گزارش ایکنا از برگزاری همایش بینالمللی حافظ در شیراز
گروه هنر: همایش بینالمللی خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی طی روزهای ۱۷ و ۱۸ اردیبهشت ماه در شیراز برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، همایش بینالمللی خواجه شمسالدین محمد حافظ شیرازی طی روزهای 17 و 18 اردیبهشت ماه در شیراز برگزار شد.
حضور پژوهشگران بینالمللی
این همایش طی روزهای 15 و 16 اردیبهشت در تهران برگزار شد و روز سوم این همایش شب گذشته، 17 اردیبهشت با اجرای با حضور حافظ پژوهان و ادیبان کشورمان و کشورهای ایتالیا، ترکیه، هندوستان، تاجیکستان و قزاقستان و با اجرای سخنرانیهای علمی در تالار حافظ شیراز برگزار شد.
چهارمین روز این همایش که امروز است به برگزاری تورهای گردشگری و زیارتی چون زیارت حضرت شاهچراغ(ع)، بازدید از حافظیه، سعدیه و تخت جمشید اختصاص دارد.
حمزه سارویی، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی شیراز شب گذشته در سومین روز این همایش گفت: دانشگاه آزاد اسلامی با بهرهگیری از ایدههای نو میرود تا با پرهیز از روزمرگی در برنامههای فرهنگی به قول حافظ طرحی نو دراندازد و با اجرای طرحهای ماندگار فرهنگی در توسعه فرهنگ اصیل اسلام مقدس و ایران سرافراز همت گمارد.
استفاده از داشتههای دینی و ملی، ما را از تهاجم فرهنگی دشمنان مصون میدارد
وی افزود: اگر دست اندرکاران فرهنگی ایران زمین، نه از حداکثر که از حداقل داشتههای دینی و ملی این خاک پاک بهره گیرند دیگر دلهره ما از تهاجم فرهنگی و واژههایی از این دست به تاریخ خواهد پیوست.
سارویی خاطرنشان کرد: دانشگاه آزاد اسلامی با پرهیز از غوغاسالاری و روزمرگی با استفاده از ابزار هنر میرود تا از داشته های فرهنگی این مرز و بوم پلی از معرفت را بنا سازد تا مسیری هموار برای رسیدن به سرمنزل مقصود فراهم سازد.
بنا بر این گزارش، در ادامه این مراسم، پیام حمید میرزاده، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی کشور به این همایش پخش شد که در بخشی از این پیام آمده است:«دانشگاه آزاد اسلامی با الهام از خرد جمعی جهان و ارزشهای معنوی مشترک از طریق برگزاری دو همای بینالمللی بزرگداشت اندیشههای مولانا جلالالدین محمد بلخی (1388) و حکیم ابوالقاسم فردوسی (1390) و نشر 4 جلد ویژهنامه با مجموع مقالهها، توفیق یافت گامهایی مؤثر و در جهت تقریب مذاهب، سازگاری اندیشهها و تألیف دلها بردارد، تا جانهای مشتاق، فرصت تجلی یافته، بارقههای معنویت و اخلاص را بر در و دیوار وجود فرو ریزند.
اینک که نوبت وصل، بر بام سر حلقه رندان جهان آمده و گویی قدسیان نیز چون شما هنرمندان و هنرستایان، شعر فاخر حافظ را که زبان عشق و حیات و حرکت است و منادی جهان غیب، زمزمه میکنند، امید واثق دارد که برنامههای این همایش در تهران و شیراز (14 تا 18 اردیبهشت ماه 1394) به هدفهای بلند خویش نائل آید، بازار ریاکاری و تفرقه را از سراسر جهان برچیند، جمعیت خاطر برای همه جهانیان بارمغان آورد و فرشته رحمت الهی و آرامش ابدی بر بام اندیشه جمعی و فرهنگ بشری بال و پر گشاید».
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام سید طه هاشمی، معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی کشور سخنران دیگر این مراسم بود که گفت: دیوان حافظ به یک سفرنامه روحانی میماند که شاعر سرگذشت و ماجراهای زندگی خود را در آن باز کرده است، ماجراهایی که گاه او را شاد و گاه غمگین میکند.
وی با بیان اینکه رویدادهایی از جنس تاریخ، دین، فرهنگ، اسطوره و عاطفه در اشعار حافظ موج میزند، افزود: در این اشعار مسیر این سفر روحای از ازل آغاز و به ابد میپیوندد.
دیوان حافظ آرمان شهر یک ایرانی مسلمان است
معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی کشور با بیان اینکه داستان حافظ در این سفر، داستان عاشقانهای است که از میان جان جهان آغاز شده است و محصول آن غزلهای ناب اوست، گفت: دیوان حافظ آرمان شهر یک ایرانی مسلمان است و دستاویز او در این سفر عقل است اما نه عقل جزئینگر و مصلحتپرداز که برای منافع خود با دیگران در نبرد و ستیز و نتیجه آن جنگ و کشتار و استعمار و استثمار است البته حافظ با چنین عقلی در میستیزد.
وی ادامه داد: ستیز حافظ با چنین عقلی در اشعاری نظیر «عقل میخواست کزان شعله چراغ افروزد/ برق غیرت بدرخشید و جهان برهم زد» مشخص است، عقلی که مدعی عشق است محبت و دوستی را نفی میکند چون ادعا میکند و به مصالح فردی خویش میپردازد در حالی که حافظ پیرو مکتب رندی است و رند عالم سوز را با مصلحت بینی چه کار؟!
هاشمی با بیان اینکه عقل در چهره شعر حافظ باید کلینگر باشد، افزود: در این مسیر انسانها همیشه با هم آشتی هستند اگرچه حافظ در روزگاری زندگی میکرد که در سرزمین ایران ظلم مغولان و تیموریان را تجربه کرده بود اما این تاریخ هم جزئی از تاریخ بزرگی است که طرح زندگی حافظ را دربر میگیرد؛ او میداند که در این رهگذر چه معبر خطرناکی قرار گرفته ولی باید عبور کند.
معاون فرهنگی دانشگاه آزاد اسلامی کشور اضافه کرد: پس به این نتیجه میرسیم هدف از آفرینش انسان، از نظر حافظ پیمانی است که در الست با خداوند میبندد و سفر نام دیگر این رویداد ازلی است که با هبوط آدم آغاز میشود.
شهرت حافظ در اروپا بیش از سعدی و فردوسی است
هاشمی با بیان اینکه شهرت حافظ در اروپا بیش از سعدی و فردوسی است، افزود: بسیاری از جهانگردان به نوعی به عظمت و جایگاه رفیع حافظ در شعر و فرهنگ ایران پرداختهاند.
وی تأکید کرد: ترجمه شعر حافظ دشوارتر از بقیه شاعران است زیرا غزل حافظ در برگیرنده تمام ظرافتهای لفظی و اندیشه و روحیه یک ملت است و چندان در زبان یک بیگانه نمیگنجد و از طریق همین ترجمهها بود که گوته حافظ را شناخت و در دیوان غربی و شرقی خود را به نام حافظ آراست.
رونمایی از کهنترین نسخه شناخته شده دیوان حافظ
این گزارش میافزاید، در ادامه این مراسم مهدی ماحوزی، رئیس شورای علمی همایش بینالمللی خواجه شمسالدین حافظ شیرازی به خوشامدگویی و تبیین دلایل برگزاری این همایش پرداخت و در ادامه از کهنترین نسخه شناخته شده دیوان حافظ به سال کتابت سال 801 هجری قمری رونمایی شد.
اکبر ایرانی، مدیرعامل مرکز پژوهشهای میراث مکتوب ایران در این مراسم ابراز کرد: این نسخه سال گذشته در کتابخانه نور عثمانیه ترکیه کشف شد که قدیمیترین و کاملترین نسخه دیوان حافظ است که امسال در این همایش رونمایی شد.
وی با بیان اینکه این نسخه از چند جهت مورد توجه محققان قرار گرفت ضمن اینکه 10 سال بعد از فوت حافظ نگاشته شده است، گفت: خط این نسخه تعلیق است که تبدیل به نستعلیق میشود.
به گزارش ایکنا، ادامه بخش این مراسم ارائه مقالههای اساتید حافظ پژوه ملی و بینالمللی بود که در این میان جعفر مؤید شیرازی با موضوع «این همه زخم نهان»، تقی پورنامداریان با موضوع «تحلیل گفتمانی غزلی از حافظ»، آذرمیدخت صفوی با موضوع «الهامپذیری علامه اقبال از حافظ»، سیروس شمیسا با موضوع «اسطوره جام در شعر حافظ» به ارائه سخنرانی پرداختند.
در ادامه نیز پرویز خائفی به شعرخوانی پرداخت و سپس میزگرد «حافظ و عصر حافظ و شخصیت او در خلال روزگاران» با حضور کاووس حسنلی، اکبر نجوی و محمد افشین وفایی برگزار شد.
حافظ؛ زندهترین شاعر معاصر
تقی پورنامداریان، شاعر و استاد ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در بخشی از سخنرانی خود حافظ را زندهترین شاعر در عصر معاصر دانست و افزود: چیزی که به نظر میرسد و خیلی روشن است این است که یک هنر حافظ در زنجیره افقی کلام پیدا میشود که در واقع درست به همان معنی نظم است که جرجانی گفته است یعنی کلمات طوری کنار هم در بهترین موقعیت نشستهاند به عبارت دیگر ساختار کلام تابع ساختار معنی است.
وی، نظم شعر حافظ را مربوط به زنجیره افقی کلام او دانست و افزود: اما چگونه در محور عمودی کلام که ارتباط ندارند میتوان ارتباط برقرار کرد.
استاد ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی با بیان اینکه غزل در زبان فارسی از سه موضوع، عاشق، معشوق و یا وصف عشق سخن میگوید، گفت: حافظ تنها شاعری است که بسیاری از مسائل اجتماعی انگیزه سرودن غزل در او شده است نه عشق و احوال عاشق و زیبایی معشوق و این نشان میدهد که تمام مسائل حافظ در غزل، عشق نبوده و درگیری وسیعی با جامعه خود داشته است و هیچ شاعری در زبان فارسی به خصوص در غزلسرایی اینقدر درگیری وسیعی که حافظ با جامعه عصر خود داشته نداشته است.
مقدمه بسیاری از غزلهای حافظ یک رویداد اجتماعی است
پورنامداریان با بیان اینکه مقدمه بسیاری از غزلهای حافظ یک رویداد اجتماعی است، گفت: شعر حافظ یک شعر غنایی است و شعر غنایی در واقع نوعی از اشعار در کنار تعلیمی و نمایشی است که تا قرن نوزدهیم این نوع شعر تعریف نداشت و از این قرن به بعد یک گونه شعر غنایی تعریف میشود و این اتفاق نظر پیدا میشود که شعر غنایی شامل بیان احساسات و عواطف شخصی شاعر است.
وی با اشاره به اینکه شعر غنایی روی به مخاطب ندارد بلکه منظور خود شاعر است، افزود: شعر غنایی مبتنی بر من و اول شخص است و همه این را قبول دارند و این روی به من داشتن یکی از چیزهایی است که باعث میشود برخی از اطلاعاتی که مقدمه بر شعر است را تنها شاعر بداند، چون مخاطب در این شعر خود شاعر است و دلیلی ندارد که درباره آن توضیح دهد لذا این حذف در شعر حافظ نیز موجب میشود که شعر او مبهم شود و یکی از دلایل ابهام شعر حافظ همین است.
استاد ادبیات فارسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، شأن نزول بسیاری از غزلهای حافظ را یک رویداد اجتماعی دانست و افزود: به همین دلیل چون خود حافظ مخاطب شعرهایش بوده، دلیل آنها را بیان نمیکند.
وی خاطرنشان کرد: بسیاری از غزلهای حافظ حداقل 40 الی 50 غزل مسلماً در جواب یک پرسش است و با پاسخ یک پرسش شروع شده است که ممکن است کسی باشد که بر او ایراد گرفته و یا از او انتقاد کرده است یا اینکه کسی از روی حسادت حرف زده است و با پاسخ بدانها شروع میشود اما در این غزلها سئوال مفقود است و تنها پاسخ داده شده است.
پور نامداریان به بیان اینکه از روی این پاسخها حتی میتوان سلوک اجتماعی حافظ را تشخیص دهیم، گفت: از این نوع شعرها میتوان زندگی و سلوک اجتماعی حافظ را با دقت بیشتری ترسیم کرد و صد در صد طوری است که نمیتوان انکار کرد که این در جواب یک سئوال و نصیحت است.
یادآور میشود که پایانبخش این همایش، برنامههای فرهنگی و بازدید میهمانان از تخت جمشید بود.
گزارش تصویری این همایش را اینجا ببینید!
کهنترین نسخه شناخته شده دیوان حافظ رونمایی شد
دیوان حافظ آرمان شهر یک ایرانی مسلمان است
