دفاع از پاياننامه «اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن»
گروه انديشه: كرامتی ضمن اعلام خبر دفاع از رسالهای با عنوان «اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن»، اظهار كرد: هدفم از انتخاب چنين موضوعی، به تصوير كشيدن برترين اصول ارتباطی حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن و سنت و باز كردن افقهای جديد در پژوهشهای قرآنی بوده است.
مهدی كرامتی، دانشجوی مقطع كارشناسی ارشد رشته علوم قرآن و حديث، دانشگاه علوم اسلامی رضوی، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا) ضمن اعلام خبر دفاع از پاياننامه خود با عنوان «اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن»، اظهار كرد: اين رساله به راهنمايی حجتالاسلام روشنضمير و مشاوره حجتالاسلام مرويان حسينی انجام شد.
وی درباره ضرورت و چرايی انتخاب و انجام چنين موضوعی گفت: از گذشته دور، انديشمندان به اهميت مسئله خانواده پی برده بودند، لذا هر كدام به قدر وسع خويش و بر اساس ديدگاههای تخصصی خود و مبتنی بر مسائل اعتقادی كه خود پذيرفته بودند، به پاسخگويی در اين زمينه پرداختهاند. دانشمندان مسلمان در توجه به خانواده پيشگام بوده و گوی سبقت را از ساير داعيهداران فرهنگ و تمدن ربودهاند.
وی افزود: ما تلاش اين فرهيختگان را ناديده نمی انگاريم و بر انديشههای آنان خط بطلان نمیكشيم. اما وسعت مسائل خانواده و دگرگونیهای زندگی انسان، پژوهشهای نوينی را میطلبد تا بتواند پاسخگوی نيازهای جديد و بحرانهای اجتماعی امروزی باشد.
وی ادامه داد: اوليای الهی (عليهم السلام) الگوهای ارجمندی هستند كه تبعيت از آنها و عمل به دستوراتشان روشنی بخش زندگی خواهد بود؛ اما تحولات اجتماعی امكان پيادهسازی بسياری از شيوههای عملی اين بزرگواران را از ما سلب نموده است. چاره در اين است تا با يك پژوهش بنيادين و مطالعه سبك زندگی اين بزرگواران، به اصول و شاخصههايی دست يابيم. اصول و شاخصههايی كه بتواند راهنمای ما در زندگی بوده و با تطبيق رفتار خود با آن اصل ضمن روز آمد بودن، از نعمت همراهی با آنها بهرمند باشيم.
كرامتی افزود: اكنون به دليل وجود ابزار و تكنولوژیهای نوين ارتباطی و آسيب ديدن روابط اعضای خانواده، لازم است تا طلاب و دانشجويانی كه در اين زمينه توانايی دارند به بحث ورود پيدا كنند و اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده را استخراج كنند، آسيبهای آن را ارزيابی كرده و راهكارهای لازم برای خروج از اين بحران را پيشنهاد دهند.
وی درباره اهداف خود از انتخاب چنين موضوعی، گفت: برای انتخاب چنين موضوعی اهداف مختلفی را دنبال میكردم كه مهمترين آنها، به تصوير كشيدن برترين اصول ارتباطی حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن و سنت وتوليد علم در پژوهشهای قرآنی و حديثی در حوزه مسائل خانواده و باز كردن افقهای جديد در برابر آنان میباشد.
وی درباره كاربردهای اين پژوهش گفت: اين پژوهش از بعد كاربردی در مواردی همانند منبع نظری برای مشاوران و پژوهشگران مسائل خانواده، استفاده از آن در فعاليتهای تبليغی و مراكز حوزوی و استفاده از آن برای برنامهريزیهای فرهنگی در زمينه ارتقای روابط خانواده و مديريت اختلافات، میتواند مورد استفاده قرار گيرد.
كرامتی درباره نوآوریها و جنبههای جديدی كه در اين رساله وجود دارد عنوان كرد: اين اثر كاملا تخصصی بوده و به حوزه روابط اعضای خانواده وارد شده است كه در كمتر پژوهشی به اين موضوع پرداخته شده است. تلاش شده است تا با مطالعه سيره معصومين (عليهم السلام) اصول و شاخصههای حاكم بر روابط اعضای خانواده استخراج گردد كه چنين كاری، با اين تفصيل، تاكنون صورت نگرفته است. تلاش شده تا اصول در قالبی ارائه شود كه قابليت عملياتی شدن و استفاده افراد را داشته باشد.
وی در نتيجهگيری كلی بحث خود گفت: تعاليم اسلام همانطور كه به مسائل فردی پرداخته است و امور مربوط به آن را در دو بعد مادی و معنوی بيان داشته است، توجه شايانی به مسائل اجتماعی به ويژه مسائل خانواده داشته و در اين زمينه مباحثی مفيد و متناسب ارائه كرده است.
كرامتی خاطرنشان كرد: آنگونه كه از اين نوشتار بر میآيد، تنها راه نجات خانوادهها و اصلاح روابط بين اعضا، بازگشت به سنتهای اصيل اسلامی و پايبندی به آنها است. اين تنها راهی است كه میتوان روابط را تقويت و از آسيبها پيشگيری كرد. خانواده محل شكوفايی توانايیها و استعدادهای جسمی، عقلی و روحی انسان و بهترين فضا برای پرورش انسان است. به همين جهت با جامعه و انسان در ارتباط است و مهمترين نهاد اجتماعی شمرده میشود.
وی عنوان كرد: هر چند خانواده دارای امتيازات ارزشمند است؛ اما به دليل وجود خطرات و تهديدهای بالفعل و بالقوه، اگر به آن بیتوجهی شود، بستری برای شكلگيری و رشد انحرافات اجتماعی خواهد بود. از مهمترين مسائلی كه پيرامون خانواده قابل توجه است، روابط ميان اعضای خانوداه می باشد كه از همان ابتدا مورد توجه آموزههای دينی قرار گرفته و توصيههای فراوانی پيرامون آن وارد شده است.
وی تأكيد كرد: يكی از جدیترين مباحث اجتماعی، مسائل مربوط به نهاد خانواه است. موضوعات قابل مطالعه در اين حوزه بسيار وسيع و گسترده و از عهده يك پاياننامه خارج است. در اين نوشتار به اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده مستخرج از قرآن و حديث پرداخته شده است.
وی در ارتباط با روش مورد استفاده در تحقيقات اين رساله گفت: اين پژوهش با روش توصيفی و به صورت گردآوری اطلاعات از كتابخانه و تحليل آنها انجام گرفته است. با مطالعه منابع اسلامی آيات و روايات مربوط به خانواده گردآوری و اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده از آنها استخراج شده است.
كرامتی ادامه داد: اين نوشتار از سه فصل تشكيل شده است. در فصل اول با عنوان «درآمدی بر نظام خانواده و جايگاه آن در آموزه های اسلامی»كه شامل دو بخش میباشد، پس از مفهوم شناسی واژگان كليدی، به برسی اهميت خانواده و موضوعات مربوط به آن پرداخته شده است و در نهايت كاركردهای خانواده تشريح شده است. در فصل دوم با عنوان «اصول و قواعد حاكم بر روابط اعضای خانواده» اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده مورد تحليل و مطالعه قرار گرفته است و با تلاش جهت تشريح و تثبيت اصوال دوازدهگانه حاكم بر روابط اعضای خانواده به پايان می رسد.
در فصل سوم با عنوان «آسيب شناسی روابط اعضای خانواده و راهكارهای تحكيم روابط خانواده» آسيب شناسی روابط خانوادگی مد نظر بوده است و بعد از بررّسی عوامل تضعيف كننده روابط اعضای خانواده، اين آسيبها در سه بخش: اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی تشريح شده است.
وی اظهاركرد: در بخش دوم از اين فصل كه تقويت روابط اعضای خانواده و پيشگيری از آسيبها مد نظر بوده است، راهكارهايی با هدف تحكيم روابط اعضای خانواده ارائه شده است. در هر بخش تلاش شده است تا با استناد بحث به منابع قرآن و حديث، بر غنای مطالب افزوده و اعتبار مباحث تأمين شود.
كرامتی در پايان عنوان كرد: قرآن كريم، كتب حديثی شيعه نظير كافی، وسايل الشيعه، بحار الانوار، من لا يحضره الفقيه، المحاسن، نهج البلاغه، رساله حقوق امام سجاد(ع)، برخی منابع حديثی اهل سنت مانند صحاح سته، كنز العمال و ...منابع تفسيری شيعه و اهل سنت با توجه بيشتر به تفاسير اجتماعی قرآن كريم، آثار ميان رشتهای با رويكرد حل مسائل خانواده با استفاده از مبانی دينی مانند آثار عبد الرحمن العك، كتب اخلاق اجتماعی نظير «مفاتيح الحيات» اثر آيت الله جوادیآملی و «توضيح المسائل اخلاق» اثر آيتالله مظاهری، آثار و فرمايشات انديشمندان اسلامی نظير آثار امام خمينی، مقام معظم رهبری و شهيد مطهری، از مهمترين منابعی هستند كه در اين پاياننامه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
يادآور میشود، در جلسه دفاعيه، حجتالاسلام والمسلمين سجادیزاده به سمت استاد داور حضور داشت و در پايان بعد از توضيحات دانشجو و نقدهای استاد داور، دفاعيات اساتيد راهنما، مشاور و دانشجو ارائه گرديد كه در پايان هيئت داوران با اختصاص درجه بسيار خوب، نمره هجده و نيم را برای اين پاياننامه در نظر گرفتند.
وی درباره ضرورت و چرايی انتخاب و انجام چنين موضوعی گفت: از گذشته دور، انديشمندان به اهميت مسئله خانواده پی برده بودند، لذا هر كدام به قدر وسع خويش و بر اساس ديدگاههای تخصصی خود و مبتنی بر مسائل اعتقادی كه خود پذيرفته بودند، به پاسخگويی در اين زمينه پرداختهاند. دانشمندان مسلمان در توجه به خانواده پيشگام بوده و گوی سبقت را از ساير داعيهداران فرهنگ و تمدن ربودهاند.
وی افزود: ما تلاش اين فرهيختگان را ناديده نمی انگاريم و بر انديشههای آنان خط بطلان نمیكشيم. اما وسعت مسائل خانواده و دگرگونیهای زندگی انسان، پژوهشهای نوينی را میطلبد تا بتواند پاسخگوی نيازهای جديد و بحرانهای اجتماعی امروزی باشد.
وی ادامه داد: اوليای الهی (عليهم السلام) الگوهای ارجمندی هستند كه تبعيت از آنها و عمل به دستوراتشان روشنی بخش زندگی خواهد بود؛ اما تحولات اجتماعی امكان پيادهسازی بسياری از شيوههای عملی اين بزرگواران را از ما سلب نموده است. چاره در اين است تا با يك پژوهش بنيادين و مطالعه سبك زندگی اين بزرگواران، به اصول و شاخصههايی دست يابيم. اصول و شاخصههايی كه بتواند راهنمای ما در زندگی بوده و با تطبيق رفتار خود با آن اصل ضمن روز آمد بودن، از نعمت همراهی با آنها بهرمند باشيم.
كرامتی افزود: اكنون به دليل وجود ابزار و تكنولوژیهای نوين ارتباطی و آسيب ديدن روابط اعضای خانواده، لازم است تا طلاب و دانشجويانی كه در اين زمينه توانايی دارند به بحث ورود پيدا كنند و اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده را استخراج كنند، آسيبهای آن را ارزيابی كرده و راهكارهای لازم برای خروج از اين بحران را پيشنهاد دهند.
وی درباره اهداف خود از انتخاب چنين موضوعی، گفت: برای انتخاب چنين موضوعی اهداف مختلفی را دنبال میكردم كه مهمترين آنها، به تصوير كشيدن برترين اصول ارتباطی حاكم بر روابط اعضای خانواده از نگاه قرآن و سنت وتوليد علم در پژوهشهای قرآنی و حديثی در حوزه مسائل خانواده و باز كردن افقهای جديد در برابر آنان میباشد.
وی درباره كاربردهای اين پژوهش گفت: اين پژوهش از بعد كاربردی در مواردی همانند منبع نظری برای مشاوران و پژوهشگران مسائل خانواده، استفاده از آن در فعاليتهای تبليغی و مراكز حوزوی و استفاده از آن برای برنامهريزیهای فرهنگی در زمينه ارتقای روابط خانواده و مديريت اختلافات، میتواند مورد استفاده قرار گيرد.
كرامتی درباره نوآوریها و جنبههای جديدی كه در اين رساله وجود دارد عنوان كرد: اين اثر كاملا تخصصی بوده و به حوزه روابط اعضای خانواده وارد شده است كه در كمتر پژوهشی به اين موضوع پرداخته شده است. تلاش شده است تا با مطالعه سيره معصومين (عليهم السلام) اصول و شاخصههای حاكم بر روابط اعضای خانواده استخراج گردد كه چنين كاری، با اين تفصيل، تاكنون صورت نگرفته است. تلاش شده تا اصول در قالبی ارائه شود كه قابليت عملياتی شدن و استفاده افراد را داشته باشد.
وی در نتيجهگيری كلی بحث خود گفت: تعاليم اسلام همانطور كه به مسائل فردی پرداخته است و امور مربوط به آن را در دو بعد مادی و معنوی بيان داشته است، توجه شايانی به مسائل اجتماعی به ويژه مسائل خانواده داشته و در اين زمينه مباحثی مفيد و متناسب ارائه كرده است.
كرامتی خاطرنشان كرد: آنگونه كه از اين نوشتار بر میآيد، تنها راه نجات خانوادهها و اصلاح روابط بين اعضا، بازگشت به سنتهای اصيل اسلامی و پايبندی به آنها است. اين تنها راهی است كه میتوان روابط را تقويت و از آسيبها پيشگيری كرد. خانواده محل شكوفايی توانايیها و استعدادهای جسمی، عقلی و روحی انسان و بهترين فضا برای پرورش انسان است. به همين جهت با جامعه و انسان در ارتباط است و مهمترين نهاد اجتماعی شمرده میشود.
وی عنوان كرد: هر چند خانواده دارای امتيازات ارزشمند است؛ اما به دليل وجود خطرات و تهديدهای بالفعل و بالقوه، اگر به آن بیتوجهی شود، بستری برای شكلگيری و رشد انحرافات اجتماعی خواهد بود. از مهمترين مسائلی كه پيرامون خانواده قابل توجه است، روابط ميان اعضای خانوداه می باشد كه از همان ابتدا مورد توجه آموزههای دينی قرار گرفته و توصيههای فراوانی پيرامون آن وارد شده است.
وی تأكيد كرد: يكی از جدیترين مباحث اجتماعی، مسائل مربوط به نهاد خانواه است. موضوعات قابل مطالعه در اين حوزه بسيار وسيع و گسترده و از عهده يك پاياننامه خارج است. در اين نوشتار به اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده مستخرج از قرآن و حديث پرداخته شده است.
وی در ارتباط با روش مورد استفاده در تحقيقات اين رساله گفت: اين پژوهش با روش توصيفی و به صورت گردآوری اطلاعات از كتابخانه و تحليل آنها انجام گرفته است. با مطالعه منابع اسلامی آيات و روايات مربوط به خانواده گردآوری و اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده از آنها استخراج شده است.
كرامتی ادامه داد: اين نوشتار از سه فصل تشكيل شده است. در فصل اول با عنوان «درآمدی بر نظام خانواده و جايگاه آن در آموزه های اسلامی»كه شامل دو بخش میباشد، پس از مفهوم شناسی واژگان كليدی، به برسی اهميت خانواده و موضوعات مربوط به آن پرداخته شده است و در نهايت كاركردهای خانواده تشريح شده است. در فصل دوم با عنوان «اصول و قواعد حاكم بر روابط اعضای خانواده» اصول حاكم بر روابط اعضای خانواده مورد تحليل و مطالعه قرار گرفته است و با تلاش جهت تشريح و تثبيت اصوال دوازدهگانه حاكم بر روابط اعضای خانواده به پايان می رسد.
در فصل سوم با عنوان «آسيب شناسی روابط اعضای خانواده و راهكارهای تحكيم روابط خانواده» آسيب شناسی روابط خانوادگی مد نظر بوده است و بعد از بررّسی عوامل تضعيف كننده روابط اعضای خانواده، اين آسيبها در سه بخش: اخلاقی، اجتماعی و اعتقادی تشريح شده است.
وی اظهاركرد: در بخش دوم از اين فصل كه تقويت روابط اعضای خانواده و پيشگيری از آسيبها مد نظر بوده است، راهكارهايی با هدف تحكيم روابط اعضای خانواده ارائه شده است. در هر بخش تلاش شده است تا با استناد بحث به منابع قرآن و حديث، بر غنای مطالب افزوده و اعتبار مباحث تأمين شود.
كرامتی در پايان عنوان كرد: قرآن كريم، كتب حديثی شيعه نظير كافی، وسايل الشيعه، بحار الانوار، من لا يحضره الفقيه، المحاسن، نهج البلاغه، رساله حقوق امام سجاد(ع)، برخی منابع حديثی اهل سنت مانند صحاح سته، كنز العمال و ...منابع تفسيری شيعه و اهل سنت با توجه بيشتر به تفاسير اجتماعی قرآن كريم، آثار ميان رشتهای با رويكرد حل مسائل خانواده با استفاده از مبانی دينی مانند آثار عبد الرحمن العك، كتب اخلاق اجتماعی نظير «مفاتيح الحيات» اثر آيت الله جوادیآملی و «توضيح المسائل اخلاق» اثر آيتالله مظاهری، آثار و فرمايشات انديشمندان اسلامی نظير آثار امام خمينی، مقام معظم رهبری و شهيد مطهری، از مهمترين منابعی هستند كه در اين پاياننامه مورد استفاده قرار گرفتهاند.
يادآور میشود، در جلسه دفاعيه، حجتالاسلام والمسلمين سجادیزاده به سمت استاد داور حضور داشت و در پايان بعد از توضيحات دانشجو و نقدهای استاد داور، دفاعيات اساتيد راهنما، مشاور و دانشجو ارائه گرديد كه در پايان هيئت داوران با اختصاص درجه بسيار خوب، نمره هجده و نيم را برای اين پاياننامه در نظر گرفتند.
