اسلام، شبكههای ماهوارهای برترين دستگاه جهانی برای تحقق اين هدف به شمار میآيند؛ زيرا كاملا فراگير بوده و در هر خانهای نفوذ كردهاند؛ از اين رو میتوان افكار مثبت تاثيرگذار بر گسترش دين الهی را از اين راه منتقل كرد.
وی همچنين عنوان كرد: همانگونه كه میتوان از شبكههای ماهوارهای استفاده مفيد داشت، میتوان آن را ابزاری برای ويرانی، هرج و مرج و نابودی همزيستی اسلامی نيز قرار داد.
رئيس مركز تحقيقات مجلس با اشاره به اينكه استفاده از اين ابزار، بايد بر پايههای قرآنی متين استوار باشد، گفت: مسؤلان اين شبكهها، به ويژه شبكههای اسلامی بايد با پخش برنامههای هدفمند و به دور از هر آن چه باعث شعله ور شدن تعصبها و گروهگرايیها میشود، شيوهای مفيد و شايسته برای گسترش و تبلغ دين خدا در پيش گيرند.
وی همچنين با اشاره به ضرورت اجتناب از مناظرات حساسیتبرانگيز در شبكهها به دليل آن كه به ايجاد فضای فحش و ناسزا ميان اتباع فرق اسلامی دامن میزنند، افزود: برنامههای گفتوگو بايد با رعايت نكات ضروری و مهم از جمله اينكه اول اين شبكهها بايد در دستور كار برنامههای گفتوگويی خود، موضوعاتی پيرامون همزيستی اسلامی يا مباحثی منتهی به نتايجی مثبت در روند همزيستی را انتخاب كنند.
وی ادامه داد: دوم اينكه به موضوعاتی بپردازند كه واقعيت موجود و مشكلات امت اسلامی با رويكرد به چارهانديشی برای آنها را بازتاب دهد. سوم اين كه تنها افراد موجه و فهميده را در اين گفتوگوها شركت دهند تا گفتوگو نه تنها از تنش به دور گردد كه فراتر به سمت ارائه نتايجی مثبت، مفيد و علمی برای بيننده به پيش رود.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی افزود: در مرحله چهارم؛ اينكه گفتوگوها را در سايه رويكردی علمی و منطبق با قواعد و همراه با ادب اخلاقی و فرصت كافی برای بحث به انجام رسانند. پنجم اينكه خروجی اين گفتوگوها متضمن ارائه راه حلها و نتايج مفيدی برای مسائل مورد طرح باشد. ششم اينكه به سطحی فراتر از جهان اسلام هم بيانديشيم؛ چه آن كه حقيقت اين است در اوضاع كنونی، چهره اسلام در معرض سياه نمايی و تبليغات سوء به ويژه در غرب قرار گرفته است؛ لذا ما مسلمانان بايد با گفتوگو ميان خود و ديگر اديان، اين وضعيت را تحليل كنيم و از دين خود دفاع كنيم.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی درباره ادبيات اسلامی تصريح كرد: ادبيات، با گونهها، اشكال و روشهای مختلف آن، از ابزارهای مهم تبادل افكار بوده و هست. با اين حال، ادبيات در دورههای مختلف به تناسب تغييرات واقع در مناسبات جامعه در بستر زمان تطور داشته است و از اين جهت لازم است در بستر تطور و تكامل خيرهكننده در ابزارهای ارتباط جمعی به نوسازی و عصریسازی ادبيات و مفاهيم دينی دست بزنيم.
وی با بيان اينكه نظريهپردازی اسلامی افكار را منسجم و ادبيات را آماده تطوريابی میكند بيان كرد: در مواردی ما از ادبيات گذشته برای انتقال مفاهيم دينی بهره میگيريم و گمان میبريم به اسلام نفع میرسانيم در حالی كه اين ادبيات به دليل نارسايی و ناكارامدی آن برای شرائط معاصر، نتائج معكوسی بر جريان گرايش به دين بر جای میگذارد و به آن آسيبهايی ـ هر چند برای ما ناآشكار ـ میرساند.
وی ادامه داد: بدينسان، ضرورت به روزرسانی و توانمندسازی ادبيات اسلامی و اصلاح آن به گونهای كه نتايج مورد نظر ما را در نقل مفاهيم دينی به بار نشاند، غير قابل انكار مینمايد. اين مهم از راه تمركز بر زبان و ادبيات مردم در هر دوره و افكار و مفاهيمی كه آن مردم از درون آن به مسائل می نگرند و همچنين بازپروری ادبيات اسلامی با توجه به توجهات و خواستههای انسان معاصر به دست میآيد.
وی بر نقش دانشگاهها و مؤسسات مطالعاتی در جوشش و تبلور ادبيات جديد كه بتواند حامل و ناقل مفاهيم و ارزشهای اسلامی شود، تأكيد كرد.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی ادامه داد: موضوع تأثيرپذيری منفی دين از فقدان همزيستی در اين حد باقی نمیماند بلكه میتوان گفت در جامعه بیاعتنا به چارچوب و قواعد زيستن مشترك، دين اندك اندك به عاملی نيرومند برای ايجاد يا توجيه عمليات توليد و بازتوليد اختلاف و تفرقههای مذهبی بدل میشود و بدين وسيله، كيان و قوام امت اسلامی رو به تلاشی میگذارد.
حجتالاسلام مبلغی بيان كرد: اين بدان جهت است كه دين اگر در سطح امت محتوا، روح و رويكردهای خود را از دست دهد و زيرساختهای اخلاقی و معنوی آن نيز تخريب گردد و قابليتها و ظرفيتهای آن نيز در گسترش علم و توليد معرفت اجتماعی برای امت از ميان برود، به وضعيتی دچار میگردد كه روند تبديل شدن آن به پديدهای در دستان جاهلان افراطی برای برانگيختن اختلافات مذهبی و طائفهای، آسان میگردد و آنها هم از اين فرصت كمال بهرهبرداری را میكنند.
وی با بيان اينكه افراطيون منطقشان اين است كه «هر چه من میگويم صحيح است» و همه آنچه ديگران میگويند، باطل، بلكه كفر است افزود: تنها در شرائط همزيستی میتوان از كيان دين محافظت و صيانت كرد؛ همزيستی در چارچوب تمركز بر اشتراكات موجود ميان امت اسلامی، از مهمترين، پرسودترين و بزرگترين پروژههای اسلامی است كه بايد محقق، كارآمد و گسترش يابد.
حجتالاسلام والمسلمين مبلغی گفتوگو را صفتی فطری و حامل بذرهای همزيستی توصيف و تصريح كرد: مقوله گفتوگو، ريشه در فطرت انسان دارد لذا پديدهای انسانی به شمار میآيد كه بشر و جامعه بشری برای حل مشكلات خود به آن پناه میبرد.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به آيه 125 سوره نحل، تأكيد كرد: اسلام در اين آيه، مقوله گفتوگو را مهم دانسته و بر ضرورت بكارگيری آن در روابط و افزايشهای معرفتی مهر تأييد زده است و برای نمونه خداوند عز وجل میفرمايد: «با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به (شيوهای) كه نيكوتر است مجادله نمای. در حقيقت، پروردگار تو به (حال) كسی كه از راه او منحرف شده داناتر، و او به (حال) راه يافتگان (نيز) داناتر است».
وی عنوان كرد: بدينسان ناديده گرفتن اين ويژگی انسانی به معنای ناديده گرفتن فرصتی بزرگ و استثنائی است كه برای بشريت فراهم شده تا بتواند آن را خاستگاهی برای آشنايی، تفاهم و همزيستی قرار دهد.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی با اشاره به اينكه اكنون با پيشرفتهای تكنولوژيك معاصر و جهشهای اطلاعاتی موجود، شيوههای گفتوگو تكامل يافته است، ادامه داد: روشهای مختلف اطلاعرسانی گسترش قابل توجهی يافته و ضروری مینمايد كه همراه با اين تحولات، از شيوههای جديد گفتوگو كه با شرايط دوران تناسب دارد، استفاده كنيم.
حجتالإسلام مبلغی افزود: به اعتقاد من در سطح جهان اسلام، شبكههای ماهوارهای برترين دستگاه جهانی برای تحقق اين هدف به شمار میآيند؛ زيرا كاملا فراگير بوده و در هر خانهای نفوذ كردهاند؛ از اين رو میتوان افكار مثبت تاثيرگذار بر گسترش دين الهی را از اين راه منتقل كرد.
وی همچنين عنوان كرد: همانگونه كه میتوان از شبكههای ماهوارهای استفاده مفيد داشت، میتوان آن را ابزاری برای ويرانی، هرج و مرج و نابودی همزيستی اسلامی نيز قرار داد.
رئيس مركز تحقيقات مجلس با اشاره به اينكه استفاده از اين ابزار، بايد بر پايههای قرآنی متين استوار باشد، گفت: مسؤلان اين شبكهها، به ويژه شبكههای اسلامی بايد با پخش برنامههای هدفمند و به دور از هر آن چه باعث شعله ور شدن تعصبها و گروهگرايیها میشود، شيوهای مفيد و شايسته برای گسترش و تبلغ دين خدا در پيش گيرند.
وی همچنين با اشاره به ضرورت اجتناب از مناظرات حساسیتبرانگيز در شبكهها به دليل آن كه به ايجاد فضای فحش و ناسزا ميان اتباع فرق اسلامی دامن میزنند، افزود: برنامههای گفتوگو بايد با رعايت نكات ضروری و مهم از جمله اينكه اول اين شبكهها بايد در دستور كار برنامههای گفتوگويی خود، موضوعاتی پيرامون همزيستی اسلامی يا مباحثی منتهی به نتايجی مثبت در روند همزيستی را انتخاب كنند.
وی ادامه داد: دوم اينكه به موضوعاتی بپردازند كه واقعيت موجود و مشكلات امت اسلامی با رويكرد به چارهانديشی برای آنها را بازتاب دهد. سوم اين كه تنها افراد موجه و فهميده را در اين گفتوگوها شركت دهند تا گفتوگو نه تنها از تنش به دور گردد كه فراتر به سمت ارائه نتايجی مثبت، مفيد و علمی برای بيننده به پيش رود.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی افزود: در مرحله چهارم؛ اينكه گفتوگوها را در سايه رويكردی علمی و منطبق با قواعد و همراه با ادب اخلاقی و فرصت كافی برای بحث به انجام رسانند. پنجم اينكه خروجی اين گفتوگوها متضمن ارائه راه حلها و نتايج مفيدی برای مسائل مورد طرح باشد. ششم اينكه به سطحی فراتر از جهان اسلام هم بيانديشيم؛ چه آن كه حقيقت اين است در اوضاع كنونی، چهره اسلام در معرض سياه نمايی و تبليغات سوء به ويژه در غرب قرار گرفته است؛ لذا ما مسلمانان بايد با گفتوگو ميان خود و ديگر اديان، اين وضعيت را تحليل كنيم و از دين خود دفاع كنيم.
رئيس دانشگاه مذاهب اسلامی درباره ادبيات اسلامی تصريح كرد: ادبيات، با گونهها، اشكال و روشهای مختلف آن، از ابزارهای مهم تبادل افكار بوده و هست. با اين حال، ادبيات در دورههای مختلف به تناسب تغييرات واقع در مناسبات جامعه در بستر زمان تطور داشته است و از اين جهت لازم است در بستر تطور و تكامل خيرهكننده در ابزارهای ارتباط جمعی به نوسازی و عصریسازی ادبيات و مفاهيم دينی دست بزنيم.
وی با بيان اينكه نظريهپردازی اسلامی افكار را منسجم و ادبيات را آماده تطوريابی میكند بيان كرد: در مواردی ما از ادبيات گذشته برای انتقال مفاهيم دينی بهره میگيريم و گمان میبريم به اسلام نفع میرسانيم در حالی كه اين ادبيات به دليل نارسايی و ناكارامدی آن برای شرائط معاصر، نتائج معكوسی بر جريان گرايش به دين بر جای میگذارد و به آن آسيبهايی ـ هر چند برای ما ناآشكار ـ میرساند.
وی ادامه داد: بدينسان، ضرورت به روزرسانی و توانمندسازی ادبيات اسلامی و اصلاح آن به گونهای كه نتايج مورد نظر ما را در نقل مفاهيم دينی به بار نشاند، غير قابل انكار مینمايد. اين مهم از راه تمركز بر زبان و ادبيات مردم در هر دوره و افكار و مفاهيمی كه آن مردم از درون آن به مسائل می نگرند و همچنين بازپروری ادبيات اسلامی با توجه به توجهات و خواستههای انسان معاصر به دست میآيد.
وی بر نقش دانشگاهها و مؤسسات مطالعاتی در جوشش و تبلور ادبيات جديد كه بتواند حامل و ناقل مفاهيم و ارزشهای اسلامی شود، تأكيد كرد.
