مسئولیت؛ طعمه یا امانت؟/ خویشاوندسالاری نباید جایگزین شایستهسالاری شود
گروه اجتماعی: اگر همه کارگزاران و کارمندان مسئولیتها را امانت بدانند نه طعمه و بادیدی الهی مسئولیتپذیر شوند، کوخنشینان جامعه با دلی آرام و قلبی مطمئن به ادارات مراجعه میکنند و پارتیبازی و فسادها میمیرند و رانتها شکل نمیگیرند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از لرستان، بدون شک مسئولیتپذیری و وفای به عهد و تعهد از ملزومات تشکیل هر نظام، سازمان و نهادی میباشد هرگاه دو یا چند نفر برای دستیابی به هدف معین دست به اقدام یا فعالیتی بزنند، خواسته یا ناخواسته سازمان یا نظامی را میسازند، این سازمان میتواند یک خانواده، یک کارخانه، یک اداره دولتی، یک شرکت بینالمللی، یک کشور و یا یک ملت باشد.
آنچه مسلم است توجه به مسئولیت و به تبع آن پاسخگویی موجب استحکام هر نظامی میشود. در هر سازمان اگر اهمیت این مهم خدشهدار شود نمیتوان سرانجام خوبی را برای آن متصور شد.
مسئولیتپذیری از نگاه قرآن
همانطور که ذکر شد با توجه به آیه 24 سوره صافات «وَقِفُوهُمْ إِنَّهُم مَّسْئُولُونَ؛ و بازداشتشان نمایید که آنها مسؤولند» خداوند انسانها را مسئول آفریده و هر کس باید پاسخگوی رفتار و کردارش باشد.
نکته مهم تشخیص گستره مسئولیت است این مهم در کلام گهربار امام علی(ع) در نهجالبلاغه به زیبایی بیان شده که فرموده است: «از خداوندی که در دیدگاه او هستید و زمام امورتان به دست اوست و تحرکات شما در قبضه قدرت اوست تقوا پیشه کنید؛ اگرکه پنهان کنید میداند و اگر آشکار کنید مینویسد؛ فرشتگانی نگهبان و ارجمند برشما گمارده است که هیچ واقعهای را نانوشته نمیگذارند و غیر واقعیت را ثبت نمیکنند.
امام على(ع) در نامهاى به یکی از فرماندارنش نوشت: «وَإِنَّ عَمَلَکَ لَیْسَ لَکَ بِطُعْمَه وَلکِنَّهُ فى عُنُقِکَ أَمانَهٌ؛ پُست و مقامى که به دست تو افتاده شکارى در چنگال تو نیست؛ بلکه، امانتى است که بر گردنت سنگینى مىکند!» و چون شخصی از حضرت پیامبر(ص) پُستی را طلب کرد و گفت: اَلاتَسْتَعْمِلنُى؛ آیا یکى از پستهاى مهم را به من واگذار نمىکنى؟! پیامبر(ص) دست بر شانه او زد و فرمود: أِنَّکَ ضَعیفٌ، وَإِنَّها أَمانَهٌ (وَ الاَْمانِهُ ثَقیلهٌ) وَإِنَّها یَوْمَ الْقِیامَهِ خِزْىٌ وَنَدامَهٌ، إِلاّ مَنْ أَخْذَها بِحَقِّها وَأَدَّى الَّذى عَلَیْهِ فیهآ!؛ تو ضعیف هستى، و این پُستها امانت است (و امانت الهى سنگین است) و روز قیامت مایه رسوائى و پشیمانى مىگردد، مگر کسىکه آنرا به حق بگیرد و وظیفه خود را درباره آن ادا کند.
پیغمبر گرامى اسلام(ص) به تمام امرا و فرماندهان شدیداً هشدار داده است: که «اایُما وال وَلِىَ الاَْمْرَ مِنْ بَعْدى اُقیمَ عَلى حَدِّ الصِّراطِ وَنَشَرَتِ الْمَلائِکَهُ صَحیفَتَهُ فَإِنْ کانَ عادِلاً أَنْجاهُ اللّهُ بِعَدْلِهِ وَإِنْ کانَ جائِراً إِنْتَفَضَ بِهِ الصِّراطُ حَتّى تَتَزایَلَ مَفاصِلُهُ ثُمَّ یَهْوى إِلَى النّارِ؛ هر کس بعد از من ولایت و منصبى را بپذیرد، روز قیامت او را در کنار صراط نگه مىدارند؛ و فرشتگان نامه اعمال او را مىگشایند، اگر عادل بوده خدا او را به برکت عدالتش نجات مىدهد، و اگر جائر و ظالم بوده، صراط آنچنان فشارى بر او وارد مىکند که تمام مفاصل او از هم جدا مىشود سپس در آتش سرنگون مىگردد».
حجتالاسلام سید محمدصادق محمدیوفایی، از کارشناسان مذهبی در گفتوگو با خبرنگار ایکنا در رابطه با مسئولیتپذیری گفت: لقمان بهحدی محبوب خدا و مکتب رسولالله(ص) است که سورهای از قرآنکریم به نام اوست و بندگان برگزیده خداوند حکمتهایی از او نقل کردهاند.
وی از لقمان بهعنوان انسانی امین و بسیار اهل تفکر یاد کرد و افزود: به حضرت لقمان گفته شد آیا مقام قضاوت و داوری در میان مردم را میپذیری؟ فرمودند: اگر دستوری است از طرف خداوند چارهای جز پذیرش ندارم انشاالله او کمکم خواهد کرد و اگر پذیرش این مقام اختیاری است هرگز قبول نمیکنم چون عافیت را بر خطراتی که این پُست و مقام دارد برتری میدهم! اگر در دنیا سر به زیر باشم ولی در آخرت سربالا باشم بهتر از این است در دنیا سربالا ولی در آخرت سر به زیر باشم.
این کارشناس مذهبی ادامه داد: در عصرما به برکت خون شهدا و ایثار ایثارگران و استقامت مردم و رهبری خردمندانه و مؤمنانه امام خمینی(ره) و نایب مجاهدش مقام معظم رهبری نظام جمهوری اسلامی شکل گرفت.هر چند از عمر این نظام مقدس دهها سال میگذرد ولی همچنان مصداقی است برای فرموده استاد قرائتی که «شعار میدادیم نه شرقی و نه غربی جمهوری اسلامی و اکنون نه شرقی هستیم و نه غربی و با آن جمهوری اسلامی نیز فاصله داریم».
وی ادامه داد: به یقین درصد بالایی ازاین فاصله که گاه باعث تبدار شدن نظام و آزرده خاطرشدن تودههای مردم میشود بهخاطر کاردار شدن نااهلان است.
محمدیوفایی افزود: مقامدار شدن نااهلان هرچند اندک هم باشد زیبنده نظام مقدسی چون جمهوری اسلامی ایران نیست از اینرو علاوه بر انتخاب افراد اصلح و رهنمودهای فرمانده کل قوا، نظارت و در صحنه بودن مردم انقلابی و نهادها و دستگاههای نظارتی امری ضروری است.
وی گفت: در جمهوری اسلامی هر چند بسیاری از کارگزاران و کارمندان نظام امین هستند و بیتالمال را طعمه شخصی نمیدانند اما برخیها نیز وجود دارند که برای تصرف کمترین مقامی از خط قرمزها عبور میکنند و به چهره بیتالمال و مسولیتها با دید طعمه نگاه میکنند.این گروه از افراد وقتی به پُستی میرسند خویشاوندسالاری و باندبازی را جایگزین شایستهسالاری میکنند.
این کارشناس مذهبی افزود: اگر همه کارگزاران و کارمندان نظام در فکر خدمت به خلق باشند و مسولیتها را امانت بدانند نه طعمه و با دیدی الهی مسئولیتپذیر شوند، کوخنشینان جامعه با دلی آرام و قلبی مطمئن به ادارات مراجعه میکنند.پارتیبازی و فسادها میمیرند، رانتها شکل نمیگیرند.
وی در پایان گفت: پیغمبر اکرم(ص) مىفرماید: «هنگامىکه امانت ضایع گردد منتظر پایان جهان باش! عرض کردند: اى رسول خدا! منظور از ضایع کردن امانت چیست؟ فرمود: هنگامىکه کارها به دست غیر اهلش سپرده شود، منتظر پایان جهان باش».
