مزيت اوراق استصناع، ريسك پايين و سود بالا است
گروه اقتصاد: عضو شورای فقهی بانك مركزی با بيان اينكه انتشار اوراق استصناع منوط به هزينه بالای پروژه است، اظهار كرد: به واسطه اينكه پروژههای كلان جنبه ملی دارد، انتشار اوراق در اين موارد اولا از ريسك سرمايهگذاری پايين و ثانيا از سود بالا به واسطه مبلغ سرمايهگذاری زياد برخوردار است.
حجتالاسلام و المسلمين سيدعباس موسويان، عضو شورای فقهی بانك مركزی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، در رابطه با نحوه تامين منابع مالی بر اساس اوراق استصناع در سيستم بانكی گفت: برای ورود به اين مبحث ابتدا لازم است كه ماهيت عقد استصناع مورد بررسی قرار گيرد. اوراق استصناع بر اساس عقد استصناع طراحی میشود و قرارداد استصناع عبارت است از قرارداد سفارش ساخت، به اين معنا كه يك طرف قرارداد متعهد میشود در قبال دريافت مبلغی پروژه يا محصولی را ايجاد كند و طرف ديگر قرارداد نيز متعهد میشود كه مبلغ قرارداد را بر اساس زمانبندی مشخص پرداخت نمايد. اين سفارش ساخت میتواند از سفارش ساخت يك خانه تا نيروگاه متفاوت باشد.
وی در رابطه با استصناع مستقيم در قرارداد سفارش ساخت، گفت: به طور متعارف، اگر طرفين قرارداد باهم توافق داشته باشند، يعنی سازنده تعهد كند كه طی بازه زمانی مشخص پروژه يا محصول مدنظر را تحويل میدهد و طرف سفارشدهنده نيز تضمين دهد كه در بازه زمانی مشخص مبلغ مورد توافق را پرداخت كند، اينجا اصطلاحا دو طرف به استصناع مستقيم روی آوردهاند. در اين مدل استصناع نه نيازی به بانك است و نه نيازی به اوراق استصناع حس میشود، چرا كه دو طرف معتمد همديگر هستند.
عضو شورای فقهی بانك مركزی در رابطه با نقش بانكها در طراحی اوراق استصناع گفت: در بسياری از موارد دو طرف قرارداد مورد وثوق هم نيستند يا اينكه از نظر شرايط دريافت و پرداخت مبلغ قرارداد، همسانی ندارند، به اين ترتيب كه طرف سازنده حقالعمل خود را نقدا پس از پايان پروژه مطالبه میكند، اما سفارشدهنده قصد دارد حقالعمل را به صورت اقساط پرداخت كند. اينجاست كه دو طرف به مرجع ذیصلاح يا همان بانك، در راستای عقد قرارداد اقدام میكنند.
موسويان در تشريح نقش استصناع بانكی در قرارداد استصناع گفت: همانطور كه عنوان شد، مراجعه به بانك زمانی رخ خواهد داد كه دو طرف قرارداد در بحث شرايط ساخت از وضعيت همسان و مورد توافق برخوردار نباشند، لذا با مراجعه به بانك، از امتيازات استصناع بانكی برخوردار میشوند، به اين ترتيب كه بانك متعهد میشود مبلغ مورد توافق طرفين را در بازه زمانی مدنظر سازنده پرداخت نمايد و به نوعی بانك به پيمانكار سفارش ساخت میدهد.
وی در ادامه افزود: به طور مثال در مسئله ساخت مسكن، بانك تعهد میدهد مبلغ قرارداد را در پايان پروژه به طور كامل با پيمانكار تسويه كند و از طرف ديگر طی قراردادی با طرف سفارشدهنده وی را ملزم میكند تا در بازه زمانی مشخص مثلا 10 ساله بدهی خود را به بانك به مقداری بيشتر، اما در بازه زمانی طولانیتر پرداخت كند. اين امر سبب خواهد شد تا دو طرف قرارداد از طريق واسطه بانكی به منافع مدنظر خود دست پيدا كنند. نكته قابل توجه اينكه استصناع بانكی در مواردی كاربرد دارد كه هزينه پروژه متوسط يا متوسط رو به پايين باشد.
عضو كميته فقهی بازار بورس و اوراق بهادار كشور در ارتباط با اوراق استصناع و كاربرد آن گفت: در برخی پروژهها هزينه قرارداد سفارش ساخت بسيار بيشتر از هزينهای است كه به طور مثال در ساخت يك خانه لحاظ میشود، قراردادهايی مانند ساخت نيروگاهها، سد، راه و بسياری از اين دست كه مبالغ صدها ميليارد تومانی را در بر میگيرد و تامين مالی آن از عهده بانك به تنهايی خارج است، در اينجاست كه بحث انتشار اوراق استصناع مطرح و كاربرد اين اوراق مورد توجه قرار میگيرد.
موسويان نحوه انتشار اوراق استصناع را اينگونه تصريح كرد: زمانی كه بانك توان تامين مالی پروژه را ندارد، به سمت انتشار اوراق سوق پيدا میكند، به اين ترتيب كه بعد از محاسبه ميزان مبلغ قرارداد و كسب توافق طرفين قرارداد، در ارتباط با زمان تحويل پروژه، زمان بازپرداخت بدهی به سازنده و زمان بازپرداخت اقساط از طرف سفارشدهنده با انتشار اوراق استصناع سعی در تامين مالی از طريق دارايیهای مردم میكند. لذا زيادهای را نيز كه از سفارش دهنده دريافت خواهد كرد، علاوه بر اينكه منافع بانك را پوشش خواهد داد، به عنوان سود اين اوراق نيز مدنظر قرار میگيرد.
وی در رابطه با منافع اين اوراق گفت: همانطور كه بيان شد، عقد استصناع در برگيرنده منافع دو طرف قرارداد خواهد بود و زمانی كه به شكل اوراق در اختيار عموم جامعه قرا میگيرد، منافع مردم يعنی صاحبان اوراق را نيز تحت پوشش قرار میدهد، چرا كه انتشار اين اوراق منوط به هزينه بالای پروژه است و به واسطه اينكه پروژههای اين چنينی دارای جنبه ملی است، اولا ريسك سرمايهگذاری پايين و ثانيا سود آن به واسطه مبلغ بالای سرمايهگذاری به نسبت ديگر عقود بيشتر و قابل توجهتر است.
وی در رابطه با استصناع مستقيم در قرارداد سفارش ساخت، گفت: به طور متعارف، اگر طرفين قرارداد باهم توافق داشته باشند، يعنی سازنده تعهد كند كه طی بازه زمانی مشخص پروژه يا محصول مدنظر را تحويل میدهد و طرف سفارشدهنده نيز تضمين دهد كه در بازه زمانی مشخص مبلغ مورد توافق را پرداخت كند، اينجا اصطلاحا دو طرف به استصناع مستقيم روی آوردهاند. در اين مدل استصناع نه نيازی به بانك است و نه نيازی به اوراق استصناع حس میشود، چرا كه دو طرف معتمد همديگر هستند.
عضو شورای فقهی بانك مركزی در رابطه با نقش بانكها در طراحی اوراق استصناع گفت: در بسياری از موارد دو طرف قرارداد مورد وثوق هم نيستند يا اينكه از نظر شرايط دريافت و پرداخت مبلغ قرارداد، همسانی ندارند، به اين ترتيب كه طرف سازنده حقالعمل خود را نقدا پس از پايان پروژه مطالبه میكند، اما سفارشدهنده قصد دارد حقالعمل را به صورت اقساط پرداخت كند. اينجاست كه دو طرف به مرجع ذیصلاح يا همان بانك، در راستای عقد قرارداد اقدام میكنند.
موسويان در تشريح نقش استصناع بانكی در قرارداد استصناع گفت: همانطور كه عنوان شد، مراجعه به بانك زمانی رخ خواهد داد كه دو طرف قرارداد در بحث شرايط ساخت از وضعيت همسان و مورد توافق برخوردار نباشند، لذا با مراجعه به بانك، از امتيازات استصناع بانكی برخوردار میشوند، به اين ترتيب كه بانك متعهد میشود مبلغ مورد توافق طرفين را در بازه زمانی مدنظر سازنده پرداخت نمايد و به نوعی بانك به پيمانكار سفارش ساخت میدهد.
وی در ادامه افزود: به طور مثال در مسئله ساخت مسكن، بانك تعهد میدهد مبلغ قرارداد را در پايان پروژه به طور كامل با پيمانكار تسويه كند و از طرف ديگر طی قراردادی با طرف سفارشدهنده وی را ملزم میكند تا در بازه زمانی مشخص مثلا 10 ساله بدهی خود را به بانك به مقداری بيشتر، اما در بازه زمانی طولانیتر پرداخت كند. اين امر سبب خواهد شد تا دو طرف قرارداد از طريق واسطه بانكی به منافع مدنظر خود دست پيدا كنند. نكته قابل توجه اينكه استصناع بانكی در مواردی كاربرد دارد كه هزينه پروژه متوسط يا متوسط رو به پايين باشد.
عضو كميته فقهی بازار بورس و اوراق بهادار كشور در ارتباط با اوراق استصناع و كاربرد آن گفت: در برخی پروژهها هزينه قرارداد سفارش ساخت بسيار بيشتر از هزينهای است كه به طور مثال در ساخت يك خانه لحاظ میشود، قراردادهايی مانند ساخت نيروگاهها، سد، راه و بسياری از اين دست كه مبالغ صدها ميليارد تومانی را در بر میگيرد و تامين مالی آن از عهده بانك به تنهايی خارج است، در اينجاست كه بحث انتشار اوراق استصناع مطرح و كاربرد اين اوراق مورد توجه قرار میگيرد.
موسويان نحوه انتشار اوراق استصناع را اينگونه تصريح كرد: زمانی كه بانك توان تامين مالی پروژه را ندارد، به سمت انتشار اوراق سوق پيدا میكند، به اين ترتيب كه بعد از محاسبه ميزان مبلغ قرارداد و كسب توافق طرفين قرارداد، در ارتباط با زمان تحويل پروژه، زمان بازپرداخت بدهی به سازنده و زمان بازپرداخت اقساط از طرف سفارشدهنده با انتشار اوراق استصناع سعی در تامين مالی از طريق دارايیهای مردم میكند. لذا زيادهای را نيز كه از سفارش دهنده دريافت خواهد كرد، علاوه بر اينكه منافع بانك را پوشش خواهد داد، به عنوان سود اين اوراق نيز مدنظر قرار میگيرد.
وی در رابطه با منافع اين اوراق گفت: همانطور كه بيان شد، عقد استصناع در برگيرنده منافع دو طرف قرارداد خواهد بود و زمانی كه به شكل اوراق در اختيار عموم جامعه قرا میگيرد، منافع مردم يعنی صاحبان اوراق را نيز تحت پوشش قرار میدهد، چرا كه انتشار اين اوراق منوط به هزينه بالای پروژه است و به واسطه اينكه پروژههای اين چنينی دارای جنبه ملی است، اولا ريسك سرمايهگذاری پايين و ثانيا سود آن به واسطه مبلغ بالای سرمايهگذاری به نسبت ديگر عقود بيشتر و قابل توجهتر است.
