نگاهی به نقش نهادهای دینی قرقیزستان در صحنه سیاسی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) شعبه آسیای مرکزی، بررسی نقش دین در سیاست قرقیزستان با توجه به برگزاری انتخابات پارلمانی ماه گذشته این کشور (12 مهرماه) از ابعاد مختلف واجد اهمیت است، پارلمان در نظام سیاسی قرقیزستان از جایگاه خاصی برخوردار است و این انتخابات می‌تواند منشأ تحولات قابل توجهی در تمام عرصه‌های این کشور باشد.

از ویژگی‌های متمایز قرقیزها در گذشته بردباری و عدم تعصب بوده است. دیگر اقوام آسیای مرکزی مانند مغول‌ها، ترک‌ها، قزاق‌ها، تاجیک‌ها نیز واجد این ویژگی هستند؛ اما اکنون شاهدیم که قرقیزها رفته رفته در حال از دست دادن این ویژگی اخلاقی هستند و با گسترش افراط‌گرایی مذهبی، تعصباتی  نیز ظهور کرده که ملت قرقیزستان با آن مأنوس نبوده است.

زین‌الدین کورمان‌اف، دکترای تاریخ، پروفسور و رئیس سابق پارلمان قرقیزستان در مصاحبه با مرکز گزارش‌های تحلیلی آسیای مرکزی به بررسی نقش دین در سیاست قرقیزستان در پی انتخابات اخیر پارلمان این کشور پرداخته است.

وی در پاسخ به این سؤال که «آیا از نظر قانون اساسی برنامه‌های انتخاباتی احزاب در قرقیزستان می‌تواند سلیقه‌ها و دیدگاه‌های دینی مردم را مد نظر داشته باشد؟» گفت: این موضوع با قانون اساسی قرقیزستان هیچ مغایرتی ندارد، آزادی دین و اعتقادات از حقوق بنیادین انسان است. قانون اساسی قرقیزستان براساس سنت اروپایی نوشته شده است. البته ممکن است این مسئله مطرح شود که قرقیزستان کشوری سکولار بوده و در این کشور تشکیل احزاب براساس گرایشات دینی ممنوع است.

در سنت اروپایی سکولاریسم با هدف جدایی کلیسا (مراکز دینی) از دولت رقم خورد، نمونه‌های آن را در بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا می‌بینیم که احزاب ملی‌گرا در برنامه‌های انتخاباتی خود و به نفع خود به سیاست‌های اسلام‌هراسی اشاره می‌کنند. باید توجه داشت که روند اسلام گرایی و پروتستان گرایی در کشور قرقیزستان به سرعت ادامه دارد و گروه‌های دینی دیگر از جمله فرق ممنوعه در حال ظهورند و افرادی که در گذشته بی‌دین بوده‌اند، اکنون به گرایشات دینی مختلف تن می‌دهند. این امر طبیعی است؛ زیرا دین در تاریخ و سیاست بشر همیشه نقش مهمی ایفا کرده و خواهد کرد.

وظیفه دولت پیشگیری از تبدیل شدن دین به افراط گرایی است

در قرقیزستان دین به جایگاه اولیه خود بر می‌گردد. وظیفه دولت پیشگیری از تبدیل شدن آن به افراط گرایی است. از طرفی نباید فراموش کرد که اسلام گرایی پاسخی به جهانی شدن و غرب گرایی در قرقیزستان برای حفظ هویت ملی این کشور است، در جامعه قرقیزستان اقدامات ضد جهانی شدن به شکل تحجرگرایی مشاهده می‌شود.

زین‌الدین کورمان‌اف درباره حضور نمایندگان حامی منافع مسلمانان در پارلمان قرقیزستان و قانونی‌بودن این مسئله گفت: چنین نمایندگانی در حال حاضر هستند و دینداری نمایندگان مجلس یک مسئله خصوصی و وجدانی است. لذا هرچیزی که در قانون ممنوع نیست، قانونمند است. بنابراین احتمال می‌دهم که به زودی اینگونه نمایندگان بیشتراز امروز در پارلمان حضور پیدا کنند. می‌دانید دو نمازخانه در پارلمان دایر شده است؛ زیرا یک نمازخانه پاسخگوی نیازهای دینی نمایندگان نبود. جلسات پارلمان در روز جمعه  برگزار نمی‌شود؛ زیرا اکثر نمایندگان برای شرکت در نماز جمعه می‌روند و جلسه  به حد نصاب نمی‌رسد.

بعید نیست که چنین نمایندگانی در قالب فراکسیون‌های خود کاملا قانونمند فعالیت کنند و گروهی را به عنوان «مسلمانان قرقیزستان» تشکیل دهند. زیرا فراکسیون مسلمانان در دومای دولتی روسیه در سال‌های 1918-1912 وجود داشت و این می‌تواند الگویی برای آنان باشد. همچنین باید اعتراف کرد که برای نخستین بار در تاریخ قرقیزستان رئیس‌جمهوری انتخاب شده است(الماس بیگ اتامبایف) که خود را به گونه علنی مسلمان دانسته مسجد می‌سازد و نماز اقامه می‌کند، موضوعی که  به اسلام گرایی بیشتر این کشور منجر خواهد شد.

همچنین می‌بینیم که شعار «اسلام راه حل است» در کشورهای مسلمان رواج بیشتری پیدا کرده و این شعار تبلیغ کننده اسلام به عنوان ایدئولوژی و سبک زندگی و حکومت شرعی است. این حرکت می‌تواند راهکاری جدی برای فساد مالی، فقر، غارت منابع طبیعی و فساد اخلاقی باشد که در بیشتر کشورهای سکولار از جمله قرقیزستان مشاهده می‌شود.

این کارشناس قرقیزی به سوء استفاده از نام اسلام در سیاست برخی کشورها و پیامدهای آن اشاره کرد و گفت: این بازی و تملق گویی نتیجه مثبت نخواهد داشت خود کلمه بازی نشانگر رفتار غیر جدی است، ممکن است هدف این باشد که نشان دهند تمام ابزار لازم وجود دارد تا نیرو و قدرت برخی جلوه کند؛ اما در کشور قرقیزستان اکنون برخی احزاب سیاسی با مردم، مسلمانان، روسیه، اتحادیه اروپا، کشورهای عربی خلیج فارس، اقلیت‌های ملی دیگر و قربانیان انقلاب آوریل در این کشور بازی می‌کنند. اخیراً برای جلب طرفدار بیشتر، تصمیم گرفتند تا اداره مفتیات را از پرداخت مالیات معاف کنند. این کار تملق گویی محض است و به معنی تعریف اسلام به عنوان یک نیروی سیاسی رو به رشد است. شاید  امیدوارند که این کار در آینده مؤثر واقع شود.

منبع: www.cabar.asia