عرفان ملاصدرا؛ عرفانی مبتنی بر تعاليم اهل بيت(ع) و دوای درد عرفانهای مبتذل
گروه انديشه: آيتالله محققداماد با بيان اينكه دوای درد عرفانهای مبتذل عرفان ملاصدرا است، گفت: بايد عرفان ملاصدرا كه عرفانی عقلانی و مبتنی بر تعاليم اهل بيت(ع) است معرفی شود و راه رسيدن به اين عرفان انديشه عقلانی ملاصدراست.
به گزارش خبرگزاری بين المللی قرآن(ايكنا)، آيتالله سيد مصطفی محقق داماد، استاد دانشگاه شهيد بهشتی در مراسم گراميداشت بيستمين سال تأسيس بنياد حكمت اسلامی صدرا كه عصر امروز چهارشنبه، هشتم آبانماه برگزار شد، به بيان نكاتی در باب حكمت و بنياد حكمت اسلامی صدرا پرداخت.
آيتالله محقق داماد با اشاره به اين مطلب كه كلمه «حكمت» 16 بار در قرآن آمده است، بيان كرد: كاربرد كلمه «حكمت» در قرآن را می توان در چند دسته مورد بررسی قرار داد. در يك دسته حكمت به افراد خاصی نسبت داده شده است. در دسته ديگری از آيات قرآن به مقام حكمت پيامبران اشاره میشود. اما از سوی ديگر حكمت چيزی است كه به همه داده شده؛ در حالی كه درباره آن گفته شده است «يؤتی من يشاء». بنابراين به قول صدرالمتألهين حكمت رحمت خاصه الهی است و نه رحمت عامه؛ چرا كه با قيد «من يشاء» آمده است.
وی افزود: همچنين در قرآن كريم متاع دنيا قليل و حكمت خير كثير دانسته شده است و بنابراين ارزش حكمت از تمام متاع دنيا بيشتر است.
آيتالله محقق داماد در ادامه با اشاره تعريف صدرالمتألهين از حكمت در مقدمه جلد ششم «اسفار»، گفت: صدرالمتألهين حكمت را به علم الهيات، يعنی علم به هستی جهان و بايستی انسان تعريف كرده است. اين حكمتی است كه در قرآن كريم آمده است و نام شريف اين بنياد نيز حكمت صدرا، يعنی حكمتی با تعريف صدرايی است.
وی با اشاره به آشنايی ديرينهاش با رئيس بنياد حكمت اسلامی صدرا و دعوتی كه 20 سال پيش از وی برای راهاندازی اين بنياد شده است، گفت: به صراحت عرض میكنم كه اين اقدام درخت طيبهای شود كه «اصلها ثبات و فرعها فی السماء» باشد. آن روز بنا بود كه كنگرهای بينالمللی برای ملاصدرا برگزار شود اما هر چه پيش رفت، بنا به همان تعبير قرآنی، ديديم كه اگر كلمهای طيبه بود درختی طيبه میشود و چنين به بار مینشيند و ثمرهاش روز به روز افزون میشود.
آيتالله محقق داماد در ادامه با اشاره به همت و قدم بزرگی كه در بنياد حكمت اسلامی صدرا برای فلسفه به طور كلی و حكمت صدرالمتأليهن به خصوص برداشته شده است، درباره وجه اهميت ملاصدرا در انتخاب او به عنوان منظور اصلی بنياد، گفت: ايران كشور شيعی است و تربت ايران به نام مبارك اهل بيت(ع) و خاندان پيامبر(ص) و تعاليم و معارف ايشان معطر است و صدرالمتألهين شخصيتی است كه ما به عنوان يك مسلمان با صبغه شيعی به او میباليم.
استاد دانشگاه شهيد بهشتی افزود: از گوشه و كنار آثار صدرالمتألهين هر جا كه وارد بشويد در پايان میبينيد كه آن جرقه تعليمات و معارف اهل بيت(ع) در آثار ايشان وجود دارد.
وی در ادامه با اشاره به فعاليت 20 ساله بنياد حكمت اسلامی صدرا عنوان كرد: بايد توجه داشته باشيم كه اگر امروز اين سد آهنين كه مانند كوه تحت زحمات رياست محترمش و دوستان ايشان و اساتيد بزرگی كه معرف هستند نبود و اگر امثال اين بنياد نبود، با وجود عرفان مبتذلی كه امروز در درون اين كشور با چنگ و دندان سعی میكند پيش رود، چه میشد.
وی دوای درد اين عرفانهای مبتذل را عرفان ملاصدرا دانست و بيان كرد: بايد عرفان ملاصدرا كه عرفانی عقلانی و مبتنی بر تعاليم اهل بيت(ع) است معرفی شود و راه رسيدن به اين عرفان انديشه عقلانی ملاصدراست.
آيتالله محقق داماد با اشاره به وجود جرياناتی كه با تمام قوا سعی میكنند ملت را به سمت جهل بكشند، خاطرنشان كرد: اگر اهل انديشه دير بجبند از پشت خنجر خواهند خورد و يك مرتبه چشم باز خواهند كرد و میبينند كه از در و ديوار خرافه میپاشد و شكل دادن به پايگاهی عقلانی از خدمات بنياد حكمت اسلامی صدرا است كه رئيس آن فردی شناخته شده برای همه افراد است و بحمدالله چنين بنيادی تا اين حد رشد كرده و آثار فراوانی ارائه كرده است.
وی مرحله بعدی را معرفی اين انديشه به جهان عنوان كرد و گفت: فلسفه صدرايی هنوز در درون كشور ما محدود است و هنوز جايی باز نكرده است؛ اين در حالی است كه غزالی ضدفلسفه در خارج از مرزهای ما دهها برابر ملاصدرا معرفی و شناخته شده است. فلسفه ملاصدرا آن طور كه بايد و شايد در دنيا باز نشده است و اين رنجی كه بنياد تحمل میكند بيشترين هدف آن در جهت اشاعه فلسفه صدرايی اولاً در داخل كشور و در رتبه بعد در جهان است.
آيتالله محقق داماد در پايان سخنانش افزود: بايستی خطاب به اين بنياد يك بيت از ملك الشعرای بهار را بخوانم كه «نوبهاری كه اعتدالش ز آفتاب حكمت است/ از نسيم مهرگانی در امان است ای حكيم».
آيتالله محقق داماد با اشاره به اين مطلب كه كلمه «حكمت» 16 بار در قرآن آمده است، بيان كرد: كاربرد كلمه «حكمت» در قرآن را می توان در چند دسته مورد بررسی قرار داد. در يك دسته حكمت به افراد خاصی نسبت داده شده است. در دسته ديگری از آيات قرآن به مقام حكمت پيامبران اشاره میشود. اما از سوی ديگر حكمت چيزی است كه به همه داده شده؛ در حالی كه درباره آن گفته شده است «يؤتی من يشاء». بنابراين به قول صدرالمتألهين حكمت رحمت خاصه الهی است و نه رحمت عامه؛ چرا كه با قيد «من يشاء» آمده است.
وی افزود: همچنين در قرآن كريم متاع دنيا قليل و حكمت خير كثير دانسته شده است و بنابراين ارزش حكمت از تمام متاع دنيا بيشتر است.
آيتالله محقق داماد در ادامه با اشاره تعريف صدرالمتألهين از حكمت در مقدمه جلد ششم «اسفار»، گفت: صدرالمتألهين حكمت را به علم الهيات، يعنی علم به هستی جهان و بايستی انسان تعريف كرده است. اين حكمتی است كه در قرآن كريم آمده است و نام شريف اين بنياد نيز حكمت صدرا، يعنی حكمتی با تعريف صدرايی است.
وی با اشاره به آشنايی ديرينهاش با رئيس بنياد حكمت اسلامی صدرا و دعوتی كه 20 سال پيش از وی برای راهاندازی اين بنياد شده است، گفت: به صراحت عرض میكنم كه اين اقدام درخت طيبهای شود كه «اصلها ثبات و فرعها فی السماء» باشد. آن روز بنا بود كه كنگرهای بينالمللی برای ملاصدرا برگزار شود اما هر چه پيش رفت، بنا به همان تعبير قرآنی، ديديم كه اگر كلمهای طيبه بود درختی طيبه میشود و چنين به بار مینشيند و ثمرهاش روز به روز افزون میشود.
آيتالله محقق داماد در ادامه با اشاره به همت و قدم بزرگی كه در بنياد حكمت اسلامی صدرا برای فلسفه به طور كلی و حكمت صدرالمتأليهن به خصوص برداشته شده است، درباره وجه اهميت ملاصدرا در انتخاب او به عنوان منظور اصلی بنياد، گفت: ايران كشور شيعی است و تربت ايران به نام مبارك اهل بيت(ع) و خاندان پيامبر(ص) و تعاليم و معارف ايشان معطر است و صدرالمتألهين شخصيتی است كه ما به عنوان يك مسلمان با صبغه شيعی به او میباليم.
استاد دانشگاه شهيد بهشتی افزود: از گوشه و كنار آثار صدرالمتألهين هر جا كه وارد بشويد در پايان میبينيد كه آن جرقه تعليمات و معارف اهل بيت(ع) در آثار ايشان وجود دارد.
وی در ادامه با اشاره به فعاليت 20 ساله بنياد حكمت اسلامی صدرا عنوان كرد: بايد توجه داشته باشيم كه اگر امروز اين سد آهنين كه مانند كوه تحت زحمات رياست محترمش و دوستان ايشان و اساتيد بزرگی كه معرف هستند نبود و اگر امثال اين بنياد نبود، با وجود عرفان مبتذلی كه امروز در درون اين كشور با چنگ و دندان سعی میكند پيش رود، چه میشد.
وی دوای درد اين عرفانهای مبتذل را عرفان ملاصدرا دانست و بيان كرد: بايد عرفان ملاصدرا كه عرفانی عقلانی و مبتنی بر تعاليم اهل بيت(ع) است معرفی شود و راه رسيدن به اين عرفان انديشه عقلانی ملاصدراست.
آيتالله محقق داماد با اشاره به وجود جرياناتی كه با تمام قوا سعی میكنند ملت را به سمت جهل بكشند، خاطرنشان كرد: اگر اهل انديشه دير بجبند از پشت خنجر خواهند خورد و يك مرتبه چشم باز خواهند كرد و میبينند كه از در و ديوار خرافه میپاشد و شكل دادن به پايگاهی عقلانی از خدمات بنياد حكمت اسلامی صدرا است كه رئيس آن فردی شناخته شده برای همه افراد است و بحمدالله چنين بنيادی تا اين حد رشد كرده و آثار فراوانی ارائه كرده است.
وی مرحله بعدی را معرفی اين انديشه به جهان عنوان كرد و گفت: فلسفه صدرايی هنوز در درون كشور ما محدود است و هنوز جايی باز نكرده است؛ اين در حالی است كه غزالی ضدفلسفه در خارج از مرزهای ما دهها برابر ملاصدرا معرفی و شناخته شده است. فلسفه ملاصدرا آن طور كه بايد و شايد در دنيا باز نشده است و اين رنجی كه بنياد تحمل میكند بيشترين هدف آن در جهت اشاعه فلسفه صدرايی اولاً در داخل كشور و در رتبه بعد در جهان است.
آيتالله محقق داماد در پايان سخنانش افزود: بايستی خطاب به اين بنياد يك بيت از ملك الشعرای بهار را بخوانم كه «نوبهاری كه اعتدالش ز آفتاب حكمت است/ از نسيم مهرگانی در امان است ای حكيم».
