راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی ابلاغ شد
گروه سلامت: نسخه تجديد نظر شده راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی كه توسط جمعی از خبرگان، پژوهشگران و مديران پژوهشی كشور و با محوريت مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكی بازنگری و اصلاح شده بود، توسط وزير بهداشت به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با توجه به پيشرفتهای علمی و فنی حاصل از پژوهش بر روی اعضا و بافتهای انسانی و نيز با تأكيد بر اهميت انجام اينگونه پژوهشها، ضرورت رعايت اصول و ملاحظات اخلاقی مرتبط، امری بديهی و اساسی است و هرگونه استفاده از اجزای بدن انسان، بايد با توجه كامل به اصول اخلاقی به ويژه كرامت انسانی و ضوابط قانونی و شرعی باشد.
با رعايت اين اصول و ملاحظات است كه میتوان بافتها و اعضای انسانی را برای اهداف درمانی، آموزشی و پژوهشی مورد استفاده قرار داد، راهنمای حاضر دربردارنده آندسته از اصول و ملاحظات اخلاقی اساسی است كه در پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی بايد مورد توجه قرار گيرد و رعايت شود.
بنابراين راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی براساس ماده پنج قانون تشكيل وزارت بهداشت كه نظارت بر پژوهش علوم پزشكی بر عهده اين وزارتخانه است به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شده است و منظور از پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی پژوهشهايی است كه در آنها از اجزای بدنی با منشأ انسانی، مشتمل بر عضو، بافت يا ترشحات بدن فرد زنده، مرده، جنين يا جفت استفاده میشود.
بدين منظور پژوهشگران موظفند كه علاوه بر اين راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشكی و ساير قوانين، مقررات و راهنماهای رسمی كشور در مورد پژوهشی كه انجام میدهند، آگاه باشند و آنها را رعايت كنند، گفتنی است اين راهنمای اخلاقی در دو بخش عمومی و اختصاصی تدوين شده است.
در بخش راهنمای عمومی اين مقوله تاكيد شده است كه پژوهشگر بايد به اين امر مهم توجه داشته باشد كه بافتها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی هستند و كرامت انسانی اقتضا میكند كه جمع آوری، نگهداری، استفاده و نابودسازی آنها توأم با رعايت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد و از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی بايد تنها در پژوهشهايی استفاده شود كه اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بيماریها و ارتقای سلامت انسانها دنبال میكنند.
در بخش ديگری از راهنماهای عمومی اين مبحث آمده است: تمامی پژوهشها بر روی عضو و بافت انسانی، پيش از اجرا، بايد مورد تأييد كميته اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گيرد، كميته اخلاق در پژوهش حق دارد كه در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد و پژوهشگران بايد در اين زمينه با كميته اخلاق در پژوهش همكاری كنند و رضايت آگاهانه فرد دهنده عضو يا بافت، يا جانشين قانونی او، شرط اساسی در تأييد اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است، رضايتنامه بايد با رعايت تمامی اصول مرتبط تهيه و هنگام ارسال طرح نامه برای تصويب، به آن پيوست شده باشد.
براساس گزارش ايكنا، در بخش راهنماهای اختصاصی اين مقوله نيز آمده است: استفاده از اعضا و بافتهای جنين سقط شده انسان برای پژوهش، به موجود حاصل از لقاح، تا ۸ هفتگی «رويان»، پس از ۸ هفتگی تا زمان زايمان «جنين» و بلافاصله پس از آن تا ۲۸ روزگی «نوزاد» اطلاق میگردد كه در هرگونه پژوهش بر روی جنين، علاوه بر مفاد اين راهنما، بايد اصل كرامت انسانی و تمامی موازين قانونی و شرعی رعايت شود.
همچنين در بخش ديگری از اين راهنمای اخلاقی آمده است: ضرورت انجام پژوهش و ساير اجزای طرحنامه بايد توسط كميته اخلاق در پژوهش تأييد شود، جنين انسانی نبايد مورد خريد و فروش يا هر گونه استفاده تجاری ديگر قرار گيرد و در مورد استفاده از اجزای بدن جنين سقط شده - و نيز خون بند ناف، از آنجا كه خون جنينی محسوب میشود- اخذ رضايت آگاهانه هم از پدر و هم از مادر جنين مورد استفاده ضروری است.
با رعايت اين اصول و ملاحظات است كه میتوان بافتها و اعضای انسانی را برای اهداف درمانی، آموزشی و پژوهشی مورد استفاده قرار داد، راهنمای حاضر دربردارنده آندسته از اصول و ملاحظات اخلاقی اساسی است كه در پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی بايد مورد توجه قرار گيرد و رعايت شود.
بنابراين راهنمای اخلاقی پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی براساس ماده پنج قانون تشكيل وزارت بهداشت كه نظارت بر پژوهش علوم پزشكی بر عهده اين وزارتخانه است به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شده است و منظور از پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی پژوهشهايی است كه در آنها از اجزای بدنی با منشأ انسانی، مشتمل بر عضو، بافت يا ترشحات بدن فرد زنده، مرده، جنين يا جفت استفاده میشود.
بدين منظور پژوهشگران موظفند كه علاوه بر اين راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشكی و ساير قوانين، مقررات و راهنماهای رسمی كشور در مورد پژوهشی كه انجام میدهند، آگاه باشند و آنها را رعايت كنند، گفتنی است اين راهنمای اخلاقی در دو بخش عمومی و اختصاصی تدوين شده است.
در بخش راهنمای عمومی اين مقوله تاكيد شده است كه پژوهشگر بايد به اين امر مهم توجه داشته باشد كه بافتها و اعضای مورد استفاده، دارای منشأ انسانی هستند و كرامت انسانی اقتضا میكند كه جمع آوری، نگهداری، استفاده و نابودسازی آنها توأم با رعايت ملاحظات و شؤون مرتبط باشد و از اجزای بدنی دارای منشأ انسانی بايد تنها در پژوهشهايی استفاده شود كه اهداف ارزشمندی را در راستای مبارزه با بيماریها و ارتقای سلامت انسانها دنبال میكنند.
در بخش ديگری از راهنماهای عمومی اين مبحث آمده است: تمامی پژوهشها بر روی عضو و بافت انسانی، پيش از اجرا، بايد مورد تأييد كميته اخلاق در پژوهش مرتبط قرار گيرد، كميته اخلاق در پژوهش حق دارد كه در تمامی مراحل پژوهش بر آن نظارت داشته باشد و پژوهشگران بايد در اين زمينه با كميته اخلاق در پژوهش همكاری كنند و رضايت آگاهانه فرد دهنده عضو يا بافت، يا جانشين قانونی او، شرط اساسی در تأييد اخلاقی هر پژوهش بر روی عضو و بافت انسانی است، رضايتنامه بايد با رعايت تمامی اصول مرتبط تهيه و هنگام ارسال طرح نامه برای تصويب، به آن پيوست شده باشد.
براساس گزارش ايكنا، در بخش راهنماهای اختصاصی اين مقوله نيز آمده است: استفاده از اعضا و بافتهای جنين سقط شده انسان برای پژوهش، به موجود حاصل از لقاح، تا ۸ هفتگی «رويان»، پس از ۸ هفتگی تا زمان زايمان «جنين» و بلافاصله پس از آن تا ۲۸ روزگی «نوزاد» اطلاق میگردد كه در هرگونه پژوهش بر روی جنين، علاوه بر مفاد اين راهنما، بايد اصل كرامت انسانی و تمامی موازين قانونی و شرعی رعايت شود.
همچنين در بخش ديگری از اين راهنمای اخلاقی آمده است: ضرورت انجام پژوهش و ساير اجزای طرحنامه بايد توسط كميته اخلاق در پژوهش تأييد شود، جنين انسانی نبايد مورد خريد و فروش يا هر گونه استفاده تجاری ديگر قرار گيرد و در مورد استفاده از اجزای بدن جنين سقط شده - و نيز خون بند ناف، از آنجا كه خون جنينی محسوب میشود- اخذ رضايت آگاهانه هم از پدر و هم از مادر جنين مورد استفاده ضروری است.
