راه و رسم توكل در زندگی/8
قدرت روحی ناشی از توكل، ثمره تكيه بر قدرت نامحدود الهی است
گروه اجتماعی: مدير مدارس علميه بانوان خوزستان با بيان اينكه قدرت روحی و اميدواری مهمترين آثار توكل هستند، تصريح كرد: اينكه انسان به جای قدرت محدود خود به قدرت نامحدود خداوند تكيه كند، قدرت روانی فوقالعادهای در وی ايجاد میكند كه در اثر آن بهراحتی میتواند در برابر مشكلات مقاومت كند.
حجتالاسلام والمسلمين عبدالامير سلطانی، مدير مدارس علميه بانوان خوزستان در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه خوزستان، توكل را از مباحث مهم اخلاقی و فضايل انسانی برشمرد و در خصوص جايگاه آن گفت: توكل از چنان جايگاه ارزشمندی برخوردار است كه در آيات قرآن در روايات مطرح شده است. در قرآن كريم در آياتی همچون 122 و 160 آلعمران به ضرورت توكل چنين اشاره شده است: «وَعَلَى اللّهِ فَلْیَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ؛ و مؤمنان بايد تنها بر خدا توكل كنند» در آيه ديگری درباره جايگاه توكل خداوند میفرمايد: «وَمَا لَنَا أَلاَّ نَتَوَكَّلَ عَلَى اللّهِ وَقَدْ هَدَانَا سُبُلَنَا؛ و چرا بر خدا توكل نكنيم و حال آنكه ما را به راههايمان رهبرى كرده است»، (ابراهيم/12).
وی در خصوص كاركردهای روانی توكل اظهار كرد: مهمترين آثار توكل، اعتماد به نفس است. اينكه انسان به جای قدرت محدود خود به قدرت نامحدود خداوند متعال تكيه میكند، قدرت روانی فوقالعادهای در وی بهوجود میآورد كه در اثر آن به راحتی میتواند در برابر مشكلات زندگی مقاومت كند. چنانكه پيامبر(ص) در اين خصوص فرمودند: من أحب أن يكون أقوی الناس، فليتوكل علیالله؛ اگر كسی میخواهد نيرومندترين مردم باشد، بايد بر خداوند متعال توكل كند.
حجتالاسلام سلطانی افزود: اثر دوم توكل اميدواری است. همه اسباب موفقيت در زندگی در اختيار ما است. اتكاء به قدرت خداوند و توكل بر او، اميد به حل مشكلات را در افراد بسيار افزايش میدهد و فرد را از افسردگی و اضطراب ناشی از كمبود امكانات كه او را با دشواری مواجه میكند، رها میسازد. دليل بسياری از بيماریهای روحی و روانی انسان خاموش شدن نور اميد در وجود او است. توكل قدرت فرد را در مقابله با مشكلات مضاعف میكند و از بروز افسردگی جلوگيری میكند.
مدير مدارس علميه بانوان خوزستان گفت: توكل از ماده وكالت به معنای سپردن كارهای خود به دست با كفايت خداوند دانا، توانا، قدرتمند و خيرخواه است. همچنان كه انسان در كارهای دنيوی برای خود وكيلی تعيين و بسياری از كارهای خود را به او واگذار میكند تا نتايج بهتری را در پی داشته باشد، انسان مؤمن نيز در همه امور زندگی به خداوند تكيه میكند و او را وكيل خود قرار میدهد تا خواستههايش بدون اضطراب و تشويش خاطر تأمين شود.
سلطانی تأكيد كرد: بايد بدانيم كه توكل منحصر به مواردی كه اسباب عادی رسيدن به يك هدف در اختيار ما است نمیشود بلكه حتی در چنين مواردی نيز مؤمن بايد اعتمادش به خدا باشد؛ زيرا تأثيرگذاری علل به اذن خداوند انجام میگيرد و اگر خداوند نخواهد اسباب عادی اثر خود را نخواهد داشت؛ چنانكه كارد گلوی حضرت اسماعيل(ع) را نبريد و آتش نمرود بدن حضرت ابراهيم(ع) را نسوزاند.
اين مدرس حوزه علميه خاطرنشان كرد: برخی میپندارند هرگاه ابزارها و عوامل كار فراهم است، نيازی به توكل نيست و تنها در جايی كه اسباب و عوامل كار فراهم نيست انسان بايد بر خدا توكل كند، اين تصور صحيح نيست و در جايی كه اسباب دستيابی به هدف نيز فراهم است نياز به توكل داريم. اين مرزبندی، مرزبندی ناروا و غيرصحيحی است كه بگوييم آنجا كه وسايل فراهم است نبايد به خدا توكل كنيم و در جايی كه اسباب فراهم نيست، آنجا جايگاه توكل است؛ در هر دو مورد بايد بر خداوند توكل داشته باشيم.
اين مدرس حوزه علميه پاكسازی درونی را ديگر كاركرد توكل دانست و توضيح داد: توكل سبب میشود صفات ناپسند اخلاقی از قبيل حسد، تنگنظری، دنياپرستی و هواپرستی از درون انسان زدوده شود. با علتيابی مشكلات اخلاقی انسان، خواهيم ديد بسياری از آنها در عدم باور به قدرت بیپايان الهی ريشه دارد. برای مثال فردی آرزوی زوال نعمتهای ديگران را دارد كه به توانايی خداوند برای دادن آن نعمت به خود اعتقاد ندارد. اگر كسی به اين آيه اعتقاد داشته باشد: «وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ؛ و هر كس بر خدا اعتماد كند او براى وى بس است» (طلاق/3) ديگری نيازی به آن ندارد كه آرزوی از بين رفتن نعمتهای ديگران و برخورداری خود از آنها را داشته باشد.
سلطانی با تأكيد بر اينكه اثر ديگر توكل عزتنفس است، اظهار كرد: افرادی كه به خدا توكل میكنند به احساس ارزشمندی دست میيابند كه حاضر به پذيرش ذلت و دراز كردن دست نياز بهسوی ديگران نيستند. امام صادق(ع) میفرمايد: بینيازی و عزت به هر طرف میگردند و چون به جايگاه توكل دست يافتند در آن مستقر میشود.
اين مدرس حوزه علميه در خصوص چگونگی رسيدن به مقام توكل مطالعه و بررسی آيات و روايات مربوط به توكل را مؤثر ارزيابی كرد و گفت: موضوعات ارزشمندی در زمينه جايگاه و ارزش توكل در آيات و روايات بيان شده از جمله اين شعر بسيار زيبا كه منسوب به امام حسين(ع) است: اذا ما عضك الدهر/ فلا تجنح الی الخلق/ ولا تسأل سوی اللَّه/ تعالی قاسم الرزق/ فلو عشت و طوفت/ من الغرب الی الشرق/ لما صادفت من يقدر/ أن يسعد أو يشقی؛ اگر روزگار با مشكلاتش بر تو روی آورد، نبايد به غير از خداوند تبارك و تعالی رويكردی نداشته باشی. اگر در دنيا زندگی كنی و شرق و غرب را بگردی كسی را نمیيابی كه بتواند تو را به سعادت يا شقاوت برساند.
وی تصريح كرد: تقويت ايمان و اعتماد كامل به تدبير خدا و اينكه بدانيم عنايت او به بندگانش هميشگی است و او منشأ تمام خيرات و خوبیها است از ديگر راههای رسيدن به مقام توكل است. توجه به عنايت ويژه خداوند به انسان در همه مراحل و ادوار آفرينش و همچنين عبرت و پندگيری از زندگی انسانها چنانكه در اين قول معروف آمده است: «الحمدلله الذی جعل العبيد ملوكا بطاعته و جعل الملوك عبيداً بمعصيه؛ حمد و سپاس خدايی را كه بردگانی را بهواسطه طاعت خود پادشاه و پادشاهان را بهواسطه معصيت عبيد و برده قرار داد»، میتواند در رسيدن به جايگاه توكل مؤثر باشند.
وی در خصوص كاركردهای روانی توكل اظهار كرد: مهمترين آثار توكل، اعتماد به نفس است. اينكه انسان به جای قدرت محدود خود به قدرت نامحدود خداوند متعال تكيه میكند، قدرت روانی فوقالعادهای در وی بهوجود میآورد كه در اثر آن به راحتی میتواند در برابر مشكلات زندگی مقاومت كند. چنانكه پيامبر(ص) در اين خصوص فرمودند: من أحب أن يكون أقوی الناس، فليتوكل علیالله؛ اگر كسی میخواهد نيرومندترين مردم باشد، بايد بر خداوند متعال توكل كند.
حجتالاسلام سلطانی افزود: اثر دوم توكل اميدواری است. همه اسباب موفقيت در زندگی در اختيار ما است. اتكاء به قدرت خداوند و توكل بر او، اميد به حل مشكلات را در افراد بسيار افزايش میدهد و فرد را از افسردگی و اضطراب ناشی از كمبود امكانات كه او را با دشواری مواجه میكند، رها میسازد. دليل بسياری از بيماریهای روحی و روانی انسان خاموش شدن نور اميد در وجود او است. توكل قدرت فرد را در مقابله با مشكلات مضاعف میكند و از بروز افسردگی جلوگيری میكند.
مدير مدارس علميه بانوان خوزستان گفت: توكل از ماده وكالت به معنای سپردن كارهای خود به دست با كفايت خداوند دانا، توانا، قدرتمند و خيرخواه است. همچنان كه انسان در كارهای دنيوی برای خود وكيلی تعيين و بسياری از كارهای خود را به او واگذار میكند تا نتايج بهتری را در پی داشته باشد، انسان مؤمن نيز در همه امور زندگی به خداوند تكيه میكند و او را وكيل خود قرار میدهد تا خواستههايش بدون اضطراب و تشويش خاطر تأمين شود.
سلطانی تأكيد كرد: بايد بدانيم كه توكل منحصر به مواردی كه اسباب عادی رسيدن به يك هدف در اختيار ما است نمیشود بلكه حتی در چنين مواردی نيز مؤمن بايد اعتمادش به خدا باشد؛ زيرا تأثيرگذاری علل به اذن خداوند انجام میگيرد و اگر خداوند نخواهد اسباب عادی اثر خود را نخواهد داشت؛ چنانكه كارد گلوی حضرت اسماعيل(ع) را نبريد و آتش نمرود بدن حضرت ابراهيم(ع) را نسوزاند.
اين مدرس حوزه علميه خاطرنشان كرد: برخی میپندارند هرگاه ابزارها و عوامل كار فراهم است، نيازی به توكل نيست و تنها در جايی كه اسباب و عوامل كار فراهم نيست انسان بايد بر خدا توكل كند، اين تصور صحيح نيست و در جايی كه اسباب دستيابی به هدف نيز فراهم است نياز به توكل داريم. اين مرزبندی، مرزبندی ناروا و غيرصحيحی است كه بگوييم آنجا كه وسايل فراهم است نبايد به خدا توكل كنيم و در جايی كه اسباب فراهم نيست، آنجا جايگاه توكل است؛ در هر دو مورد بايد بر خداوند توكل داشته باشيم.
اين مدرس حوزه علميه پاكسازی درونی را ديگر كاركرد توكل دانست و توضيح داد: توكل سبب میشود صفات ناپسند اخلاقی از قبيل حسد، تنگنظری، دنياپرستی و هواپرستی از درون انسان زدوده شود. با علتيابی مشكلات اخلاقی انسان، خواهيم ديد بسياری از آنها در عدم باور به قدرت بیپايان الهی ريشه دارد. برای مثال فردی آرزوی زوال نعمتهای ديگران را دارد كه به توانايی خداوند برای دادن آن نعمت به خود اعتقاد ندارد. اگر كسی به اين آيه اعتقاد داشته باشد: «وَمَن یَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ فَهُوَ حَسْبُهُ؛ و هر كس بر خدا اعتماد كند او براى وى بس است» (طلاق/3) ديگری نيازی به آن ندارد كه آرزوی از بين رفتن نعمتهای ديگران و برخورداری خود از آنها را داشته باشد.
سلطانی با تأكيد بر اينكه اثر ديگر توكل عزتنفس است، اظهار كرد: افرادی كه به خدا توكل میكنند به احساس ارزشمندی دست میيابند كه حاضر به پذيرش ذلت و دراز كردن دست نياز بهسوی ديگران نيستند. امام صادق(ع) میفرمايد: بینيازی و عزت به هر طرف میگردند و چون به جايگاه توكل دست يافتند در آن مستقر میشود.
اين مدرس حوزه علميه در خصوص چگونگی رسيدن به مقام توكل مطالعه و بررسی آيات و روايات مربوط به توكل را مؤثر ارزيابی كرد و گفت: موضوعات ارزشمندی در زمينه جايگاه و ارزش توكل در آيات و روايات بيان شده از جمله اين شعر بسيار زيبا كه منسوب به امام حسين(ع) است: اذا ما عضك الدهر/ فلا تجنح الی الخلق/ ولا تسأل سوی اللَّه/ تعالی قاسم الرزق/ فلو عشت و طوفت/ من الغرب الی الشرق/ لما صادفت من يقدر/ أن يسعد أو يشقی؛ اگر روزگار با مشكلاتش بر تو روی آورد، نبايد به غير از خداوند تبارك و تعالی رويكردی نداشته باشی. اگر در دنيا زندگی كنی و شرق و غرب را بگردی كسی را نمیيابی كه بتواند تو را به سعادت يا شقاوت برساند.
وی تصريح كرد: تقويت ايمان و اعتماد كامل به تدبير خدا و اينكه بدانيم عنايت او به بندگانش هميشگی است و او منشأ تمام خيرات و خوبیها است از ديگر راههای رسيدن به مقام توكل است. توجه به عنايت ويژه خداوند به انسان در همه مراحل و ادوار آفرينش و همچنين عبرت و پندگيری از زندگی انسانها چنانكه در اين قول معروف آمده است: «الحمدلله الذی جعل العبيد ملوكا بطاعته و جعل الملوك عبيداً بمعصيه؛ حمد و سپاس خدايی را كه بردگانی را بهواسطه طاعت خود پادشاه و پادشاهان را بهواسطه معصيت عبيد و برده قرار داد»، میتواند در رسيدن به جايگاه توكل مؤثر باشند.
