مشکل ما در نقد غرب این است که به اشتباه مسئله‌سازی می‌کنیم

به گزارش خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، حجت الاسلام رسول جعفریان، عضو هیئت علمی دانشکده تاریخ و ادبیات دانشگاه تهران امروز دوشنبه، 7 دی ماه در همایش بین المللی دولت و  تمدن اسلامی در اصفهان، با اشاره به پیشینه طرح مبحث تمدن اسلامی، اظهارکرد: سابقه این مبحث به بحث بازسازی کشور و الگوهای مورد نظر در دولت آیت الله هاشمی رفسنجانی بازمی گردد و منجر شد به این که آیا ما باید تابع الگوهای غربی باشیم یا دست به تأسیس الگوهای تازه ای بزنیم.
وی افزود: به دنبال آن یک نگاه تاریخی نسبت به گذشته ما در حوزه تمدن اسلامی مطرح شد و بحث تأسیس نظامات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی بر اساس الگوی تمدن اسلامی روز به روز توسعه یافت و اکنون به یک گفتمان فراگیر از رأس نظام تا بسیاری از کلاس‌های درس و سخنرانی‌ها تبدیل شده است و حتی در تأسیس رشته‌های جدید زیر مجموعه تاریخ هم در حال تبدیل به یک رشته فراگیر در مقطع کارشناسی تحت عنوان «تمدن اسلامی» است.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در ادامه با طرح این پرسش که چرا همه ما به بحث تمدن اسلامی رو آورده و در پی تأسیس و احیای آن هستیم به ریشه یابی تاریخی این مسأله پرداخت و بیان کرد: در این رابطه باید به 150 تا 200 سال قبل بازگردیم که تحت تأثیر مقایسه خودمان با غرب به عنوان یک مجموعه پیشرفته قرار گرفتیم.
جعفریان خاطرنشان کرد: از دید غربی ها تمدن اسلامی مثل تمدن‌های گذشته بشری و مجموعه ای از معارف که روزگار آن گذشته بود ولی مفاهیم، افکار و سرمایه هایی داشت که غربی ها روی آن پژوهش کردند و آرام آرام تفاوت های بین ما و آن ها مشهود شد و وقتی متوجه شدیم با آن‌ها فاصله زیادی داشته و به لحاظ علمی و فنی محدودیت هایی داریم به فکر راه چاره افتادیم و در درجه اول دولت مردان و سیاستمداران اقداماتی انجام دادند.
وی با بیان اینکه اندیشمندان و نخبگان نیز واقعا به فکر و تأمل در این رابطه پرداختند، ولی چون در دوره گذار بودیم، تأملات ما به جایی نرسید، افزود: در اینجا این سؤال پیش می آید که ما چقدر مردم را به آموختن علم تشویق و چقدر آن ها را با آموزش های جدید همراه کردیم و چقدر برای مقابله با انحطاط و عقب ماندگی افکار بدیع به کار گرفتیم.
این محقق و پژوهشگر تاریخ با بیان اینکه ما غالبا در این رابطه عقب نشینی کردیم، ادامه داد:  نسل های اول ما اعتماد به نفس زیادی داشتند ولی آن قدر شکست ها سنگین بود که ما لحظه به لحظه عقب نشینی کردیم و البته اشتباهات غرب نیز مؤثر بود، چرا که آن ها در کنار تجدد، استعمار می کردند و این باعث می شد که ما مقاومت کنیم.
جعفریان تصریح کرد: تمدن بحث شعار و داشته ها نیست، داشته ها خوب است ولی باید پالایش و بازسازی شود، ولی تمدن یعنی این که ما بدانیم دقیقا در کجا هستیم.
وی در این رابطه با بیان اینکه ما در دوره گذار هستیم و باید فکر روشن و تبیین درست داشته باشیم، گفت: ولی در مقابل غرب فقط موضع می گیریم و اصلا سیستم فکری ما مخالفت با غرب است و ما حاضر به پالایش میراث گذشته خود نیستیم و دائم گذشته را ستایش می کنیم و این در حالیست که  ما باید معایب گذشته را هم بازگو کنیم.
 عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه اکنون مباحث حل نشده زیادی داریم و باید ببینیم نقدمان به غرب چقدر منصفانه و چقدر غیر منصفانه است، افزود: مشکل ما این است که به اشتباه مسأله سازی می کنیم، ما به طور مداوم مسأله می سازیم و به دنبال مستند آن در دین می گردیم، دایره آن را توسعه می دهیم و خودمان را گرفتار می کنیم ولی از مباحث اساسی غافل می شویم.
وی با اشاره به اینکه  باید خوب و بد غرب را بشناسیم، اظهارکرد: ما با صورت تمدن غرب در حال زندگی هستیم و با این حال باید بدانیم می خواهیم با آن چه کار کنیم، زیرا با حرف و شعار کاری پیش نمی رود، بلکه باید موقعیت خود را مشخص کنیم و مسأله سازی بیهوده نکنیم و  به دنبال واجبات اسلام باشیم نه جزئیات آن.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران گفت:  ما صرفا با داشته های خودمان نمی توانیم به تمدن برسیم، بلکه باید ذهن تاریخی و بینش تاریخی داشته باشیم.