عنصر كلام در موسيقی دينی و ارزشی اهميت بيشتری دارد
گروه هنر: اينكه در كلام و محتوای ارائه شده در يك قطعه موسيقی دينی و ارزشی به چه مضامين و مفاهيمی پرداخته میشود مهم است و استفاده از ساز و آلات موسيقی صرفاً بعدی تزئينی دارند كه كلام برای زيبايی ادا شدن روی آن سوار میشود.
سيدعليرضا ميرعلينقی، كارشناس و پژوهشگر موسيقی در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان مطالب فوق گفت: به نظر من نگرش ارزشی و يا فاقد ارزشی به اصالت موسيقی نبايد داشت و اينكه مشخصاً متمركز به موسيقی به عنوان يك هنر شويم و خواسته باشيم آن را از نقطه نظر انديشه اعتقادی و دينی مورد ارزيابی قرار دهيم كار درستی نيست.
وی ادامه داد: قدر مسلم آنچه كه به موسيقی جهت میدهد و آن را در رديف موسيقی ارزشی با بنمايههای اعتقادی و ايمانی قرار داده و يا منحرف از اين راه كرده و در زمره موسيقیهای غيرفرهنگی و مبتذل قرار میدهد كلام و محتوای شاعرانهای است كه با آن همراه میشود.
ميرعلينقی تصريح كرد: برای روشن شدن اين منظور به قطعاتی مداحی و سرودهای انقلابی اشاره میكنم كه كلام بر موسيقی آنها سوار است و مجموعهای از مضامين و مفاهيم الهی و اعتقادی را در فضايی موزون و آهنگين بيان میكند؛ حال اگر با فرض همان موسيقی و ريتم، كلام موسيقی كه در قالب ترانه و شعر تعريف میشوند را تغيير داده و شعر و ترانهای سخيف را با آن موسيقی همراه كنيم، مسير موسيقی به سوی هنری غير ارزشی و غيردينی منحرف میشود.
اين كارشناس موسيقی گفت: عكس اين مسئله هم صادق است و گاه شاهد هستيم كه با فرض موسيقی و ريتم از يك موسيقی غيرارزشی، كلامی معنوی بر آن سوار میشود و آن را به سمت و سويی فاخر و ارزشی سوق میدهد كه كم و بيش از اين موارد تجربه شده است.
وی با اشاره به اينكه موسيقی بيان احساسات با مهندسی اصوات است گفت: مسئله موسيقی موضوعی و قابل بحث است و نه يك جريان كه موضع شخصی از سوی من و يا هر پژوهشگر در زمينه آن باشد و به نظر میرسد به جای اينكه به اصل موسيقی به عنوان يك مسئله كه پرداختهای فقهی در مورد حرمت قائل شدن آن از سوی مراجع متفاوت بوده بپردازيم بهتر است همانگونه كه گفتم موسيقی را به مثابه يك امر تزئينی كه در خدمت كلام و قطعه شعری است در نظر گرفته و بحث موسيقی ارزشی و غيرارزشی را از نقطهنظر محتوايی و كلامی كه در آن به كار میرود مورد بحث و بررسی قرار دهيم كه چه مفاهيم و مضامينی از اين طريق به مخاطب منتقل میشود.
اين روزنامهنگار ادامه داد: اين بحثی بسيط و كارشناسی را طلب میكند كه برای پيگيری آن بايد به سراغ ترانه سراها و شاعران كه هر از چند گاهی آثار آنها به زيور موسيقی آراسته شده و توليد میشوند رفت و در مورد فرايند توليد محتوای شعری آثار موسيقی از آنها پرسش شود كه خوشبختانه نسلی متنوع را از بزرگانی همچون حميد سبزواری تا نسل نوی ترانهسرايی را شامل می شود.
ميرعيلنقی در پايان گفت: به نظر میرسد اين مسئله رويكرد مؤثرتری در مورد زمينه تفاوت قائل شدن ميان موسيقی ارزشی و دينی بر مبنای اصول اعتقادی ما باشد و زمينه را برای تمييز دادن ميان آن دو فراهم آورد چرا كه روی آوردن به اصل موسيقی در طول دوران پس از انقلاب اسلامی تا به اين لحظه به بهانه كلام و محتوای آن بوده است و اصل موسيقی كه همچنان با بداقبالی روبروست.
وی ادامه داد: قدر مسلم آنچه كه به موسيقی جهت میدهد و آن را در رديف موسيقی ارزشی با بنمايههای اعتقادی و ايمانی قرار داده و يا منحرف از اين راه كرده و در زمره موسيقیهای غيرفرهنگی و مبتذل قرار میدهد كلام و محتوای شاعرانهای است كه با آن همراه میشود.
ميرعلينقی تصريح كرد: برای روشن شدن اين منظور به قطعاتی مداحی و سرودهای انقلابی اشاره میكنم كه كلام بر موسيقی آنها سوار است و مجموعهای از مضامين و مفاهيم الهی و اعتقادی را در فضايی موزون و آهنگين بيان میكند؛ حال اگر با فرض همان موسيقی و ريتم، كلام موسيقی كه در قالب ترانه و شعر تعريف میشوند را تغيير داده و شعر و ترانهای سخيف را با آن موسيقی همراه كنيم، مسير موسيقی به سوی هنری غير ارزشی و غيردينی منحرف میشود.
اين كارشناس موسيقی گفت: عكس اين مسئله هم صادق است و گاه شاهد هستيم كه با فرض موسيقی و ريتم از يك موسيقی غيرارزشی، كلامی معنوی بر آن سوار میشود و آن را به سمت و سويی فاخر و ارزشی سوق میدهد كه كم و بيش از اين موارد تجربه شده است.
وی با اشاره به اينكه موسيقی بيان احساسات با مهندسی اصوات است گفت: مسئله موسيقی موضوعی و قابل بحث است و نه يك جريان كه موضع شخصی از سوی من و يا هر پژوهشگر در زمينه آن باشد و به نظر میرسد به جای اينكه به اصل موسيقی به عنوان يك مسئله كه پرداختهای فقهی در مورد حرمت قائل شدن آن از سوی مراجع متفاوت بوده بپردازيم بهتر است همانگونه كه گفتم موسيقی را به مثابه يك امر تزئينی كه در خدمت كلام و قطعه شعری است در نظر گرفته و بحث موسيقی ارزشی و غيرارزشی را از نقطهنظر محتوايی و كلامی كه در آن به كار میرود مورد بحث و بررسی قرار دهيم كه چه مفاهيم و مضامينی از اين طريق به مخاطب منتقل میشود.
اين روزنامهنگار ادامه داد: اين بحثی بسيط و كارشناسی را طلب میكند كه برای پيگيری آن بايد به سراغ ترانه سراها و شاعران كه هر از چند گاهی آثار آنها به زيور موسيقی آراسته شده و توليد میشوند رفت و در مورد فرايند توليد محتوای شعری آثار موسيقی از آنها پرسش شود كه خوشبختانه نسلی متنوع را از بزرگانی همچون حميد سبزواری تا نسل نوی ترانهسرايی را شامل می شود.
ميرعيلنقی در پايان گفت: به نظر میرسد اين مسئله رويكرد مؤثرتری در مورد زمينه تفاوت قائل شدن ميان موسيقی ارزشی و دينی بر مبنای اصول اعتقادی ما باشد و زمينه را برای تمييز دادن ميان آن دو فراهم آورد چرا كه روی آوردن به اصل موسيقی در طول دوران پس از انقلاب اسلامی تا به اين لحظه به بهانه كلام و محتوای آن بوده است و اصل موسيقی كه همچنان با بداقبالی روبروست.
