همایش «رحمت در سنن دینی مسیحی و اسلامی» در رم برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی رایزنی فرهنگی ایران در رم، اجلاس مشترک ایران و واتیکان با عنوان «رحمت در سنن دینی مسیحی و اسلامی»، 12 آذرماه در محل سالن اجتماعات دانشگاه پاپی لاتراننزه(Lateranense) واتیکان و با حضور رایزنان فرهنگی ایران و ایتالیا، نماینده سفارت ایران در واتیکان، روزنامه‌نگاران و اساتید و دانشجویان این دانشگاه برگزار شد.

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدعلی شمالی، مدیر مرکز اسلامی ایران در لندن در این همایش با اشاره به آغاز شدن سوره‌های قرآن و فرایض دینی اسلامی با اسماء رحمان و رحیم خداوند، رحمانیت خداوند در مکتب اسلام را امری نظام‌مند و فراگیر از حیث هستی‌شناختی، اخلاقی و ... دانست.

وی با تأکید بر ضرورت رحمانی بودن تعاملات انسانی، عنوان کرد: حدود 600 بار تأکید بر رحمانیت خداوند و مساوی کردن صفت رحمانیت با نام الله در نص صریح قرآن، نشان از شمول رحمت در خلقت و سلسه مراتب آن از رحمانیت عام تا رحیم بودن مضاف خداوند است و هرمی را ترسیم می‌کند که در رأس آن، خداوند در مقام «ارحم الراحمین» جای دارد.

مدیر مرکز اسلامی ایران در لندن بیان کرد: به وجه غائی نیز، هدف از خلقت در قرآن، رحمت ذکر شده و اگر قدرت و علم خداوند در خلقت جهان شرط لازم بوده است؛ رحمانیت وی شرط لازم و کافی است.

وی در ادامه افزود: در این بنیان، مطابق حدیث جعفری هدف از خلقت انسان نیز، گسترش رحمت است و در شرایطی که رحمت خداوند با قدرت و علم‌ قرین است؛ رحمت عام را بر خود فرض دانسته و کتب آسمانی و انبیاء را به نور و رحمت تشبیه کرده است؛ آحاد انسانی نیز از این امر مستثنی نیستند.

در ادامه آنتونیو پیتا(Antonio Pitta)، استاد دانشگاه پاپی لاتراننزه نیز با قرائت فرازهایی از باب چهارم انجیل لوقا، رحمت را صفتی لغیره دانسته و ماهیت رو به بیرون رحمت را فراگیرنده دیگری از هر دین و نژادی معرفی می‌کند.

وی بیان کرد: فراسوی رحمت خداوند به انسان، رحمت به ضرورت ماهیت خود، میان انسان‌ها نیز گسترش یافته و هر تعامل غیر رحمانی میان انسان‌ها، با ذات خلقت و انسان منافات داشته و از این‌رو، غیر منطقی و غیر طبیعی است.

حجت‌الاسلام ساجدی نیز در این همایش با تفکیک رحمت خدا به انسان، انسان به خود(عرفان)، انسان به دیگر موجودات و انسان به انسان، اظهار کرد: گسترش شبکه تعاملات انسانی بر مبنای نظام حق و تکلیف، عامل گسترش مناسبات رحمانی بین انسانی است.

وی گفت: رفتار رحمانی وظیفه‌ای است که مرزهای فرایض فردی را به‌سوی تعاملات اجتماعی در نوردیده و به تقویت توأمان ایمان و رحمت می‌انجامد.

در ادامه، پروفسور مانوئل آروبا(Manuel Arroba) نیز ضمن تحلیل تاریخی و تشریح ساختارهای عرفی، هنجاری و منطقی حقوق مسیحی، بیان کرد: رحمت در قالب حقوق است که در سطح کلان اجتماعی بنیان‌های عقلانی خود را می‌یابد و در قالب عدالت صورت‌بندی می‌شود.

وی گفت: مفهوم عدالت میان اسلام و مسیحیت مشابهت‌های بسیاری دارد و ساختار رحمت – عدالت، تحول تاریخی مفهوم رحمت دینی در کاربست‌های اجتماعی‌اش را نشان می‌دهد.

حجت‌الاسلام والمسلمین عبدالحسین خسروپناه، مدیر انجمن فلسفه و حکمت ایران در بخش پایانی این همایش که رویکرد فلسفی – عرفانی اسلام و مسیحیت به مفهوم رحمت مورد بررسی قرار گرفت، نخست با ریشه‌شناسی رحمت و تشریح مفهوم این صفت الهی در حکمت مشاء؛ اشراق و متعالیه، بر ذاتی بودن رحمت الهی و عارضی بودن آن برای انسان تأکید کرد.

وی کمالی بودن صفت رحمت برای کمال مطلق(خداوند) را دلیل شامل و واجب بودن آن دانست و گفت: این رحمت شامل و واجب یکی از مهم‌ترین تجلیات الهی در عرفان اسلامی است که علاوه بر شمول و وجوب هستی‌شناختی، در عرفان عملی نیز آموزه تشبه انسان به خداوند در تأسی به اسوه‌هایی نظیر پیامبر اسلام(ص) و حضرت عیسی مسیح(ع) را در پی دارد.

مدیر انجمن فلسفه و حکمت ایران اظهار کرد: تشبه انسان به خداوند از رهگذر رحمانیت، تنها از طریق عشق و محبت به مخلوقات خدا، از محیط زیست تا دیگر جانداران و انسان میسر می‌شود که در این مورد اخیر، فراسوی دین و نژاد به‌ویژه در مورد انسان‌های نیازمند اولویت می‌یابد.

گیولیو دنوفیریو(Giulio D’Onofrio)، استاد دانشگاه پاپی لاتراننزه نیز در این همایش طی سخنانی، با تشریح تاریخی مفاهیم رحمت و عدالت در فلسفه قرون وسطی، به‌ویژه برهان وجودی آنسلم، بیان کرد: مطابق نظر دانته، بهشت جایی است که عینیت رحمت و عدالت خداوند با یکدیگر به طور نمادین مشهود می‌شود و نظر به عینیت همواره رحمت و عدالت خداوند، کل جهان بهشت است.

وی در ادامه با ریشه‌شناسی واژه رحمت در زبان لاتین، مفهوم آن را تحمل رنج برای آسانی دیگری دانست و گفت: تحمیل رنج به دیگری برای سهولت و رضایت خود، رحیمانه و عادلانه نیست و جایی که رحمت با عدالت عینیت نداشته باشد، بهشت نیست و جایی که بهشت نباشد، جهنم است.

در پایان پینو نیسیچلا(Pino Fisichella) مدیر این همایش، با اشاره به این که باور به رحمان و رحیم بودن خداوند فصل مشترک ادیان ابراهیمی است؛ آموزه تشبه به خداوند از مجرای رحمت را در دو دین اسلام و مسیحیت مشترک ارزیابی کرد و آن را آرمانی دست‌یافتنی دانست.