جهل، توجیه‌کننده ارتکاب اعمال زشت نیست

به گزارش خبرگزاری بین‎المللی قرآن(ایکنا) از قم، حجت‎الاسلام والمسلمین علی‌هاشمی شاهرودی، استاد حوزه شب گذشته 29خرداد در تفسیر آیه هفتم سوره انبیا گفت: خداوند بیان می‎کند که اتهام بشر بودن و عدم اتصال به عالم غیب از سوی مشرکان به حضرت پیامبر، بی‎‌اساس است زیرا در گذشته نیز چنین بوده است و انبیای الهی هم بشر بودند و هم به آنها وحی می‎شده است.

هاشمی شاهرودی اظهارکرد: خداوند بیان می‌کند که ای پیامبر به مشرکان بگو که اگر آگاهی و علم ندارید از اهل ذکر و آگاهی سوال بپرسید که این مسئله در گذشته نیز واقع شده است.

وی گفت: از عبارت «فسئلوا» که امر به سوال است چند مطلب استفاده می‌شود؛ نخست اینکه خداوند در حال ارایه یک قاعده کلی است یعنی اگر شخصی جاهل بود باید به عالم رجوع کند.

استاد حوزه عنوان کرد: جهل مجوز هیچ کسی برای انجام کارهای زشت نیست زیرا قبل از هر کاری باید نسبت به انجام آن عمل سوال بپرسند؛ پس جهل مجوزی برای سوال نکردن نیست.

وی افزود: نکته دیگر آن است که مردم از اهل ذکر سوال کنند؛ یعنی باید از کسانی سوال شود که نسبت به آن امر عالم باشند نکته دیگر آن است خداوند امر به سوال کردن کرده است ولی این سوال باید سوال برای تحصیل در علم و تفقه باشد؛ یعنی کسی که علم ندارد باید سوال بپرسد تا صاحب عالم شود.

وی گفت:  نکته دیگر در خصوص سوال پرسیدن آن است که اینکه خداوند امر به سوال کرده است، در فلسفه و منطق یک قاعده کلی قبح فعل غیر مقدور وجود دارد؛ یعنی خواستن فعلی که در توان عبد نیست از مولا قبیح است؛ در اینجا مسئله آن است که خداوند بیان می‌کند که ای مشرکین در حالی که اهل ذکر وجود دارند چرا به آنها رجوع نکردید؟

استاد حوزه عنوان کرد: نسبت به عنوان اهل الذکر نیز مطالب گسترده‎ای بیان شده است؛ سوال مهم این است که اهل ذکر چه کسانی هستند؟ در اینجا بیان شده است که مراد از اهل ذکر پیامبر خدا بوده است؟برخی دیگر بیان کرده‌اند که مراد از اهل ذکر ائمه اطهار هستند ولی اینجا نکته دیگری بیان شده است که مراد از این اهل ذکر در این آیه علمای اهل کتاب بودند. 

وی افزود: مشرکین از علمای یهودی استفاده می‌کردند تا پیامبر را بکوبند ولی خداوند در این آیه به آنها بیان کرد که اگر می‌خواهید به حقیقت برسید از همان علمای یهودی و مسیحی استفاده کنید.

هاشمی شاهرودی اظهارکرد: یک مسئله دیگر آن است که چرا خداوند نفرمود که از اهل علم سوال بپرسید؛ در اینجا شانیت تنبه و بیدارکردن مطرح است؛ پس، مشخص است که دایره سوال اینجاست که انبیای گذشته آیا از جنس بشر بودند یا خیر؟ در این زمینه باید از عالم ذکر یعنی عالمی که با ذکر و دین مانوس است سوال پرسیده شود.

وی گفت: علمای یهود مدعی دین بودند و کتب آسمانی که مصداق‎های ذکر هستند باید از سوی مشرکین مورد سوال واقع شوند.

استاد حوزه عنوان کرد: در آیه هشتم خداوند به رسول الله بیان کردند که به مشرکین بگو که انبیای گذشته کسانی نبودند که غذا نمی‎‌خوردند و عمر جاودان داشتند بلکه آنها انسان بودند و غذا می‌خوردند و مرگ را نیز درک می‎‌کردند.

وی افزود: نکته دیگر آن است که چرا خداوند از صفات بشری صرفا به همین دو خصلت اشاره کرد؟ پاسخ آن است که این دو صفت و خصوصیت از مهمترین خصوصیات بشر است؛ خداوند بیان می‎کند که انبیای الهی ابدی نبودند و اگر انسان یقین پیدا کند که این دنیا باقی نیست و دنیای دیگر نیز وجود دارد باعث می‌شود که انسان اخلاص در عمل پیدا کند.

هاشمی شاهرودی اظهارکرد: خداوند در این آیه بیان می‌کند که ای مشرکین، انبیای گذشته ابدی نبودند زیرا برخی مشرکین بیان می‌کردند که ای پیامبر، تو چرا نبوت جدید آوردی زیرا دین ما همان دین انبیای قبلی است؛ در اینجا خداوند به تایید نبوت خاتم اشاره می‎کند.