آوینی را برای دنیای امروزمان چگونه تعریف می‌کنیم؟

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا)، جلسه هم‌اندیشی «آوینی ما، آوینی آنها» با حضور بهروز افخمی، فیلم‌ساز، محمدحسین مهدویان، کارگردان و وحید یامین‌پور، روزنامه‌نگار و فعال فرهنگی امروز، 24 فروردین‌ماه در تالار شهید آوینی دانشگاه تهران برگزار شد.

در ابتدای این جلسه بهروز افخمی، کارگردان سینما با بیان اینکه به بحث‌های چون فرم و محتوا در سینما اعتقادی ندارد اظهار کرد: بحث‌های متعددی در مورد نظریات شهید آوینی مطرح می‌شود که عموما هم به نظر من کارکرد عملی ندارد، چون تنها به نظر ختم شده است.

وی افزود: وقتی درباره آوینی حرف می‌زنیم باید ببینیم که وی در دنیای امروز به چه درد ما می‌خورد حال در کارهایمان به صورت عملی از آن بهره ببریم، چون اگر غیر از این باشد و بخواهیم تنها نظریات آوینی را واگویه کنیم بی‌تاثیرترین رفتار را انجام داده‌ایم.

افخمی به توضیح خود اضافه کرد: باید این نکته هم بررسی شود که پرداختن به نظریات آوینی می‌تواند مروج اندیشه‌های وی در هنر باشد یا آثار او؛ چون به شخصه معتقدم آن اندازه که بخش‌ عملی آوینی اهمیت دارد وجه نظری وی اهمیتی ندارد. موضوع دیگر را به این توضیح اضافه می‌کنم آن هم این است که وجه نظری آوینی بیشتر عکس العملی در مقابل برخی از جریانات بود.

مجری و تهیه‌کننده برنامه هفت ادامه داد: در ابتدای دهه شصت اندیشه به شدت در میان مجامع روشنفکری رایج شده بود بر این مبنا که فیلمسازی تنها به کارهای «تارکوفسکی» خلاصه می‌شود این نگرش از سوی افرادی چون من، آوینی، فراستی و عده‌ای دیگر نقل می‌شد و به نوعی برای مقابله با آنها ما نیز ادعا می‌کردیم که تارکوفسکی، فیلمساز نیست. این مثال را زدم تا بگویم برخی مواقع نظریه‌پردازی‌های آوینی در حقیقت پاسخ به برخی نظریه‌پردازی‌ها بود.

وی در انتهای سخنانش در پاسخ به یکی از حاضران در جلسه مبنی بر اینکه سینمای هالیوود و فرش قرمز را چگونه تعریف می‌کند، گفت: از نگاه من آنچه که در فرش قرمز‌های هالیوود شاهد آن هستیم نشانه ابتذال است.

در ادامه جلسه محمدحسین مهدویان، کارگردان فیلم «ایستاده در غبار» درباره تأثیرگیری خود از آوینی اینگونه اظهارنظر کرد: من در دوره دانشجویی مقالات مختلفی از آوینی را خواندم، اما آنچه به من کمک کرد که وی را بشناسم مقالاتش نبود، بلکه مجموعه برنامه‌های «روایت فتح» بود.

وی اضافه کرد: من در ساخت فیلم «ایستاده در غبار» از یک تک‌سکانس از مجموعه «روایت فتح» تاسی گرفتم. آن بخش هم مربوط به قسمتی از «روایت فتحی» بود که مسیرم را در فیلم‌سازی مشخص کرد.

وحید یامین‌پور، آخرین سخنران این جلسه نیز درباره شهید آوینی اینگونه اظهارنظر کرد: در مقالات شهید آوینی می‌توان به روشنی دریافت که به جدایی فرم و محتوا اعتقادی ندارد. حتی معتقد است اگر فرم و محتوا بخواهد، جدا از هم مطرح شود به ابتذال کشیده خواهد شد.

این کارشناس فرهنگی تاکید کرد: با توجه به نگاه آوینی می‌توان گفت که یک موضوع دینی به تنهایی باعث دینی شدن یک فیلم نخواهد شد، حتی در مواقعی ممکن است یک مضمون دینی بدون داشتن تکنیک و فرم، شکلی از ابتذال را در یک فیلم سینمایی در خود بگیرد با همین نگرش بود که شهید آوینی فیلم‌های چون «هامون»، «نار و نی» و «مادر» را نقد می‌کرد.

یامین‌پور در توضیح بیشتر از نقد آوینی به فیلم هامون گفت: آوینی در زمان نمایش فیلم هامون به این فیلم نقد داشت، چون معتقد بود، داریوش مهرجویی، نمی‌تواند عرفان اسلامی داشته باشد برای همین فیلمش یک کار دینی نیست. این نقد را به یک نحو دیگر به سریال «‌هزار‌دستان‌» نیز وارد کرده بود، چون می‌گفت آنچه که در این فیلم بیان شده با واقعیت‌های تاریخی ما همخوانی لازم را ندارد.

وی در انتهای این گزارش با بیان اینکه هر آنچه که وی از آوینی آموخته از مجموعه «روایت فتح» متاثر بوده تصریح کرد: سینما برای عام مردم است، نه تنها برای عده‌ای خاص تولید نشده این نقد اصلی آوینی به فیلم‌های مدعی روشنفکری بود که تنها برای بخشی محدود تولید و ساخته می‌شد.