مسجد جامع همدان بافت تاریخی زنده و پاسخگوی نیازهای امروزی است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن‌(ایکنا) از همدان، عباس مترجم، رئیس دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا چهارشنبه، 8 مهر در مراسم اختتامیه اجلاس بین‌المللی سیاست‌گذاری رشد و توسعه شهری و حفاظت بافت تاریخی در حوزه اوراسیا گفت: در معماری سنتی و تاریخی هیچ عنصر زائدی وجود ندارد و هر بافت، گنجینه ارزشمندی از اندیشه بشری بوده که در قالب خلق فضا به جای مانده است.

وی با اشاره به برگزاری همایش اوراسیا اظهار کرد: برگزاری چنین برنامه‌هایی در سطح بین‌المللی و با دعوت از اساتید به نام کشوری دستاوردهای مطلوبی دارد که از رهگذر تبادل اندیشه با این بزرگان در حوزه نظری، آسیب‌شناسی و ارائه راهکارهای مناسب اجرایی به دست می‌آید.

مترجم با بیان اینکه این اجلاس از 28 شهریور تا هشتم مهر به مدت 11 روز مطابق برنامه از قبل طراحی شده برگزار شد، افزود: شرکت‌کنندگان در این نشست، شامل 14 میهمان خارجی متخصص در حوزه شهرسازی و مرمت بافت تاریخی از کشورهای روسیه، چین، سوریه و ژاپن و به همراه تعدادی از دانشجویان منتخب و اساتیدی از دانشگاه‌های کشور بودند که طی این مدت در دو بخش میدانی و مباحثه به بررسی مسائل پرداختند.

رئیس دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا افزود: از جمله مسائل مطرح در این اجلاسیه به مقوله سابقه تاریخی بافت و باستان‌شناسی شهر همدان، مطالعه بافت تاریخی و نگاهی به توسعه و رشد شهری معطوف بوده است که همه آن‌ها در حوزه کاری اساتید و دانشجویان رشته های مذکور قرار دارد.

وی در بخش دیگری با تاکید بر اینکه مطالعه بافت شهری و محلاتی که مردم در آن زندگی می‌کنند از زوایای مختلف قابل بررسی است، تصریح کرد: هر بافت و اثر از دیدگاه باستان‌شناسی در نوع خود، منحصر و یکتاست بنابراین نیازمند مطالعه خاص بوده است.

وی افزود: نکته دوم این است که هر بافت حاصل تعامل و انطباق چند هزار ساله انسان با محیط طبیعی و اجتماعی است و در واقع الگوی موجود همواره الگوی پایداری است که به تمامی نیازها در گذر زمان پاسخ داده است.

مترجم در ادامه تصریح کرد: همدان به گواهی تاریخ و باستان‌شناسی یکی از کهن‌ترین بافت‌های شهری در ایران است که در بسیاری از دوره‌های تاریخی دارای مرکزیت سیاسی بوده است، زندگی شهری حداقل به مدت دو هزار و 500 سال از دوره هخامنشی بدون وقفه ادامه داشته و در هیچ دوره‌ای حتی حمله مغول این پیوند گسسته نشده است هر چند مدارک تاریخی سابقه شهری را به دوره ماد نیز برمی‌گرداند.

مترجم عنوان کرد: با توجه به پیشینه تاریخی، امروزه حداقل سه بافت تاریخی متروکه، بافت تاریخی زنده و بافت مدرن در کنار هم در همدان وجود دارد، بافت شهری هگمتانه که طی دهه‌های اخیر از طریق کاوش‌های باستان‌شناسی از دل خاک بیرون آمده نمونه‌ای از بافت تاریخی متروکه است که تمامی شواهد مربوط به تمرکز حاکمیت سیاسی و پیچیدگی‌های شهری در آن مشهود است

رئیس دانشکده هنر و معماری دانشگاه بوعلی‌سینا با بیان اینکه بافت هگمتانه در این اجلاس مورد بازدید فنی و بررسی قرار گرفته، ادامه داد: در دیگر محوطه‌های شهر همدان از جمله تپه پیسا بقایای بافت شهری به صورت بافت صنعتی و مسکونی و بافت معماری مذهبی در موش تپه از دوره ماد شناسایی و معرفی شده است.

مترجم اظهار کرد: بافت تاریخی زنده که در واقع بخش بیشتر شهر فعلی را در بر می‌گیرد که عمدتا تمرکز آن در بافت بازار، مسجد جامع و کاروانسراها مقابر، بزرگان و دیگر اماکن مقدسه را شامل می‌شود که کم‌تر مورد تخریب و تغییر قرار گرفته‌اند که در این بافت‌های تاریخی زنده همچنان به حیات خود ادامه می‌دهند و پاسخگوی نیازهای امروزی نیز هستند و باید در کانون توجه قرار گیرند.

وی در پایان خاطرنشان کرد: سابقه توجه به بافت‌های تاریخی و شهری و نگهداری و مرمت آن‌ها در کشور ما سابقه طولانی دارد و تجربیاتی ارزنده در این باب وجود دارد و از سوی دیگر با توجه به تاسیس کمیته ملی ایکوموس، کشور ما عضو رسمی شورای بین‌المللی بناها و محوطه‌های تاریخی شد که یکی از اهداف و رسالت‌های این نهاد کمک و مشاوره مرمتی در جهت رفع خلأهای موجود در این زمینه است و می‌توان با تبادل تجربیات به راه‌های مطمئن و قابل قبولی برای نگهداری و بهبودی وضعیت بافت‌های تاریخی دست یافت.