خواب؛ از نشانه‌های خدا برای انسان/ آداب چگونه خوابیدن رعایت شود

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، از جمله آیات و نشانه‌های خدا برای انسان خواب است چنان‌که خداوند متعال در آیه 24 سوره روم در این رابطه فرموده است: «وَمِنْ آیَاتِهِ یُرِیکُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَیُنَزِّلُ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَیُحْیِی بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهَا إِنَّ فِی ذَلِکَ لَآیَاتٍ لِّقَوْمٍ یَعْقِلُونَ؛ و از نشانه‌‏هاى او [این‌که] برق را براى شما بیم‌‏آور و امیدبخش می‌‏نمایاند و از آسمان به‌تدریج آبى فرو می‌‏فرستد که به‌وسیله آن زمین را پس از مرگش زنده می‌‏گرداند در این [امر هم] براى مردمى که تعقل می‌کنند قطعاً نشانه‏‌هایى است».

هر انسانی در طول عمر خود حداقل یک چهارم عمر خود را در خواب می‌گذراند خواب آدابی دارد که اگر انجام شود برای سلامتی روحی و جسمی انسان مفید است بسیاری از کمردردها و مشکلات جسمی و خواب‌های پریشان از عدم رعایت آداب خواب نشئت می‌گیرد.
با شکم پُر خوابیدن، بی‌وضو خوابیدن، پشت به قبله خوابیدن موجب مشکلاتی خواهد شد امام رضا(ع) فرموده است: «خواب سلطان مغز است و قوام و دوام نیروهای بدن، بسته به خواب است».

هنگامی‌که انسان به خواب می‌رود، بهتر است ابتدا به پهلوی راست بخوابد و پس از چندی از پهلوی راست به پهلوی چپ سپس باز به پهلوی راست برود. اما بامداد که از خواب برمی‌خیزد، بهتر از پهلوی راست به پهلوی چپ غلطیده سپس برخیزد!
بهتر است شب بعد از غذا، دو ساعت بیدار باشد. رسول خدا(ص) فرموده است: «هر که از طلوع فجر(اذان صبح) تا طلوع آفتاب در محل نماز خود بنشیند، خداوند سبحان او را از آتش جهنم حفظ می‌کند» همچنین امام جعفرصادق(ع) در این رابطه فرموده است: «هر که با وضو بخوابد، مثل این است که در مسجد مشغول عبادت است و اگر در رختخواب یادش آمد که وضو ندارد، همان‌جا تیمم کند».
امام علی(ع) می‎فرماید: «مسلمان در حالت جنابت یا بدون وضو نخوابد و چنان‌چه آب برای غسل یا وضو نبود، با تیمم بخوابد. زیرا در هنگام خواب، روح مؤمن را به آسمان بالا می‌برند و خداوند سبحان بر او برکت می‌فرستد و اگر اجلش رسیده باشد، به همراه ملائکه امین، روحش را به بدنش برمی‌گرداند» و نیز فرموده است: «اگر دیدید شخصی دمر(برصورت) خوابیده، او را بیدار کنید و نگذارید در آن حالت باشد».
امام جعفر صادق(ع) همچنین فرموده است «هر که در وقت خواب آیه آخر سوره کهف را بخواند، هر ساعتی بخواهد بیدار می‌شود». روایت شده که رسول خدا(ص) چون به خواب می‌رفتند، می‌فرمودند «بِاسْمِکَ اللّهُمَّ اَحْیا وَ بِاسْمِکَ اَمُوتُ» و چون بیدار می‌شدند، می‌فرمودند: «اَلْحَمْدُ ِللهِ الَّذِی اَحْیانِی بَعدَ مَا اَماتَنِی وَ اِلَیهِ النُّشُورُ ، اَلحَمدُ ِللهِ الَّذِی رَدَّ عَلَیَّ رُوحِی لِاَحْمَدَهُ وَ اَعْبُدَهُ».
امام علی(ع) فرموده است: «چهار چیز است که کم آن بسیار است: آتش، خواب، دشمنی و بیماری!» همچنین، «در روایات آمده است که حق چشم بر آدمی آن است که آن را به بیدار بودن در شب‌ها ـ در غیر عبادت و علم ـ ضایع نکند».
رسول خدا(ص) فرموده است: «خواب مؤمن بر پهلوی راست، خواب حکماء بر پهلوی چپ، خواب پیامبران بر پُشت و خواب شیاطین بر صورت است» همچنین فرموده است «خواب بر هفت وجه است، خواب غفلت که خواب در مجلس ذکر است، خواب شقاوت که خواب در وقت نماز صبح است، خواب عقوبت که خواب در وقت نمازهای پنجگانه است، خواب لعنت که خواب بعد از نماز صبح است، خواب راحت که خواب ظهر است، خواب رخصت که خواب بعد از نماز عشاء است و خواب حسرت که خواب شب جمعه است».(اثنی‌عشریه)

از خوابیدن روی شکم خودداری کنید

یکی از عادات نادرست افراد هنگام استراحت، خوابیدن روی شکم است. خوابیدن در این حالت می‌تواند میزان خرخر کردن را کاهش دهد و آپنه خواب را از بین ببرد اما فشار زیادی به کمر و گردن وارد می‌کند. همچنین زنان باردار باید نسبت به وضعیت بدنشان به هنگام خوابیدن دقت بیشتری داشته باشند و از خوابیدن روی شکم خودداری کنند.
بسیاری از افرادی‌که عادت به خوابیدن روی شکم دارند در ناحیه گردن، کمر و مفاصل احساس درد می‌کنند. این درد می‌تواند بر میزان خواب شما تاثیر بگذارد و باعث شود در طول شب چندین بار از شدت درد از خواب بیدار شوید.
طبق بررسی مرکز تخصصی مایوکلینیک،‌ خوابیدن روی شکم علاوه بر فشاری که روی کمر وارد می‌کند به ستون فقرات آسیب می‌زند زیرا قسمت میانی بدن جایی است که بیشتر وزن در آن جا قرار دارد. فشار وارد شده به ستون فقرات، بقیه ساختار بدن را هم تحت‌فشار قرار می‌دهد.

همچنین، افراد زمانی‌که روی شکم می‌خوابند مجبور می‌شوند برای نفس کشیدن سر خود را به یک سمت بچرخانند و موجب می‌شود سر و ستون فقرات از ردیف همدیگر خارج شوند.

خواب و استراحت در سیره نبوی

چگونگی خواب و بیداری رسول خدا(ص) و رفتارهای ایشان در این‌باره در همان قالب سادگی و معنویت بود پیامبرخدا(ص) هرگز در مورد جای خواب و رختخواب ایراد نمی‌گرفت اگر بستر برایش می‌گستردند، بر آن می‌خوابید و اگر رختخوابی پهن نمی‌شد، بر زمین می‌خوابید و این نهایت زهد و اوج وارستگی از تعلقات دنیوی است.
حجت‌الاسلام والمسلمین سیداحمد میرعمادی، نماینده ولی‎فقیه در استان و امام جمعه خرم‌آباد در رابطه با خواب و استراحت در سیره علوی به خبرنگار ایکنا گفت: رسول‌خدا(ص) بر وضو گرفتن پیش از خواب تاکید کرده و فرموده است «هرکس در حال وضو بخوابد، اگر در همان شب بمیرد، در پیشگاه خدا شهید محسوب خواهد شد».
وی افزود: تلاوت برخی سوره‌ها از جمله سه بار «قل هوالله احد» سفارش شده است چراکه این‌کار همانند خواندن تمام قرآن است براساس فرموده است: «براساس فرموده  رسول خدا(ص) «با خواندن آن به هنگام خواب، خداوند گناه پنجاه سال انسان را می‌آمرزد».
میرعمادی خواندن دعا به‌هنگام خواب را یکی دیگر از سفارشات رسول خدا(ص) بیان کرد و گفت: پیامبر(ص) هنگام خوابیدن و هم در وقت بیدار شدن دعای خاصی می‌خواند به هنگام خواب می‎فرمود: «بِاسْمِکَ اللّهُمَّ اَحْیا وَ بِاسْمِکَ اَمُوتُ» و چون بیدار می‌شدند، می‌فرمودند: «اَلْحَمْدُ ِللهِ الَّذِی اَحْیانِی بَعدَ مَا اَماتَنِی وَ اِلَیهِ النُّشُورُ، اَلحَمدُ ِللهِ الَّذِی رَدَّ عَلَیَّ رُوحِی لِاَحْمَدَهُ وَ اَعْبُدَهُ».
وی اظهار کرد: براساس روایات، پیامبران به پشت و مؤمنان به طرف راست بدن خود و شاهان و شاهزادگان به‌سمت چپ بدن خود و ابلیس و ابلیسیان و دیوانگان به روی شکم می‌خوابیدند.