آیتالله علمالهدی:
استخاره در امر مقدس ازدواج باطل است
گروه اندیشه: امام جمعه مشهد با بیان اینکه استخاره در امر مقدس ازدواج باطل است، گفت: خداوند به انسان عقل و قدرت تحقیق داده و همچنین دستور داده است که به دو چیز خواستگار یعنی ایمان و عقل او مطمئن بشوید و به چیز دیگری فکر نکنید.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آیتالله سیداحمد علمالهدی، امام جمعه شهر مشهد، ظهر ششم تیرماه در ادامه سلسله مباحث تفسیر سوره ممتحنه که در مهدیه مشهد برگزار میشود، به توضیح و تفسیر مصونیتهای ایجاد شده پس از ازدواج و کفویّت زن و شوهر در آیه دهم این سوره پرداخت.
آیتالله علمالهدی ضمن بیان اینکه آیه دهم سوره ممتحنه حاوی نکات سیاسی، اجتماعی و حقوقی است، با مطرح کردن دو عبارت «لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ؛ نه آنها براى کفار حلالند و نه کفار براى آنها حلال» و «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ؛ و زنان کافر را در همسرى خود نگه ندارید» از این آیه، به توضیح و تفسیر برداشتهای اجتماعی از آن پرداخت و گفت: زنهایی که مسلمان میشوند بر مردهای کافر حلال نیستند و مردهایی که مسلمان هستند بر زنهای کافر حلال نیستند.
وی با اشاره به کلمه «عِصَم» در عبارت «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ»، آن را به معنای عصمت دانست و ابراز کرد: مقصود از عصمت در این آیه همسر دائمی یک مرد است؛ به این خاطر که وقتی زن و شوهر با هم ازدواج میکنند، وجود زن در زندگی عامل عصمت برای مرد و وجود مرد در زندگی عامل عصمت برای زن است.
نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی زندگی خانوادگی را کارگاه ایجادکننده عصمت در عرصه جریانات غریزی و نفسانی برشمرد و اظهار کرد: زندگی خانوادگی، در برابر آسیبهایی که ممکن است در عرصه انسانیت و اخلاق برای یک مرد پیش بیاید، مصونیت ایجاد میکند و این مصونیت تنها در مورد اطفاء غریزه جنسی نیست.
تعبیر قرآن از همسر دائمی
آیتالله علمالهدی تعبیر قرآن از همسر دائمی به عنوان عصمت را یک تعبیر راهبردی دانست و در این رابطه توضیح داد: درست است که ازدواج دائمی میلهای جنسی و افسارگسیخته انسان را تحت کنترل درمیآورد و او را از ولنگاری و بیبندوباری نجات میدهد، اما این یک بخش مصونیت است و زن برای یک مرد از جهات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز ایجاد مصونیت میکند.
امام جمعه شهر مشهد در ادامه به توضیح مصونیتهای ایجاد شده برای مرد پس از ازدواج دائمی پرداخت و در مورد ایجاد مصونیت اقتصادی برای مرد پس از ورود زن به زندگی او و ایجاد برنامه مشخص اقتصادی در مدیریت خانواده، بیان کرد: اگر مردی که خانواده و همسر ندارد، صاحب درآمد شود، طبیعی است که از نظر درآمد و کنترل جریان اقتصادی قابل کنترل و تعدیل نخواهد بود؛ اقتصاد زندگی او چون در یک جریان خاص قرار نمیگیرد و بر اساس مدیریت مخارج خانواده کنترل نمیشود، به شدت آسیبپذیر بوده و مستعد افسارگسیختگی است.
آیتالله علمالهدی در توضیح چگونگی ایجاد مصونیت اجتماعی پس ازدواج و تشکیل خانواده، به موضوع اوقات فراغت و روابط با دوستان پرداخت و در این رابطه گفت: اوقات فراغت مردی که همسر دارد، در کانون خانواده سپری شده و به صورت حسابشدهای در آن متمرکز میشود و در عوض، رفاقتها و ارتباطات اجتماعی ناسالم، انسانی که همسر ندارد را به یک سلسله مسائل آسیبزا سوق میدهد.
رئیس ستاد تفسیر حوزه علمیه خراسان، فرهنگ انسان را فرهنگ خانواده او تلقی کرد و افزود: وقتی انسان همسری انتخاب میکند، فرهنگ او در کانون خانواده شکل میگیرد و در این صورت او دیگر یک انسان بیفرهنگ نبوده و یا به عبارت دیگر فرهنگ او بیهویت نیست.
ازدواج با زنان اهل کتاب، آری یا خیر؟!
آیتالله علمالهدی با مطرح کردن دو آیه «وَ لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ...؛ با زنهای مشرکه ازدواج نکنید»(بقره/221) و «الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ... وَ الْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ...؛ امروز چيزهاي پاكيزه براي شما حلال شد... و زنان پاكدامن از اهل كتاب حلال هستند...»(مائده/5)، به تعارض ظاهری موجود در این آیات در مقایسه با آیه 10 سوره ممتحنه پاسخ گفت.
عضو مجلس خبرگان رهبری در این رابطه اظهار کرد: آیه 221 بقره و 5 مائده با هم تناسب دارند؛ با زن مشرکه نباید ازدواج کرد، اما ازدواج با زن کافرِ غیر مشرک مشکلی ندارد و به این نکته در آیه 5 سوره مبارکه مائده تصریح شده است. اما در آیه 10 سوره ممتحنه نیز بیان شده است که زن کافر - که شامل زن مشرکه و اهل کتاب میشود- را نگه ندارید و این یک اختلاف ظاهری را نشان میدهد.
وی در پاسخ به این مسئله با بیان اینکه اهل سنت اعتقاد به نسخ آیه 10 سوره ممتحنه توسط آیه 5 سوره مائده داشته و ازدواج با اهل کتاب را جایز شمردهاند، در مورد نظر مفسّرین شیعه در این رابطه توضیح داد: طبق نظر شیعیان این دو آیه با هم قابل جمعاند؛ در فقه شیعه ازدواج با زن اهل کتاب به عنوان نکاح موقت جایز شمرده شده و ازدواج دائمی با او منع شده است.
آیتالله علمالهدی با تأکید مجدد بر عبارت «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ؛ و زنان کافر را در همسرى خود نگه ندارید» و بیان اینکه عصمت در این آیه به زن دائمی اشاره دارد، تصریح کرد: منظور از آیه این است که یک زن کافر را نمیتوان به دید یک زن دائمی نگریست، اما ازدواج موقت با زن کافرِ اهل کتاب، اعم از یهودی و نصرانی و... برای رفع حاجت یا در مواجهه با شرایط خاص کاری، ممکن است.
کفویّت زن و شوهر؛ اصل اساسی در زندگی مشترک
امام جمعه شهر مشهد تأکید کرد: کفویّت نه از نظر طبقات اقتصادی زندگی و نه از نظر طبقات اجتماعی مطرح نیست، بلکه کفویّت از نظر انسانیت مهم است؛ اگر عقل و ایمان فرد را احراز کردید، با او وصلت کنید.
وی افزود: استخاره در امر مقدس ازدواج باطل است؛ خداوند به انسان عقل و قدرت تحقیق داده و همچنین دستور داده است که به دو چیز خواستگار یعنی ایمان و عقل او مطمئن بشوید و به چیز دیگری فکر نکنید.
آیتالله علمالهدی در پایان با انتقاد به مسئله طلاق توافقی و با بیان اینکه نقطه انفصال زندگی خانوادگی، نقطهای است که کفویّت میان زن و شوهر از بین برود و تا کفویّت وجود دارد، زندگی باید ادامه پیدا کند، بیان کرد: همه زندگیها فراز و نشیب و تلخی دارد و زن و شوهر باید با هم بسازند، چرا که سرنوشت مرد، زن و فرزندان به این ازدواج و ادامه این ارتباط پیوند خورده است.
آیتالله علمالهدی ضمن بیان اینکه آیه دهم سوره ممتحنه حاوی نکات سیاسی، اجتماعی و حقوقی است، با مطرح کردن دو عبارت «لا هُنَّ حِلٌّ لَهُمْ وَ لا هُمْ یَحِلُّونَ لَهُنَّ؛ نه آنها براى کفار حلالند و نه کفار براى آنها حلال» و «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ؛ و زنان کافر را در همسرى خود نگه ندارید» از این آیه، به توضیح و تفسیر برداشتهای اجتماعی از آن پرداخت و گفت: زنهایی که مسلمان میشوند بر مردهای کافر حلال نیستند و مردهایی که مسلمان هستند بر زنهای کافر حلال نیستند.
وی با اشاره به کلمه «عِصَم» در عبارت «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ»، آن را به معنای عصمت دانست و ابراز کرد: مقصود از عصمت در این آیه همسر دائمی یک مرد است؛ به این خاطر که وقتی زن و شوهر با هم ازدواج میکنند، وجود زن در زندگی عامل عصمت برای مرد و وجود مرد در زندگی عامل عصمت برای زن است.
نماینده ولی فقیه در خراسان رضوی زندگی خانوادگی را کارگاه ایجادکننده عصمت در عرصه جریانات غریزی و نفسانی برشمرد و اظهار کرد: زندگی خانوادگی، در برابر آسیبهایی که ممکن است در عرصه انسانیت و اخلاق برای یک مرد پیش بیاید، مصونیت ایجاد میکند و این مصونیت تنها در مورد اطفاء غریزه جنسی نیست.
تعبیر قرآن از همسر دائمی
آیتالله علمالهدی تعبیر قرآن از همسر دائمی به عنوان عصمت را یک تعبیر راهبردی دانست و در این رابطه توضیح داد: درست است که ازدواج دائمی میلهای جنسی و افسارگسیخته انسان را تحت کنترل درمیآورد و او را از ولنگاری و بیبندوباری نجات میدهد، اما این یک بخش مصونیت است و زن برای یک مرد از جهات اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و سیاسی نیز ایجاد مصونیت میکند.
امام جمعه شهر مشهد در ادامه به توضیح مصونیتهای ایجاد شده برای مرد پس از ازدواج دائمی پرداخت و در مورد ایجاد مصونیت اقتصادی برای مرد پس از ورود زن به زندگی او و ایجاد برنامه مشخص اقتصادی در مدیریت خانواده، بیان کرد: اگر مردی که خانواده و همسر ندارد، صاحب درآمد شود، طبیعی است که از نظر درآمد و کنترل جریان اقتصادی قابل کنترل و تعدیل نخواهد بود؛ اقتصاد زندگی او چون در یک جریان خاص قرار نمیگیرد و بر اساس مدیریت مخارج خانواده کنترل نمیشود، به شدت آسیبپذیر بوده و مستعد افسارگسیختگی است.
آیتالله علمالهدی در توضیح چگونگی ایجاد مصونیت اجتماعی پس ازدواج و تشکیل خانواده، به موضوع اوقات فراغت و روابط با دوستان پرداخت و در این رابطه گفت: اوقات فراغت مردی که همسر دارد، در کانون خانواده سپری شده و به صورت حسابشدهای در آن متمرکز میشود و در عوض، رفاقتها و ارتباطات اجتماعی ناسالم، انسانی که همسر ندارد را به یک سلسله مسائل آسیبزا سوق میدهد.
رئیس ستاد تفسیر حوزه علمیه خراسان، فرهنگ انسان را فرهنگ خانواده او تلقی کرد و افزود: وقتی انسان همسری انتخاب میکند، فرهنگ او در کانون خانواده شکل میگیرد و در این صورت او دیگر یک انسان بیفرهنگ نبوده و یا به عبارت دیگر فرهنگ او بیهویت نیست.
ازدواج با زنان اهل کتاب، آری یا خیر؟!
آیتالله علمالهدی با مطرح کردن دو آیه «وَ لا تَنْکِحُوا الْمُشْرِکاتِ...؛ با زنهای مشرکه ازدواج نکنید»(بقره/221) و «الْيَوْمَ أُحِلَّ لَكُمُ الطَّيِّبَاتُ... وَ الْمُحْصَنَاتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ...؛ امروز چيزهاي پاكيزه براي شما حلال شد... و زنان پاكدامن از اهل كتاب حلال هستند...»(مائده/5)، به تعارض ظاهری موجود در این آیات در مقایسه با آیه 10 سوره ممتحنه پاسخ گفت.
عضو مجلس خبرگان رهبری در این رابطه اظهار کرد: آیه 221 بقره و 5 مائده با هم تناسب دارند؛ با زن مشرکه نباید ازدواج کرد، اما ازدواج با زن کافرِ غیر مشرک مشکلی ندارد و به این نکته در آیه 5 سوره مبارکه مائده تصریح شده است. اما در آیه 10 سوره ممتحنه نیز بیان شده است که زن کافر - که شامل زن مشرکه و اهل کتاب میشود- را نگه ندارید و این یک اختلاف ظاهری را نشان میدهد.
وی در پاسخ به این مسئله با بیان اینکه اهل سنت اعتقاد به نسخ آیه 10 سوره ممتحنه توسط آیه 5 سوره مائده داشته و ازدواج با اهل کتاب را جایز شمردهاند، در مورد نظر مفسّرین شیعه در این رابطه توضیح داد: طبق نظر شیعیان این دو آیه با هم قابل جمعاند؛ در فقه شیعه ازدواج با زن اهل کتاب به عنوان نکاح موقت جایز شمرده شده و ازدواج دائمی با او منع شده است.
آیتالله علمالهدی با تأکید مجدد بر عبارت «وَ لا تُمْسِکُوا بِعِصَمِ الْکَوافِرِ؛ و زنان کافر را در همسرى خود نگه ندارید» و بیان اینکه عصمت در این آیه به زن دائمی اشاره دارد، تصریح کرد: منظور از آیه این است که یک زن کافر را نمیتوان به دید یک زن دائمی نگریست، اما ازدواج موقت با زن کافرِ اهل کتاب، اعم از یهودی و نصرانی و... برای رفع حاجت یا در مواجهه با شرایط خاص کاری، ممکن است.
کفویّت زن و شوهر؛ اصل اساسی در زندگی مشترک
امام جمعه شهر مشهد تأکید کرد: کفویّت نه از نظر طبقات اقتصادی زندگی و نه از نظر طبقات اجتماعی مطرح نیست، بلکه کفویّت از نظر انسانیت مهم است؛ اگر عقل و ایمان فرد را احراز کردید، با او وصلت کنید.
وی افزود: استخاره در امر مقدس ازدواج باطل است؛ خداوند به انسان عقل و قدرت تحقیق داده و همچنین دستور داده است که به دو چیز خواستگار یعنی ایمان و عقل او مطمئن بشوید و به چیز دیگری فکر نکنید.
آیتالله علمالهدی در پایان با انتقاد به مسئله طلاق توافقی و با بیان اینکه نقطه انفصال زندگی خانوادگی، نقطهای است که کفویّت میان زن و شوهر از بین برود و تا کفویّت وجود دارد، زندگی باید ادامه پیدا کند، بیان کرد: همه زندگیها فراز و نشیب و تلخی دارد و زن و شوهر باید با هم بسازند، چرا که سرنوشت مرد، زن و فرزندان به این ازدواج و ادامه این ارتباط پیوند خورده است.
