ضرورت ترجمههای متعدد از قرآن كريم/11
ترجمههای قرآن بايد جامعنگر، همهفهم و براساس نياز روز باشند
گروه ادب: يك مترجم قرآن و نهجالبلاغه با اشاره به ضرورت چاپ ترجمههای متعدد از قرآن كريم، تصريح كرد: نگاه مترجم قرآن بايد عامهنگر، جامعنگر و نه خاصنگر باشد و قرآن را براساس نياز روز جامعه ترجمه كند.
حجتالاسلام والمسلمين سيدكاظم ارفع، مترجم قرآن و نهجالبلاغه در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، با اشاره به انتشار ترجمههای متفاوت از قرآن كريم گفت: نگارش ترجمههای متفاوت از قرآن كريم گاهی به اين دليل بوده كه برخی از اساتيد، اين نوع ترجمهها را نپسنديدهاند و برخی در نقل به معنا وسعت زيادی دادهاند كه از آيه تجاوز كرده است.
وی در توضيحات بيشتر اظهار كرد: اين به آن معنی نيست كه تفسير به رأی كرده باشند، ولی از آيات قرآن برداشت كرده و معنای آن را توسعه دادهاند و برخی هم ترجمه را به گونهای انجام دادهاند كه همانند نسخههای قديمی است؛ يعنی عبارات قابل فهم و به روز و مطابق با دانش روز و سبك گويای امروز نيستند.
حجتالاسلام ارفع افزود: زمانی كه میخواستم قرآن را ترجمه كنم، بيشتر ترجمهها را ديده بودم، اما به نظرم رسيد كه بايد ترجمهای ساده و روان برای نسل جوان نوشته شود كه دچار سردرگمی نشوند و به آسانی دريافت خود را از آيه داشته باشند؛ از اين رو ترجمههای قرآن هر چه ساده و سليس باشد میتواند افراد را به هدف نزديكتر كند، به ويژه زمانی كه ترجمهها به صورت مقابل به چاپ برسد.
اين كارشناس ترجمه قرآن ادامه داد: ترجمهای كه در زير آيات قرار گرفته، متفاوت از ترجمهای است كه در مقابل قرار گرفته؛ در همين راستا مصداق ترجمه خود را بيان میكنم كه مكرر به چاپ رسيده و مورد استقبال قرار گرفته است.
وی در اين باره توضيحات بيشتری داد و گفت: برخی از افراد هم تماس گرفته و پيشنهاد انتشار ترجمه مستقل از آيات قرآن را دادند كه مورد مخالفت من قرار گرفت؛ چرا كه اين كار، اشتباه بزرگی است و همه نورانيت و ارزشها مربوط به كلام وحی و متن عربی قرآن است. اگر در زمانهای گذشته تنها ترجمه قرآن منتشر شده است، اقدامی اشتباه بوده و ترجمه قرآن به هر زبانی كه منتشر میشود، بايد همراه با متن عربی آن باشد.
اين مترجم قرآن در ادامه تصريح كرد: برخی از مترجمان هم هستند كه میخواهند علمی بودن خود را مطرح كنند و واژههايی را انتخاب میكنند كه برخی از اين واژهها نيازمند ترجمه است و بايد برای مخاطب توضيح داده شود؛ در حالی كه ترجمه قرآن برای درك آيات قرآن است.
وی، روند ترجمههای قرآن در سه دهه گذشته را مطلوب ارزيابی كرد و گفت: مترجمان همت خوبی در اين حوزه از خود نشان دادهاند، حتی در سطح مرجعيت و استاد دانشگاه نيز ترجمههای خوبی منتشر شده است و اين كار بايد ادامه يابد.
اين مترجم قرآن يادآور شد: بايد ترجمههای گوناگونی با سبكهای مختلف وجود داشته باشد و در تفسير هم به اين صورت است؛ هر چند سال يك بار بايد تفاسير مرور و تفاسير جديدتری به نگارش درآيد؛ چرا كه قرآن دريای مواجی است كه هر چه از آن برداشته شود، تمام نمیشود.
وی در ادامه، خطاهای رخ داده در ترجمههای قرآن را مورد اشاره قرار داد و بيان كرد: زمانی بيشترين خطاها مربوط به خطاهای چاپی و حروفچينی است و گاهی اين خطاها در نقل به معناهاست كه در برخی از آنها كه خيلی هم چاپ میشوند، متجاوز از صد مورد اغلاط فاحش ديده میشود.
حجتالاسلام ارفع در ادامه با اشاره به ويژگیهای ترجمه قرآن مناسب برای جامعه امروز، گفت: در صورتی كه ترجمه قرآن برای علما و دانشمندان باشد، به بحث خاصی نياز دارد، اما وقتی میخواهيم به گستره انسانهای عصر خودمان ترجمه ارائه دهيم، بايد قرآن را به زبان ساده ترجمه كنيم و نگاه مترجم عامهنگر، جامعنگر و نه خاصنگر باشد؛ از اين رو بايد براساس نياز روز حركت كنيم.
اين مترجم قرآن و نهجالبلاغه ادامه داد: فضای مجازی، اينترنت، سايتها و ماهوارههايی كه در زمان حاضر به وجود آمدهاند، سبب شده كه افراد برای خواندن، نوشتن كتاب و ترجمهها به سراغ كتاب نروند؛ از اين رو بهترين ترجمه، ترجمهای است كه مانند سخنرانی امام(ره) ساده، همهفهم و روان باشد و همه گروههای مردم آن را بفهمند و اين هنر است كه انسان طوری بنويسد كه عموم مردم بتوانند از آن استفاده كنند و نسبت به آن گرايش داشته باشند.
وی در توضيحات بيشتر اظهار كرد: اين به آن معنی نيست كه تفسير به رأی كرده باشند، ولی از آيات قرآن برداشت كرده و معنای آن را توسعه دادهاند و برخی هم ترجمه را به گونهای انجام دادهاند كه همانند نسخههای قديمی است؛ يعنی عبارات قابل فهم و به روز و مطابق با دانش روز و سبك گويای امروز نيستند.
حجتالاسلام ارفع افزود: زمانی كه میخواستم قرآن را ترجمه كنم، بيشتر ترجمهها را ديده بودم، اما به نظرم رسيد كه بايد ترجمهای ساده و روان برای نسل جوان نوشته شود كه دچار سردرگمی نشوند و به آسانی دريافت خود را از آيه داشته باشند؛ از اين رو ترجمههای قرآن هر چه ساده و سليس باشد میتواند افراد را به هدف نزديكتر كند، به ويژه زمانی كه ترجمهها به صورت مقابل به چاپ برسد.
اين كارشناس ترجمه قرآن ادامه داد: ترجمهای كه در زير آيات قرار گرفته، متفاوت از ترجمهای است كه در مقابل قرار گرفته؛ در همين راستا مصداق ترجمه خود را بيان میكنم كه مكرر به چاپ رسيده و مورد استقبال قرار گرفته است.
وی در اين باره توضيحات بيشتری داد و گفت: برخی از افراد هم تماس گرفته و پيشنهاد انتشار ترجمه مستقل از آيات قرآن را دادند كه مورد مخالفت من قرار گرفت؛ چرا كه اين كار، اشتباه بزرگی است و همه نورانيت و ارزشها مربوط به كلام وحی و متن عربی قرآن است. اگر در زمانهای گذشته تنها ترجمه قرآن منتشر شده است، اقدامی اشتباه بوده و ترجمه قرآن به هر زبانی كه منتشر میشود، بايد همراه با متن عربی آن باشد.
اين مترجم قرآن در ادامه تصريح كرد: برخی از مترجمان هم هستند كه میخواهند علمی بودن خود را مطرح كنند و واژههايی را انتخاب میكنند كه برخی از اين واژهها نيازمند ترجمه است و بايد برای مخاطب توضيح داده شود؛ در حالی كه ترجمه قرآن برای درك آيات قرآن است.
وی، روند ترجمههای قرآن در سه دهه گذشته را مطلوب ارزيابی كرد و گفت: مترجمان همت خوبی در اين حوزه از خود نشان دادهاند، حتی در سطح مرجعيت و استاد دانشگاه نيز ترجمههای خوبی منتشر شده است و اين كار بايد ادامه يابد.
اين مترجم قرآن يادآور شد: بايد ترجمههای گوناگونی با سبكهای مختلف وجود داشته باشد و در تفسير هم به اين صورت است؛ هر چند سال يك بار بايد تفاسير مرور و تفاسير جديدتری به نگارش درآيد؛ چرا كه قرآن دريای مواجی است كه هر چه از آن برداشته شود، تمام نمیشود.
وی در ادامه، خطاهای رخ داده در ترجمههای قرآن را مورد اشاره قرار داد و بيان كرد: زمانی بيشترين خطاها مربوط به خطاهای چاپی و حروفچينی است و گاهی اين خطاها در نقل به معناهاست كه در برخی از آنها كه خيلی هم چاپ میشوند، متجاوز از صد مورد اغلاط فاحش ديده میشود.
حجتالاسلام ارفع در ادامه با اشاره به ويژگیهای ترجمه قرآن مناسب برای جامعه امروز، گفت: در صورتی كه ترجمه قرآن برای علما و دانشمندان باشد، به بحث خاصی نياز دارد، اما وقتی میخواهيم به گستره انسانهای عصر خودمان ترجمه ارائه دهيم، بايد قرآن را به زبان ساده ترجمه كنيم و نگاه مترجم عامهنگر، جامعنگر و نه خاصنگر باشد؛ از اين رو بايد براساس نياز روز حركت كنيم.
اين مترجم قرآن و نهجالبلاغه ادامه داد: فضای مجازی، اينترنت، سايتها و ماهوارههايی كه در زمان حاضر به وجود آمدهاند، سبب شده كه افراد برای خواندن، نوشتن كتاب و ترجمهها به سراغ كتاب نروند؛ از اين رو بهترين ترجمه، ترجمهای است كه مانند سخنرانی امام(ره) ساده، همهفهم و روان باشد و همه گروههای مردم آن را بفهمند و اين هنر است كه انسان طوری بنويسد كه عموم مردم بتوانند از آن استفاده كنند و نسبت به آن گرايش داشته باشند.
