سازوکار و چگونگی امضای توافق تا فردا مشخص خواهد شد
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره نحوه امضای توافق میان ایران و آمریکا گفت: در خصوص سازوکار و چگونگی امضای توافق، تصمیمگیری نهایی ظرف امروز و فردا انجام خواهد شد.
به گزارش خبرنگار ایکنا، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، امروز دوشنبه ۲۵ خردادماه در نشست خبری هفتگی خود با اصحاب رسانه، با گرامیداشت ماه محرم اظهار کرد: ماه محرم برای ملت ایران همواره نماد ایستادگی در برابر ظلم، ستم و تجاوز بوده است.
وی با اشاره به سالگرد تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکا به ایران در خردادماه سال گذشته افزود: در این ایام یاد و خاطره شهدای آن حوادث را گرامی میداریم و هرگز فراموش نمیکنیم که چه جنایت شنیع و بزرگی علیه ملت ایران صورت گرفت.
سخنگوی وزارت امور خارجه تصریح کرد: جامعه جهانی، بهویژه شورای امنیت سازمان ملل متحد و شورای حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در این آزمون مهم نتوانستند مسئولیتهای خود را بهدرستی انجام دهند و از این آزمون سربلند بیرون نیامدند.
بقایی همچنین با یادآوری خسارتهای انسانی آن جنگ تجاوزکارانه گفت: در جریان این حملات، تعدادی از فرماندهان و شهروندان ایرانی به شهادت رسیدند و ملت ایران یاد و خاطره آنان را زنده نگه خواهد داشت.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در ادامه نشست خبری خود با اشاره به تحولات اخیر منطقه اظهار کرد: نهایی شدن یادداشت تفاهم ایران و آمریکا برای خاتمه جنگ در همه جبههها، از جمله لبنان، دستاورد بسیار مهمی بود که در نتیجه ایستادگی در برابر دو بازیگر شرور حاصل شد.
وی با قدردانی از همراهی مردم در دوران جنگ افزود: جا دارد از همه اقشار ملت ایران که طی ۱۱۰ روز گذشته پشتوانه مدافعان وطن در عرصههای نظامی و دیپلماتیک بودند، تشکر کنیم. همچنین با همه شهدا تجدید عهد میکنیم که در ادامه این مسیر از هیچ تلاش و کوششی برای تأمین منافع کشور فروگذار نخواهیم کرد.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره ادامه حملات رژیم صهیونیستی به لبنان و موضع جمهوری اسلامی ایران گفت: همزمان با اوجگیری تلاشها برای دستیابی به تفاهم، رژیم صهیونیستی بار دیگر با حمله به ضاحیه لبنان مرتکب جنایت شد. در اینجا لازم میدانم شهادت فرمانده ارشد حزبالله لبنان و دیگر شهدای این حمله را به خانوادههای آنان تبریک و تسلیت عرض کنم.
سخنگوی وزارت امور خارجه با تأکید بر اینکه تصمیمات جمهوری اسلامی ایران بر پایه ارزیابی دقیق منافع ملی اتخاذ میشود، اظهار کرد: هر تحول و رخدادی بر اساس بررسی جامع و دقیق مصالح جمهوری اسلامی ایران مورد ارزیابی قرار میگیرد. در آینده روشنتر خواهد شد که اقدام تروریستی رژیم صهیونیستی نهتنها اهداف مورد نظر این رژیم را محقق نکرد، بلکه به تأمین حداکثری منافع ملی ایران و لبنان منجر شد.
وی افزود: آیندگان قضاوت خواهند کرد که ایران و دوستانش اجازه ندادند خباثتهای رژیم صهیونیستی تمرکز بر تأمین منافع ملتهای ایران و لبنان را مختل کند. این جنایت در عمل به افزایش انسجام و همبستگی محور مقاومت در برابر رژیم صهیونیستی انجامید.
بقایی با تأکید بر جایگاه لبنان در روند پایان جنگ اظهار کرد: لبنان و خاتمه جنگ در این کشور بخش لاینفک و جداییناپذیر تفاهم مربوط به پایان جنگ است. جمهوری اسلامی ایران نیز نشان داده که در این زمینه مصمم و جدی است و همانگونه که در عمل این اراده را اثبات کرده، در آینده نیز با دقت و حساسیت تحولات را رصد و پیگیری خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره جایگاه لبنان در یادداشت تفاهم مربوط به خاتمه جنگ اظهار کرد: در این یادداشت سه بار از کلمه لبنان استفاده شده است. در این سند بهصراحت بر خاتمه جنگ به شمول لبنان و همچنین احترام به حاکمیت و تمامیت سرزمینی لبنان تأکید شده است.
بقایی با اشاره به تعهدات مندرج در این تفاهمنامه تصریح کرد: مختصات و چارچوب این تعهدات کاملاً روشن است و مشخص شده که اجرای آن به چه شکل و بر چه اساسی باید صورت گیرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه تأکید کرد که توجه به ثبات، امنیت و حفظ حاکمیت ملی لبنان از مؤلفههای اصلی این تفاهم بوده و در متن سند بهصورت شفاف مورد اشاره قرار گرفته است.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره گزارش خبرگزاری فرانسه پیرامون مذاکرات مقدماتی در دوحه و مکانیزم امضای توافق در ژنو اظهار کرد: اینکه پیش از برگزاری نشست ژنو سفری به برخی از کشورهای منطقه انجام شود، در دستور کار قرار دارد، اما تاکنون این موضوع نهایی و قطعی نشده است.
وی درباره نحوه امضای توافق نیز گفت: در خصوص سازوکار و چگونگی امضای توافق، تصمیمگیری نهایی ظرف امروز و فردا انجام خواهد شد.
سخنگوی وزارت امور خارجه با بیان اینکه رایزنیها و هماهنگیهای لازم همچنان ادامه دارد، تأکید کرد جزئیات مربوط به این موضوع پس از نهایی شدن تصمیمات اعلام خواهد شد.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره سفر اخیر خود به همدان و برخی حواشی مطرحشده پیرامون آن اظهار کرد: از میزبانی خوب مردم همدان صمیمانه تشکر میکنم. به دعوت خانواده محترم شهید شادمانی به همدان سفر کردم و از این فرصت برای دیدار و گفتوگو با مردم شریف این استان استفاده شد. همچنین در مراسم بزرگداشت این شهید والامقام نیز حضور یافتم.
بقایی با رد برخی ادعاهای مطرحشده درباره این سفر گفت: مواردی که در این زمینه عنوان شده، تا حد زیادی غلو و بزرگنمایی است.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: وظیفه ماست که در کنار مردم باشیم؛ مردمی که طی بیش از ۱۰۰ روز گذشته بصیرت، استقامت و پایبندی خود به کشور را بهخوبی نشان دادهاند. حضور در میان آنان، شنیدن دغدغهها، مطالبات و گلایههایشان بخشی از مسئولیت ماست.
وی تأکید کرد: با افتخار در جمع مردم همدان حضور یافتم و به سخنان، نظرات و گلایههای آنان گوش دادم و این ارتباط مستقیم با مردم را ارزشمند میدانم.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره پیگیری حقوقی جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا و خونخواهی شهدای جنگ اخیر اظهار کرد: موضوع خونخواهی همه شهدا، از جمله فرماندهان و شخصیتهای برجستهای که در جریان تجاوزات اخیر به شهادت رسیدند، آرمان و مطالبه دائمی جمهوری اسلامی ایران است.
وی افزود: هیچکس نمیتواند از جنایت بزرگی که علیه ملت ایران صورت گرفته عبور کند یا آن را به فراموشی بسپارد. این مطالبهای مستمر و ماندگار است که در دستور کار جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
بقایی با اشاره به اقدامات حقوقی و بینالمللی در این زمینه تصریح کرد: از تمامی ابزارها و ظرفیتهای موجود برای مستندسازی این جنایات استفاده خواهیم کرد و این روند بهصورت مستمر ادامه خواهد یافت.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران از همه سازوکارها و نهادهای بینالمللی برای پیگیری حقوقی این اقدامات بهره خواهد گرفت و در این زمینه هیچ تردیدی وجود ندارد.
وی تأکید کرد: دیپلماسی و تلاش برای دستیابی به تفاهم بهمنظور پایان دادن به جنگ، به هیچوجه به معنای فراموش کردن، نادیده گرفتن یا بخشیدن جنایتهایی که علیه ملت ایران انجام شده نیست و پیگیری این پروندهها با جدیت ادامه خواهد یافت.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره احتمال ورود ایران و آمریکا به مرحلهای جدید از روابط دوجانبه اظهار کرد: پس از حدود ۱۰۰ روز پر فراز و نشیب و در شرایطی که طرف مقابل از نابودی ایران سخن میگفت و با بدترین تعابیر از ملت ایران یاد میکرد، اکنون به نقطهای رسیدهایم که تفاهم مربوط به خاتمه جنگ نهایی شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره روند دستیابی به تفاهم و فرآیند تصمیمگیری در داخل کشور اظهار کرد: در اینکه انسجام ملی نقش بنیادین و تعیینکنندهای در پیشبرد هر روند مهم و راهبردی دارد، هیچ تردیدی وجود ندارد. روند تصمیمگیری در این زمینه کاملاً روشن و شفاف بوده و همه دستگاهها و نهادهای حاکمیتی مسئولیتهای خود را به بهترین شکل ممکن انجام دادهاند. در این خصوص نیز بیانیه شورای عالی امنیت ملی بهروشنی ابعاد موضوع را تبیین کرده است.
بقایی با اشاره به هماهنگی میان ارکان مختلف نظام گفت: در فرآیند تصمیمگیری، همه ارکان نظام با نگاهی خردمندانه، مسئولانه و با در نظر گرفتن منافع ملی کشور ایفای نقش کردند و هر یک وظایف خود را به بهترین وجه به انجام رساندند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه از نقش برخی مسئولان در این روند قدردانی کرد و افزود: جا دارد از آقای محمدباقر قالیباف به دلیل پذیرش مسئولیت سنگین اداره مذاکرات و تلاشهای انجامشده در این مسیر قدردانی کنیم. همافزایی میان نهادهای تصمیمگیر و پشتیبانی افکار عمومی، از عوامل مهم موفقیت در پیشبرد روند دستیابی به تفاهم و تأمین منافع ملی کشور بوده است.
وی در تشریح موضوعات اقتصادی، از جمله اموال بلوکهشده ایران و سازوکار صندوق بازسازی خسارات، گفت: آزادسازی داراییهای مسدودشده کشور در کنار جبران خسارتها از محورهای اساسی این بحث است و طرف آمریکایی نیز متعهد به انجام اقداماتی در این دو حوزه شده است.
بقایی تأکید کرد: دسترسی به منابع مالی بلوکهشده بهعنوان حق مسلم ایران اهمیت ویژهای دارد و برای آن تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است. موضوع بازسازی خسارتها نیز از اولویتهای جدی ایران است و این مطالبات با جدیت دنبال خواهد شد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی همچنین با اشاره به مسئله تحریمها گفت: این موضوع همواره یکی از محورهای ثابت در دستورکار مذاکرات بوده است. بر اساس این یادداشت تفاهم، طرف آمریکایی موظف است تمامی تحریمها شامل تحریمهای اولیه، ثانویه، و همچنین قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام را لغو کند.
وی افزود: این موارد در کنار موضوعات مرتبط با برنامه هستهای، از جمله محورهایی هستند که پس از امضای تفاهم، طی بازه ۶۰ روزه درباره آنها گفتوگو خواهد شد. همچنین بر اساس این توافق، محدودیتهای مربوط به فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم رفع میشود و ایران میتواند بدون مانع روند فروش نفت خود را از سر بگیرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعای وزیر خارجه لبنان علیه ایران و حزبالله، اظهار کرد: ایران درگیر موضوعات مهمتری است و اینگونه اظهارات در حدی نیست که نیاز به پاسخ داشته باشد. با این حال تأکید میکنیم که صیانت از عزت و جایگاه لبنان برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت بالایی برخوردار است و در این مسیر، ایران آمادگی دارد نقش مؤثر خود را ایفا کند. در متن یادداشت تفاهم نیز سه بار به نام لبنان اشاره شده و بر پایان جنگ، حفظ حاکمیت ملی و صیانت از تمامیت ارضی این کشور تأکید شده است.
وی در توضیح وضعیت تنگه هرمز و مفاد اشارهشده در یادداشت تفاهم اسلامآباد اظهار کرد: تنگه هرمز برای ایران از اهمیت راهبردی برخوردار است و اقداماتی که در روزهای اخیر برای آن انجام شده، در راستای صیانت از منافع ملی کشور بوده است. ایران با همکاری عمان، سازوکارهایی را برای تضمین عبور و مرور ایمن کشتیها در این گذرگاه حیاتی در نظر گرفته است. در این یادداشت تفاهم نیز تصریح شده که ایران با همراهی عمان و سایر ذینفعان، تدابیری را برای تسهیل تردد در تنگه هرمز اتخاذ خواهد کرد. بر اساس این توافق، برای یک دوره زمانی مشخص و در چارچوب اقدامات متقابل طرفها، زمینه عبور ایمن از این مسیر دریایی فراهم میشود. مسئولیت اجرای این روند بر عهده ایران بهعنوان کشور ساحلی قرار دارد. ایران در این چارچوب بهدنبال اخذ عوارض نیست، اما در مقابل خدماتی که ارائه میشود از جمله تأمین امنیت و حفاظت محیطزیست، سازوکار دریافت هزینههای متناسب طراحی و اجرا خواهد شد.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال کارشکنی رژیم صهیونیستی در روند اجرای تفاهم اظهار کرد: رژیم صهیونیستی اساساً بهدنبال ایجاد آرامش در منطقه نیست و با هر نشانهای از صلح و ثبات مخالفت میکند. آنچه در این چارچوب اهمیت دارد، تعهدات طرف آمریکایی برای اجرای اقدامات مورد توافق است. ایالات متحده مسئول اجرای تعهداتی است که بر عهده گرفته و باید نسبت به آن پایبند باشد. بر این اساس، هرگونه نقض تعهد از سوی سایر بازیگران نیز در نهایت متوجه مسئولیت طرف آمریکایی خواهد بود.
وی در واکنش به ادعای دونالد ترامپ درباره جمعآوری ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اظهار کرد: پیشتر نیز تجربه ورود آنها به این حوزه وجود داشته و نتیجه آن روشن است؛ از این رو، در صورت برخورد غیرعقلانی، تکرار چنین اقداماتی نیز نتیجه متفاوتی نخواهد داشت. در متن یادداشت تفاهم، وارد جزئیات مسائل هستهای نشدهایم و توافق بر این بوده که طی یک بازه زمانی ۶۰ روزه، درباره موضوعات هستهای در کنار بحث رفع تحریمها گفتوگو شود. حقوق و تعهدات ایران در چارچوب معاهده NPT کاملاً مشخص است و موضوع ذخایر اورانیوم نیز تکلیف روشن خود را دارد. در این مرحله، جزئیات فنی مورد بحث قرار نگرفته و مواضع ایران در هر دو حوزه شفاف است، اما باید دید روند تحولات در ادامه به چه سمتی حرکت خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تضمین عدم حمله رژیم صهیونیستی به لبنان و همچنین برخی گلایهها نسبت به روند مذاکرات در داخل کشور اظهار کرد: ایران هیچگونه اعتمادی به رژیم صهیونیستی ندارد، همانطور که نسبت به ایالات متحده نیز بیاعتماد است. با این حال، کشور از ابزارهای لازم برای صیانت از منافع خود برخوردار است. آمریکا باید به تعهداتش پایبند باشد و همچنین مسئولیت دارد اطمینان حاصل کند که رژیم صهیونیستی نیز به تعهدات مربوط به عدم حمله به لبنان عمل میکند؛ چرا که تعهدات در این چارچوب ماهیت متقابل و متناظر دارند.
وی در ادامه درباره فضای داخلی کشور گفت: جامعه ایران جامعهای چندصدایی و برخوردار از یک جامعه مدنی پویا و آگاه است. رسانهها در کشور نقش پرسشگر و نقاد دارند و مردم نیز عملکرد مسئولان را با دقت دنبال میکنند. ملت ایران در مقاطع مختلف انسجام خود را نشان داده و نسبت به تصمیمگیران اعتماد دارد.
بقایی افزود: ما به مردم خود اعتماد داریم و معتقدیم زمانی که جامعه نسبت به ضرورت تصمیمها اقناع شود، حتماً از آنها حمایت خواهد کرد. در مقابل، طرف آمریکایی باید نگران ساختار تصمیمسازی خود باشد؛ چرا که این ساختار تحت تأثیر لابیهای مختلف و جریانهای قدرتطلب قرار دارد که سالها به استفاده از ابزار زور عادت کردهاند.
وی در توضیح جنبههای حقوقی یادداشت تفاهم اظهار کرد: طبق توافق، قرار است پس از پایان بازه زمانی ۶۰ روزه، توافق نهایی در قالب قطعنامهای لازمالاجرا در شورای امنیت سازمان ملل تثبیت شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به نگرانیها درباره سابقه نقض قطعنامههای بینالمللی گفت: این دغدغه کاملاً قابل درک است و ما نیز تجربههای گذشته را داشتهایم، اما از آنها درس خواهیم گرفت. مهمترین پشتوانه و تضمین برای اجرای هرگونه تعهد، ظرفیتها، ابزارها و اهرمهای قدرت جمهوری اسلامی ایران است که بهدرستی شناسایی و تقویت شده است.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره علت امضای تفاهم در ژنو اظهار کرد: از پاکستان بهعنوان میانجی مذاکرات و همچنین از قطر به دلیل تلاشهایش قدردانی میکنم. در کنار آن، از عمان نیز تشکر میکنیم که در تمام این روند و در شرایط دشوار، مواضع اصولی خود را حفظ کرد. درباره محل امضای هرگونه تفاهم یا توافق، تصمیمگیری صرفاً یکجانبه نیست و باید نظر همه طرفهای درگیر، از جمله میانجیها، در آن لحاظ شود. بر اساس جمعبندی مشترک همه طرفهای ذیربط که در این فرآیند مشارکت داشتند، توافق بر این شد که این مراسم روز جمعه در سوئیس برگزار شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره پیگیری حقوقی جنایات رژیم صهیونیستی و آمریکا و خونخواهی شهدای جنگ اخیر اظهار کرد: موضوع خونخواهی همه شهدا، از جمله فرماندهان و شخصیتهای برجستهای که در جریان تجاوزات اخیر به شهادت رسیدند، آرمان و مطالبه دائمی جمهوری اسلامی ایران است.
وی افزود: هیچکس نمیتواند از جنایت بزرگی که علیه ملت ایران صورت گرفته عبور کند یا آن را به فراموشی بسپارد. این مطالبهای مستمر و ماندگار است که در دستور کار جمهوری اسلامی ایران قرار دارد.
بقایی با اشاره به اقدامات حقوقی و بینالمللی در این زمینه تصریح کرد: از تمامی ابزارها و ظرفیتهای موجود برای مستندسازی این جنایات استفاده خواهیم کرد و این روند بهصورت مستمر ادامه خواهد یافت.
سخنگوی وزارت امور خارجه ادامه داد: جمهوری اسلامی ایران از همه سازوکارها و نهادهای بینالمللی برای پیگیری حقوقی این اقدامات بهره خواهد گرفت و در این زمینه هیچ تردیدی وجود ندارد.
وی تأکید کرد: دیپلماسی و تلاش برای دستیابی به تفاهم بهمنظور پایان دادن به جنگ، به هیچوجه به معنای فراموش کردن، نادیده گرفتن یا بخشیدن جنایتهایی که علیه ملت ایران انجام شده نیست و پیگیری این پروندهها با جدیت ادامه خواهد یافت.
بقایی در پاسخ به سؤالی درباره احتمال ورود ایران و آمریکا به مرحلهای جدید از روابط دوجانبه اظهار کرد: پس از حدود ۱۰۰ روز پر فراز و نشیب و در شرایطی که طرف مقابل از نابودی ایران سخن میگفت و با بدترین تعابیر از ملت ایران یاد میکرد، اکنون به نقطهای رسیدهایم که تفاهم مربوط به خاتمه جنگ نهایی شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه، در پاسخ به سؤالی درباره روند دستیابی به تفاهم و فرآیند تصمیمگیری در داخل کشور اظهار کرد: در اینکه انسجام ملی نقش بنیادین و تعیینکنندهای در پیشبرد هر روند مهم و راهبردی دارد، هیچ تردیدی وجود ندارد. روند تصمیمگیری در این زمینه کاملاً روشن و شفاف بوده و همه دستگاهها و نهادهای حاکمیتی مسئولیتهای خود را به بهترین شکل ممکن انجام دادهاند. در این خصوص نیز بیانیه شورای عالی امنیت ملی بهروشنی ابعاد موضوع را تبیین کرده است.
بقایی با اشاره به هماهنگی میان ارکان مختلف نظام گفت: در فرآیند تصمیمگیری، همه ارکان نظام با نگاهی خردمندانه، مسئولانه و با در نظر گرفتن منافع ملی کشور ایفای نقش کردند و هر یک وظایف خود را به بهترین وجه به انجام رساندند.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه از نقش برخی مسئولان در این روند قدردانی کرد و افزود: جا دارد از آقای محمدباقر قالیباف به دلیل پذیرش مسئولیت سنگین اداره مذاکرات و تلاشهای انجامشده در این مسیر قدردانی کنیم. همافزایی میان نهادهای تصمیمگیر و پشتیبانی افکار عمومی، از عوامل مهم موفقیت در پیشبرد روند دستیابی به تفاهم و تأمین منافع ملی کشور بوده است.
وی در تشریح موضوعات اقتصادی، از جمله اموال بلوکهشده ایران و سازوکار صندوق بازسازی خسارات، گفت: آزادسازی داراییهای مسدودشده کشور در کنار جبران خسارتها از محورهای اساسی این بحث است و طرف آمریکایی نیز متعهد به انجام اقداماتی در این دو حوزه شده است.
بقایی تأکید کرد: دسترسی به منابع مالی بلوکهشده بهعنوان حق مسلم ایران اهمیت ویژهای دارد و برای آن تمهیدات لازم در نظر گرفته شده است. موضوع بازسازی خسارتها نیز از اولویتهای جدی ایران است و این مطالبات با جدیت دنبال خواهد شد.
سخنگوی دستگاه دیپلماسی همچنین با اشاره به مسئله تحریمها گفت: این موضوع همواره یکی از محورهای ثابت در دستورکار مذاکرات بوده است. بر اساس این یادداشت تفاهم، طرف آمریکایی موظف است تمامی تحریمها شامل تحریمهای اولیه، ثانویه، و همچنین قطعنامههای شورای امنیت و شورای حکام را لغو کند.
وی افزود: این موارد در کنار موضوعات مرتبط با برنامه هستهای، از جمله محورهایی هستند که پس از امضای تفاهم، طی بازه ۶۰ روزه درباره آنها گفتوگو خواهد شد. همچنین بر اساس این توافق، محدودیتهای مربوط به فروش نفت و محصولات پتروشیمی ایران بلافاصله پس از امضای یادداشت تفاهم رفع میشود و ایران میتواند بدون مانع روند فروش نفت خود را از سر بگیرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره ادعای وزیر خارجه لبنان علیه ایران و حزبالله، اظهار کرد: ایران درگیر موضوعات مهمتری است و اینگونه اظهارات در حدی نیست که نیاز به پاسخ داشته باشد. با این حال تأکید میکنیم که صیانت از عزت و جایگاه لبنان برای جمهوری اسلامی ایران از اهمیت بالایی برخوردار است و در این مسیر، ایران آمادگی دارد نقش مؤثر خود را ایفا کند. در متن یادداشت تفاهم نیز سه بار به نام لبنان اشاره شده و بر پایان جنگ، حفظ حاکمیت ملی و صیانت از تمامیت ارضی این کشور تأکید شده است.
وی در توضیح وضعیت تنگه هرمز و مفاد اشارهشده در یادداشت تفاهم اسلامآباد اظهار کرد: تنگه هرمز برای ایران از اهمیت راهبردی برخوردار است و اقداماتی که در روزهای اخیر برای آن انجام شده، در راستای صیانت از منافع ملی کشور بوده است. ایران با همکاری عمان، سازوکارهایی را برای تضمین عبور و مرور ایمن کشتیها در این گذرگاه حیاتی در نظر گرفته است. در این یادداشت تفاهم نیز تصریح شده که ایران با همراهی عمان و سایر ذینفعان، تدابیری را برای تسهیل تردد در تنگه هرمز اتخاذ خواهد کرد. بر اساس این توافق، برای یک دوره زمانی مشخص و در چارچوب اقدامات متقابل طرفها، زمینه عبور ایمن از این مسیر دریایی فراهم میشود. مسئولیت اجرای این روند بر عهده ایران بهعنوان کشور ساحلی قرار دارد. ایران در این چارچوب بهدنبال اخذ عوارض نیست، اما در مقابل خدماتی که ارائه میشود از جمله تأمین امنیت و حفاظت محیطزیست، سازوکار دریافت هزینههای متناسب طراحی و اجرا خواهد شد.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره احتمال کارشکنی رژیم صهیونیستی در روند اجرای تفاهم اظهار کرد: رژیم صهیونیستی اساساً بهدنبال ایجاد آرامش در منطقه نیست و با هر نشانهای از صلح و ثبات مخالفت میکند. آنچه در این چارچوب اهمیت دارد، تعهدات طرف آمریکایی برای اجرای اقدامات مورد توافق است. ایالات متحده مسئول اجرای تعهداتی است که بر عهده گرفته و باید نسبت به آن پایبند باشد. بر این اساس، هرگونه نقض تعهد از سوی سایر بازیگران نیز در نهایت متوجه مسئولیت طرف آمریکایی خواهد بود.
وی در واکنش به ادعای دونالد ترامپ درباره جمعآوری ذخایر اورانیوم غنیشده ایران اظهار کرد: پیشتر نیز تجربه ورود آنها به این حوزه وجود داشته و نتیجه آن روشن است؛ از این رو، در صورت برخورد غیرعقلانی، تکرار چنین اقداماتی نیز نتیجه متفاوتی نخواهد داشت. در متن یادداشت تفاهم، وارد جزئیات مسائل هستهای نشدهایم و توافق بر این بوده که طی یک بازه زمانی ۶۰ روزه، درباره موضوعات هستهای در کنار بحث رفع تحریمها گفتوگو شود. حقوق و تعهدات ایران در چارچوب معاهده NPT کاملاً مشخص است و موضوع ذخایر اورانیوم نیز تکلیف روشن خود را دارد. در این مرحله، جزئیات فنی مورد بحث قرار نگرفته و مواضع ایران در هر دو حوزه شفاف است، اما باید دید روند تحولات در ادامه به چه سمتی حرکت خواهد کرد.
سخنگوی وزارت امور خارجه در پاسخ به پرسشی درباره تضمین عدم حمله رژیم صهیونیستی به لبنان و همچنین برخی گلایهها نسبت به روند مذاکرات در داخل کشور اظهار کرد: ایران هیچگونه اعتمادی به رژیم صهیونیستی ندارد، همانطور که نسبت به ایالات متحده نیز بیاعتماد است. با این حال، کشور از ابزارهای لازم برای صیانت از منافع خود برخوردار است. آمریکا باید به تعهداتش پایبند باشد و همچنین مسئولیت دارد اطمینان حاصل کند که رژیم صهیونیستی نیز به تعهدات مربوط به عدم حمله به لبنان عمل میکند؛ چرا که تعهدات در این چارچوب ماهیت متقابل و متناظر دارند.
وی در ادامه درباره فضای داخلی کشور گفت: جامعه ایران جامعهای چندصدایی و برخوردار از یک جامعه مدنی پویا و آگاه است. رسانهها در کشور نقش پرسشگر و نقاد دارند و مردم نیز عملکرد مسئولان را با دقت دنبال میکنند. ملت ایران در مقاطع مختلف انسجام خود را نشان داده و نسبت به تصمیمگیران اعتماد دارد.
بقایی افزود: ما به مردم خود اعتماد داریم و معتقدیم زمانی که جامعه نسبت به ضرورت تصمیمها اقناع شود، حتماً از آنها حمایت خواهد کرد. در مقابل، طرف آمریکایی باید نگران ساختار تصمیمسازی خود باشد؛ چرا که این ساختار تحت تأثیر لابیهای مختلف و جریانهای قدرتطلب قرار دارد که سالها به استفاده از ابزار زور عادت کردهاند.
وی در توضیح جنبههای حقوقی یادداشت تفاهم اظهار کرد: طبق توافق، قرار است پس از پایان بازه زمانی ۶۰ روزه، توافق نهایی در قالب قطعنامهای لازمالاجرا در شورای امنیت سازمان ملل تثبیت شود.
سخنگوی وزارت امور خارجه در ادامه با اشاره به نگرانیها درباره سابقه نقض قطعنامههای بینالمللی گفت: این دغدغه کاملاً قابل درک است و ما نیز تجربههای گذشته را داشتهایم، اما از آنها درس خواهیم گرفت. مهمترین پشتوانه و تضمین برای اجرای هرگونه تعهد، ظرفیتها، ابزارها و اهرمهای قدرت جمهوری اسلامی ایران است که بهدرستی شناسایی و تقویت شده است.
بقایی در پاسخ به پرسشی درباره علت امضای تفاهم در ژنو اظهار کرد: از پاکستان بهعنوان میانجی مذاکرات و همچنین از قطر به دلیل تلاشهایش قدردانی میکنم. در کنار آن، از عمان نیز تشکر میکنیم که در تمام این روند و در شرایط دشوار، مواضع اصولی خود را حفظ کرد. درباره محل امضای هرگونه تفاهم یا توافق، تصمیمگیری صرفاً یکجانبه نیست و باید نظر همه طرفهای درگیر، از جمله میانجیها، در آن لحاظ شود. بر اساس جمعبندی مشترک همه طرفهای ذیربط که در این فرآیند مشارکت داشتند، توافق بر این شد که این مراسم روز جمعه در سوئیس برگزار شود.
وی در پاسخ به پرسشی درباره برخی حوادث امنیتی برای تیمهای فوتبال در آمریکا و تمهیدات در نظر گرفتهشده برای تیم ملی ایران اظهار کرد: خوشبختانه محل اردوی تیم ملی در خاک آمریکا نیست و این اردو در مکزیک برگزار میشود. سفارت ایران در مکزیک فعال است و در شهر تیخوانا نیز حضور دارد. همچنین باید از میزبانی مناسب و حرفهای مکزیک از تیم ملی ایران قدردانی کرد، چرا که شرایط مطلوبی برای اقامت آرام و بدون مشکل تیم فراهم شده است.
سخنگوی وزارت امور خارجه درباره نقش این وزارتخانه در مراسم تشییع رهبر انقلاب اظهار کرد: سخن گفتن درباره مراسم تشییع پیکر رهبر شهید، از نظر احساسی و معنوی دشوار است. این رویداد را میتوان یک واقعه تاریخی دانست که فرصتی برای تجدید میثاق ملت ایران با میهن و با شخصیتی است که نام او در زمره چهرههای برجسته میهندوستی در تاریخ ایران ثبت خواهد شد. وزارت امور خارجه در این زمینه از هیچ تلاشی فروگذار نخواهد کرد و تمامی ظرفیتهای خود را بهکار خواهد گرفت. در همین راستا، برای پذیرش مهمانان خارجی و صدور روادید برای آنان تدابیر لازم اندیشیده شده است. همچنین کمیتهای ویژه در وزارت خارجه تشکیل شده و بخش کنسولی مسئولیت هماهنگی و اجرای امور مربوط به این فرآیند را بر عهده دارد.
وی درباره اظهارات عراقچی مبنی بر اینکه مقاومت باعث جنگ شد، گفت: منظور ایشان این بود دلیل اینکه آمریکا میز مذاکره را منهدم کرد این بود که دیپلماتهای ایرانی حاضر نشدند بر زیاده خواهیهای آمریکا گردن بنهند.
بقایی در واکنش به اظهارات دبیرکل سازمان ملل درباره حمله رژیم صهیونیستی به ضاحیه لبنان اظهار کرد: این یک تحول مهم بود، از این جهت که دبیرکل سازمان ملل که در بسیاری از موارد مواضع دوپهلو اتخاذ میکرد، اینبار موضعی صریح و شفاف را انتخاب کرد. اقدام رژیم صهیونیستی یک تجاوز آشکار علیه لبنان محسوب میشود و انتظار میرود سازمان ملل در این زمینه بهصورت روشن و بدون ابهام موضعگیری کند. او افزود اگر چنین رویکردی تداوم پیدا کند، میتواند نقش بازدارندهای در برابر اقدامات رژیم صهیونیستی داشته باشد.
