اساس تمدن اسلامی بر نیروهای ایرانی قرار گرفته است/ بازرگانان بخشی از ترویج اسلام را بر عهده داشتند

مهدی شریفیان، دبیر علمی همایش بین‌المللی «میرسیدعلی همدانی» در گفت‌و‌گو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: از قدیم‌الایام آن چیزی که در تاریخ‌ها ثبت شده نشان می‌دهد، ایرانی‌ها به خاطر روح حقیقت جویی که داشتند از اسلام استقبال کردند و آن را پذیرفتند، از طرف دیگر چون سابقه فرهنگی و تمدنی بسیار بزرگی هم داشتند، اساس تمدن اسلامی بر نیروهای ایرانی قرار گرفت، یعنی اگر اندیشمندان ایرانی را از تمدن اسلامی و گستره اسلام حذف شود، ملت‌های دیگر نقش تعیین کننده‌ای در ترویج اسلام نداشتند.

وی افزود: از همان قرن‌های اول و دوم که اسلام در ایران رشد پیدا کرد، ایرانیان به دنبال این بودند که اسلام را رشد دهند، دو گروه در گسترش اسلام در ایران تأثیرگذار بودند، یکی گروه بازرگانان بودند که برای تجارت به کشورهای دور دست رفته و چون به عنوان تاجر مسلمان ایرانی در بازار کسب و کار وارد می‌شدند به طور طبیعی افرادی که سلوک، اخلاق و امانت‌داری آنها را می‌دیدند جذب مکتب آنها می‌شدند.

کمتر به نقش صاحبان حرف در ترویج اسلام توجه شده است

عضو هیئت علمی دانشگاه بوعلی‌سینا عنوان کرد: بازرگانان بخش اعظمی از ترویج اسلام را حتی تا دورترین کشورها مانند چین بر عهده داشتند و جاده ابریشمی که بعدها ایجاد شد در همین راستا بود که کمتر به بعد نقش بازرگانان و صاحبان حرف در ترویج اسلام توجه شده است، یک قسمت هم اندیشمندان بودند که به حسب علاقه شخصی اینطور تشخیص می‌دادند که بروند در مناطقی که مسلمانان کمتری هستند اسلام را ترویج بکنند و این را جزء وظایف اصلی خود می‌دانستند.

بحث «مهاجرت» به خصوص در میان عرفا دیده می‌شود

شریفیان ادامه داد: بحث «مهاجرت» به خصوص در میان عرفا دیده می‌شود، افرادی مانند مولانا از بلخ به قونیه می‌رود یا ابوسعید ابواخیر که در نیشابور و دشت خاوران در سفر است و سعدی یک سیال است به طوریکه خودش می‌گوید در چین دیدم که شعرهایم را به زبان فارسی می‌خوانند، این افراد چون عالم بودند وظیفه خود می‌دانستند که این گوهر پاک یعنی اسلام است را ببرند و به ملت‌ها و انسان‌های دیگر که خبری از این معارف ندارند انتقال دهند.

وی گفت: بنابراین امثال «میرسید علی همدانی» هم از بابی در مناطقی چون هندوستان، پاکستان و قسمت‌های از آسیای مرکزی و شمال اروپا که اسلام وجود خارجی نداشت و تفکر اسلامی خیلی قوی نبود به آن مناطق سفر کرد؛ همین بود که باعث شد اسلام از یک منطقه محدود بیرون رفته و امروز این همه مسلمان در گوشه و کنار دنیا  وجود داشته باشد یکی از دلایلش تبلیغاتی است که امثال میر سید علی همدانی انجام دادند.

علما به دنبال تبلیغ گوهر ناب اسلام بودند

دبیر علمی همایش بین‌المللی «میرسیدعلی همدانی» بیان کرد: این افراد واقف بودند که گوهر ناب و ویژگی‌های اصلی اسلام را تبلیغ کنند و از فرقه‌گرائی پرهیز می‌کردند، سید جمال‌الدین اسدآبادی را هم نگاه کنید که به آفریقا، آسیا و انگلیس سفر می‌کند، چون وظیفه خود می‌دانست که برود و این تفکر اسلامی را به گوش همه افراد برساند و از این رهگذر اسلام را گسترش دهد.

وی اظهار کرد: در واقع این امر یک سنت بین علما و عرفا بوده است که از محل و شهر زندگی خود هجرت کرده که هم تجربه کسب نمایند و به دیدار علمای دیگر روند و هم بتوانند منشأ اثر برای تبلیغ اسلام باشند، عین‌القضات هم همین رویه را دارد و کمتر کسی بوده که در شهر خود کار تبلیغ دین اسلام را انجام دهند.

وی افزود: در این راستا بعضی از عرفا خیلی کارنامه درخشان‌تری دارند چون سطح تبلیغاتشان توده‌ای‌تر بوده است، میر سید علی همدانی نیز فردی است که سعی کرده سطح تبلیغش را در بین توده‌ها و عموم مردم نگه دارد چون می‌دانسته بدنه مردم باید با حقایق دین آشنا شوند، بنابراین نوع بیانش در آثارش بسیار ساد، روان و همه کس فهم است.

تعلیمات توده‌ای میر سید علی همدانی تا کنون باقی است

شریفیان اضافه کرد: پس از گذشت قرن‌ها توده مردم میر سید علی همدانی هنوز با اصطلاحاتی چون «شاه همدان» و «امیر جان» مورد تکریم قرار می‌دهند تا حدی که وقتی می‌فهمند کسی ایرانی و همدانی است با احترام بیشتری با وی برخورد می‌کنند؛ در تاجیکستان، کشمیر و شهر کولاب کاملا حس می‌شود که تعلیمات توده‌ای میر سید علی همدانی به‌عنوان یکی از هنرهای میر سید چقدر تأثیرگذار بوده و تاکنون هم توانسته آن‌ها را در مکتب اسلام نگه دارد.

این مقام مسئول اظهار کرد: عرفا چه شیعه یا سنی چون دایره تبلیغشان «عرفان» است بیشتر از اخلاق اسلامی تبلیغ می‌کنند و وارد مسائل فقهی و حقوقی نمی‌شوند، مانند مولانا که بی‌تردید سنی است اما می‌بینید راجب کربلا و شهدای کربلا شعر گفته است، چون وی یک عارف حقیقت‌بین است هر جا که هر حقیقتی ببیند شیفته آن حقیقت می‌شود.

عرفا گوهر دین برایشان بیشترین اهمیت را داشته است

وی افزود: بنابراین عرفای واقعی شیعه و سنی گوهر دین برایشان بیشترین اهمیت را داشته است، و به دنبال حقایق مشترک دین بوده برای همین وارد بحث‌های فقهی نمی‌شدند، تا جایی که  گاهی معلوم نمیشده اینها شیعه یا سنی بودند، چون اگر به اسم یک فرقه خاص وارد عرصه تبلیغ شوند صدمه می‌بینند و طوری باید حرکت کنند که همه احساس نمایند این‌ها از حقایقی سخن می‌گویند که بین همه مشترک است، بنابراین از موارد اختلافی پرهیز می‌کردند.

وی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به همایش بین‌المللی میر سید علی همدانی بیان کرد: افتتاحیه همایش میر سید علی همدانی در روز چهارشنبه، 20 آبان‌ماه ساعت 18 با سخنرانی نماینده ولی فقیه در استان و امام جمعه همدان، رئیس دانشگاه بوعلی، استاندار همدان برگزار می‌شود.

شریفیان ادامه داد: نشست روز اول و مراسم افتتاحیه بیشتر جنبه فرهنگی و تبلیغی دارد و سخنرانی علمی نداریم، در روز پنجشنبه، 21 آبان‌ماه مقالات و سخنرانی‌های علمی ارائه خواهد شد، سخنران ویژه نیز دو نفر است و در ادامه نشست‌های علمی برگزار می‌شود و افراد صاحب‌نظر و صاحب‌نام مقالات خود را ارائه می‌کنند.