شنيدن ديدگاه مخالف و تبعيت از قول احسن، مقدمه خردورزی در قرآن
گروه انديشه: رئيس مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه با بيان اينكه آزادی انديشه يعنی رهايی از بند موانع فكری، اظهار كرد: خداوند در قرآن صراحتا میفرمايد كه شنيدن ديدگاه مخالف و پس از آن تبعيت از قول احسن، مقدمه خردورزی است؛ بنابراين راه خردورز شدن استماع ديدگاههای مختلف است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن (ايكنا)، اولين نشست تخصصی مكتب آزادانديشی، بعد از ظهر امروز، يكشنبه 27 مهرماه، با همكاری دفتر نمايندگی مقام معظم رهبری در دانشگاه تهران، كانون انديشه جوان، مؤسسه علمی برهان، دانشگاه بينالمللی امام خمينی(ره) و مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی صدرا در تالار شيخ مرتضی انصاری دانشكده حقوق و علوم سياسی دانشگاه تهران با حضور حجج اسلام رضا غلامی، عبدالحسين خسروپناه و سيدمحهدی ساداتنژاد و همچنين فرزاد جهانبين برگزارشد.
براساس اين گزارش، برخی از اساتيد و دانشجويان از حاضرين در جلسه بودند و اهم مطالب جلسه اختصاص به بايستههای آزادانديشی، چرايی لزوم طرح بحث، چگونگی آزادانديشی و موانع و مشكلات سر راه آزادانديشی داشت. ابتدا حجتالاسلام و المسلمين رضا غلامی، رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی صدرا به سخرانی پرداختند.
وی مكتب آزادانديشی را روش جامع برای تفكر در خصوص هستی، انسان و جامعه معرفی و اظهار كرد: انسان بهطور ذاتی در پی يافتن پاسخهايی برای چيستی خود و اينكه از كجا آمده و به كجا میرود است، اما فلسفههای غربی برای پاسخ گفتن به چنين سؤالاتی راهی را برای انسان پيشنهاد نمیكنند.
رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی افزود: سبك زندگی غربی انسان را به خود فراموشی میبرد و باعث میشود كه فرد اين سؤالات را فراموش كند. در انديشه غربی هرچه كه هست در اين دنياست و با پايان يافتن زندگی در اين دنيا همه چيز به پايان خود میرسد. در اين انديشه بين انسان و حيوان در جهت هدف تفاوتی وجود ندارد. اگر انسان از هاله زندگی پوچ خود خلاص شود و به دنبال فلسه برود چيزی جز افكار نهيليستی و پوچگرايی نصيبش نخواهد شد.
وی با اشاره به اين مطلب كه نقطه مقابل اين تفكر غربی، مكتب آزادانديشی مولود تفكر است، گفت: اين مكتب نهتنها انسان را به پرسشگری دائمی وامیدارد بلكه روش صحيح يافتن پاسخهای اطمينانآور را نيز در اختيار انسان قرار میدهد. در واقع پيامبران الهی برای اين آمدهاند كه ضمن ايجاد يك انقلاب درونی در انسان، باب خردورزی نه خردسوزی را باز كنند؛ پس مكتب آزادانديشی يعنی مكتبی جامع برای شناخت صحيح.
حجتالاسلام غلامی در ادامه درباره منابع شناخت صحيح گفت: يكی از رسالات مهم مكتب آزادانديشی مبارزه با انحصارگرايی معرفتی است. در روشنفكری سكولار تنها منبع منحصر بفرد شناخت عقل دانسته شده است و آن را كارآمدتر از ساير منابع شناخت میدانند اما ما ساير منابع شناخت نظير شهود و بالاترين قسم آن يعنی وحی را در جايگاههای مخصوص به خود معتبر میدانيم.
وی تصريح كرد: مكتب آزادانديشی غير از داشتن ابعاد معتنابه فكری، دارای ابعاد وسيع اجتماعی است كه ريشه در همان ابعاد فكری دارد. آزادانديشان تماما به مسائل عينی جامعه خود بیتفاوت نيستند.
رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی در پايان خاطرنشان كرد: ما در بين آزادانديشان واقعی كسی را نمیيابيم كه وقعی به جامعه خود ننهد. نمونه واقعی و والای اين آزادانديشان در تاريخ معاصر «سيدحسن مدرس» و «شيخ فضلالله نوری» هستند و در قله اين كوه رفيع نيز امام خمينی(س) قرار دارد.
حجتالاسلام خسروپناه ابتدای سخن را به نقدی درباره جلسه اختصاص داد و گفت: با توجه با نام جلسه كه نشست آزادانديشی نام دارد مناسبتر آن بود كه ديدگاههای موافق و مخالف در اين نشست جمع شوند و مخالفين نيز نظرات خود را ابراز میكردند؛ صرف اينكه مخالفان در جلسات قبلی شركت نكردهاند، دعوت نكردن مخالفان در اين جلسه توجيه مناسبی ندارد.
وی سپس با بيان اينكه قصد ندارد در باب آزادانديشی دينی آنچنان كه در تخصص وی است بحثهای فلسفی انجام دهد گفت: خداوند در قرآن صريحا میفرمايد شنيدن ديدگاه مخالف و استماع قول و پس از آن تبعيت از قول احسن، مقدمه خردورزی است. بنابراين راه خردورز شدن استماع ديدگاههای مختلف است.
رئيس مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه افزود: آزادی انديشه يعنی رهايی از بند موانع فكری؛ موانع فكری هر آن چيزی است كه با استنباطهای غلط و هرج و مرج فكری میشود و به تعبير حكما باعث مغالطات میشود. موانع اجتماعی و فرهنگی، موانع سياسی و امنيتی و موانع معرفتی از اهم موانعی هستند كه راه را بر آزادانديشی سد میكند.
وی چنين ابراز داشت: بهترين كرسیهای آزادانديشی آنهايی هستند كه با نقد همراهاند. نقد و مناظره دو عنصر اصلی كرسی آزادانديشی است. هر نقدی يك دليل دارد و يك مدعا و هر پاسخی كه در دفاع انديشه داده میشود بايد به نقد و مدعا توأمان اختصاص يابد. نمیتوان به دليل پاسخ گفت ولی مدعا را بیپاسخ رها كرد. اين چنين است كه آزادانديشی رشد و بالندگی علمی را به ارمغان میآورد.
وی در خاتمه صحبتهايش تحول در فرهنگستان علوم را به عنوان راهكاری برای پيشرفت علمی قلمداد كرد و گفت: تبديل فرهنگستان و دانشگاه به محيط حزببازی سياسی و ورود مراكز علمی به بازیهای سياسی خطرناك است.
بعد از ايراد سخنرانی دو سخنران در نهايت جلسه پرسش و پاسخی با حضور حجتالاسلام والمسلمين سيدمحهدی ساداتنژاد و فرزاد جهانبين در دو بخش برگزار شد؛ در بخش اول به سؤالات مكتوب و در بخش دوم به سؤالات شفاهی حضار پاسخ داده شد.
براساس اين گزارش، برخی از اساتيد و دانشجويان از حاضرين در جلسه بودند و اهم مطالب جلسه اختصاص به بايستههای آزادانديشی، چرايی لزوم طرح بحث، چگونگی آزادانديشی و موانع و مشكلات سر راه آزادانديشی داشت. ابتدا حجتالاسلام و المسلمين رضا غلامی، رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی صدرا به سخرانی پرداختند.
وی مكتب آزادانديشی را روش جامع برای تفكر در خصوص هستی، انسان و جامعه معرفی و اظهار كرد: انسان بهطور ذاتی در پی يافتن پاسخهايی برای چيستی خود و اينكه از كجا آمده و به كجا میرود است، اما فلسفههای غربی برای پاسخ گفتن به چنين سؤالاتی راهی را برای انسان پيشنهاد نمیكنند.
رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی افزود: سبك زندگی غربی انسان را به خود فراموشی میبرد و باعث میشود كه فرد اين سؤالات را فراموش كند. در انديشه غربی هرچه كه هست در اين دنياست و با پايان يافتن زندگی در اين دنيا همه چيز به پايان خود میرسد. در اين انديشه بين انسان و حيوان در جهت هدف تفاوتی وجود ندارد. اگر انسان از هاله زندگی پوچ خود خلاص شود و به دنبال فلسه برود چيزی جز افكار نهيليستی و پوچگرايی نصيبش نخواهد شد.
وی با اشاره به اين مطلب كه نقطه مقابل اين تفكر غربی، مكتب آزادانديشی مولود تفكر است، گفت: اين مكتب نهتنها انسان را به پرسشگری دائمی وامیدارد بلكه روش صحيح يافتن پاسخهای اطمينانآور را نيز در اختيار انسان قرار میدهد. در واقع پيامبران الهی برای اين آمدهاند كه ضمن ايجاد يك انقلاب درونی در انسان، باب خردورزی نه خردسوزی را باز كنند؛ پس مكتب آزادانديشی يعنی مكتبی جامع برای شناخت صحيح.
حجتالاسلام غلامی در ادامه درباره منابع شناخت صحيح گفت: يكی از رسالات مهم مكتب آزادانديشی مبارزه با انحصارگرايی معرفتی است. در روشنفكری سكولار تنها منبع منحصر بفرد شناخت عقل دانسته شده است و آن را كارآمدتر از ساير منابع شناخت میدانند اما ما ساير منابع شناخت نظير شهود و بالاترين قسم آن يعنی وحی را در جايگاههای مخصوص به خود معتبر میدانيم.
وی تصريح كرد: مكتب آزادانديشی غير از داشتن ابعاد معتنابه فكری، دارای ابعاد وسيع اجتماعی است كه ريشه در همان ابعاد فكری دارد. آزادانديشان تماما به مسائل عينی جامعه خود بیتفاوت نيستند.
رئيس مركز پژوهشهای علوم انسانی اسلامی در پايان خاطرنشان كرد: ما در بين آزادانديشان واقعی كسی را نمیيابيم كه وقعی به جامعه خود ننهد. نمونه واقعی و والای اين آزادانديشان در تاريخ معاصر «سيدحسن مدرس» و «شيخ فضلالله نوری» هستند و در قله اين كوه رفيع نيز امام خمينی(س) قرار دارد.
حجتالاسلام خسروپناه ابتدای سخن را به نقدی درباره جلسه اختصاص داد و گفت: با توجه با نام جلسه كه نشست آزادانديشی نام دارد مناسبتر آن بود كه ديدگاههای موافق و مخالف در اين نشست جمع شوند و مخالفين نيز نظرات خود را ابراز میكردند؛ صرف اينكه مخالفان در جلسات قبلی شركت نكردهاند، دعوت نكردن مخالفان در اين جلسه توجيه مناسبی ندارد.
وی سپس با بيان اينكه قصد ندارد در باب آزادانديشی دينی آنچنان كه در تخصص وی است بحثهای فلسفی انجام دهد گفت: خداوند در قرآن صريحا میفرمايد شنيدن ديدگاه مخالف و استماع قول و پس از آن تبعيت از قول احسن، مقدمه خردورزی است. بنابراين راه خردورز شدن استماع ديدگاههای مختلف است.
رئيس مؤسسه پژوهشی حكمت و فلسفه افزود: آزادی انديشه يعنی رهايی از بند موانع فكری؛ موانع فكری هر آن چيزی است كه با استنباطهای غلط و هرج و مرج فكری میشود و به تعبير حكما باعث مغالطات میشود. موانع اجتماعی و فرهنگی، موانع سياسی و امنيتی و موانع معرفتی از اهم موانعی هستند كه راه را بر آزادانديشی سد میكند.
وی چنين ابراز داشت: بهترين كرسیهای آزادانديشی آنهايی هستند كه با نقد همراهاند. نقد و مناظره دو عنصر اصلی كرسی آزادانديشی است. هر نقدی يك دليل دارد و يك مدعا و هر پاسخی كه در دفاع انديشه داده میشود بايد به نقد و مدعا توأمان اختصاص يابد. نمیتوان به دليل پاسخ گفت ولی مدعا را بیپاسخ رها كرد. اين چنين است كه آزادانديشی رشد و بالندگی علمی را به ارمغان میآورد.
وی در خاتمه صحبتهايش تحول در فرهنگستان علوم را به عنوان راهكاری برای پيشرفت علمی قلمداد كرد و گفت: تبديل فرهنگستان و دانشگاه به محيط حزببازی سياسی و ورود مراكز علمی به بازیهای سياسی خطرناك است.
بعد از ايراد سخنرانی دو سخنران در نهايت جلسه پرسش و پاسخی با حضور حجتالاسلام والمسلمين سيدمحهدی ساداتنژاد و فرزاد جهانبين در دو بخش برگزار شد؛ در بخش اول به سؤالات مكتوب و در بخش دوم به سؤالات شفاهی حضار پاسخ داده شد.
