قاری که مفهوم آیه را نمی‌داند چطور معنا را منتقل کند؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) نخستین قسمت از برنامه زنده رادیویی «فرهنگ تلاوت» به منظور تبیین راهکارهای عملیاتی شدن فرمایشات مقام معظم رهبری با حضور علی فربین، کارشناس و مدرس قرآن به روی آنتن شبکه رادیویی قرآن رفت.
علی فربین درباره فرمایشات اخیر مقام معظم رهبری در دیدار جامعه قرآنی که در طلیعه ماه مبارک رمضان انجام شد، گفت: رهبر معظم انقلاب در فرمایشات خود بر ورود قاریان به معانی و مفهوم آیات توجه داشته‌اند؛ چرا که اگر قاری قرآن نخواهد در فضای معانی قرآن ورود پیدا کند آنچه که در احادیث نسبت به صوت غنایی آمده است برای انسان متبلور می‌شود.

بی‌توجهی به مفهوم آیه، قاری را به سمت آهنگ‌پردازی می‌برد
وی افزود: اگر قاری قرآن توجهی به مفهوم آیه نکند و صرفا در فضای آهنگ‌پردازی کار کند از آن لحن معنوی خارج می‌شود که بیشترین تأکید مقام معظم رهبری نیز بر همین مسئله است که ایشان تأکید دارند که تلاوت‌های ما باید معنامحور باشد.
فربین ادامه داد: قاریان ما در مسابقات بین‌المللی رتبه می‌آورند؛ تلاوت مسابقه‌ای فضای خاص خود را داشته و شرایط سنگینی است که قاری نمی‌تواند خیلی آزاد عمل کند اما بازهم بحث معنامحوری را می‌تواند لحاظ کند اما در تلاوت‌های مجلسی دست قاریان باز است و می‌توانند آیات را تکرار و لحن‌ها و نغمات را نیز تکرار کنند که در تلاوت مسابقه‌ای چنین اجازه‌ای وجود ندارد.

قاریان بی‌توجه به معنامحوری، آداب تلاوت را رعایت نمی‌کنند
وی با بیان اینکه بیشترین تأکیداتی که در فرمایشات رهبر معظم انقلاب وجود دارد توجه به معنا است، گفت: اگر یک قاری با معنامحوری نخواند، آداب تلاوت را رعایت نکرده است و تلاوت او نقص دارد و نیت خود را در تلاوت خالص نکرده است؛ چرا که اگر نیت خود را خالص کرده باشد روی معانی آیات متمرکز می‌شود.
فربین اظهار کرد: با توجه به ضوابطی که برای مسابقات وجود دارد متسابقان اجازه تکرار آیه ندارند، مگر اینکه علت وقف و ابتدایی و غلط اعرابی داشته باشد، پس بحث ضوابط مسابقه در معنامحوری تلاوت تأثیر می‌گذارد.
وی در ادامه گفت: با توجه به اینکه معنامحوری را قاری باید با صوت و تلاوت خود نشان دهند کار مشکل است و اینکه مسابقات قرآن را براساس معنامحوری اجرا کنیم انصافا کار سختی است و کار مشکل می‌شود.
این قاری بین‌المللی ادامه داد: با توجه به اینکه مسابقات قوانین خود را دارد اینکه از همه شرکت‌کنندگان بخواهیم تلاوت معنامحور داشته باشند سخت است اما بحث معنامحوری را در فینال مسابقات که تعداد محدودی از شرکت‌کنندگان هستند، می‌توان اجرایی کرد.

نعمت ورود مقام معظم رهبری در مباحث تلاوت و حفظ را باید قدر بدانیم
در این بخش از برنامه فرهنگ تلاوت، محمدمهدی بحرالعلوم، استاد حفظ قرآن میهمان تلفنی برنامه بود که در بخشی از سخنان خود گفت: ورود مقام معظم رهبری در حوزه مباحثی از جمله تلاوت و حفظ قرآن نعمتی است که باید این نعمت را قدر بدانیم؛ ایشان در فرمایشاتشان اشاره داشتند که سالهاست مسیر قرائت و حفظ قرآن را در کشور دنبال می‌کنند.
وی افزود: در رابطه با بحث معنامحوری دو نکته وجود دارد که در وهله اول کل جریان همراهی با قرآن، تلاوت قرآن و حفظ قرآن، هدفش فهم و عمل به قرآن در رفتار ما است و اگر صحبت از معنامحوری می‌کنیم هدف همه این حرکت‌ها اصالتا به سمت فهم معنا است؛ در وهله دوم توجه به معنا نه تنها هدف است بلکه به قرائت و حفظ هم جهت می‌دهد و توجه به معنا کمک می‌کند تا حافظان، حفظ قرآن را بهتر انجام دهند. زمانی که کسی از حفظ تلاوت می‌کند هم خودش از آنچه می‌خواند بیشتر بهره‌مند می‌شود و هم اینکه به مخاطب القای بیشتری می‌کند.

معنامحوری جدا از امور دیگر در تلاوت قرآن نیست
همچنین، کریم دولتی، عضو کمیته علمی ستاد مسابقات قرآن کشور در این برنامه اظهار کرد: طبق فرمایشات مقام معظم رهبری، اگر به دنبال این هستیم که معنا به مستمع منتقل شود باید از نقطه آغازین در نظر بگیریم و نمی‌توانیم، بگوییم معنامحوری جدا از امور دیگر است بلکه همه موارد باید در کنار هم باشند.
دولتی افزود: اگر قاری قرآن متوجه نشود که چه می‌خواند و فضای آیه و مفاهیم را درک نکند، نمی‌توانیم انتظار داشته باشیم که معنامحور بخواند. چطور می‌شود کسی که خودش مفهوم آیه را درک نکرده است معنا و مفهوم آیه را به دیگران منتقل کند؟ قاری باید دقیقا متوجه شود که چه می‌خواند و فضای آیه را به خوبی درک کند و متوجه شود و در ادامه الحانی که از فضای آیه به دست آورده است منتقل کند.
وی ادامه داد: در حال حاضر بحث معنامحوری در آیین‌نامه مسابقات به صورت جدی‌تر مورد توجه قرار می‌گیرد؛ پیش از اینکه بحث معنامحوری خیلی مورد توجه آیین‌نامه مسابقات نبود اما دو هفته گذشته که به بازبینی آیین‌نامه مسابقات پرداختیم. اساتید در آیین‌نامه‌ای که بازخوانی شده است سعی کرده‌اند بحث معنامحوری را عملیاتی کنند و نتایج آیین‌نامه جدید طی چند روز آینده اعلام می‌شود.
وی افزود: برای مسابقات سراسری سال 94 از آیین‌نامه جدید استفاده می‌کنیم؛ هرچند که بحث معنامحوری هنوز تا آن چیزی که باید کامل‌تر اتفاق بیافتد فاصله دارد.