از حفظ نهج‌البلاغه در دوران اسارت تا توفیقی بر ختم قرآن کریم

محمدرضا رحیمی، حافظ نهج البلاغه و قرآن کریم در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآنی(ایکنا) از یزد اظهار کرد: بنده متولد 1338 و روز اول شهریورماه 59 وارد مرزهای کشور شدم و با آغاز مهر 59 به اسارت در آمده و اول شهریور 69 به کشور بازگشتم.

وی ادامه داد: با توجه به اینکه از کودکی علاقه زیادی برای یادگیری قرآن داشتم از سن سه و نیم سالگی در جلسات ملاهای قدیم شرکت می‌کردم و با توجه به اینکه زمان طاغوت بود و کسی مشوق نبود ولی خوشبختانه توانستم تا سن 7 سالگی قرآن را حفظ کنم.

رحیمی با اشاره به 10سال مدت اسارت خود در اردوگاه موصل گفت: در دوران اسارت بیشتر در زمینه‌هایی که علاقه داشتم شامل مباحث عربی و قواعد آن، بحث قرآنی و مفاهیم را کار می‌کردم که طی دوران اسارت جلساتی برگزار می‌کردیم و کلاس‌های مفاهیم، ترجمه و حفظ قرآن را داشتیم که در دوران اسارت حفظ مجدد قرآن و دوره کردن را شروع کردم.

وی در پاسخ به اینکه با نبود نهج البلاغه چگونه موفق به حفظ شدید گفت: آن زمان ما نهج البلاغه نداشتیم و داشتن آن ممنوع بود و تا جایی که اگر داشتیم حکم اعدام صادر می‌شد اما یک بار نمایندگان صلیب سرخ به اردوگاه آمدند و کتاب‌هایی را برای اسراء می‌آوردند که بیشتر کتاب‌های انگلیسی بود، گاهی در بین کتاب‌ها، کتاب‌های داستانی، منطق، اصول فقه و.. دیده می‌شد.

وی ادامه داد: در بین کتاب‌هایی که آوردند متوجه شدیم دو جلد نهج البلاغه وجود دارد و مطمئن بودیم اگر عراقی‌ها متوجه شوند کتاب را می‌گیرند و همان شب تصمیم گرفتیم کتاب را تقسیم بندی کنیم و هر کتاب نهج البلاغه را به چهار بخش تقسیم کردیم که در نهایت کتاب به 8 جلد تبدیل شد. 

تبدیل یک کتاب نهج‌البلاغه به هشت جلد
رحیمی افزود: کتاب به یکی از برادران که اهل بهبهان بود و خط خوبی داشت داده شد و یک جلد در فاصله ده تا 15 روز طول کشید و نوشته شد برای محض احتیاط که اگر عراقی‌ها کتاب‌ها را بردند، داشته باشیم و این اتفاق افتاد، دو هفته بعد عراقی‌ها متوجه کتاب شدند و ما یک بخش که قصار بود را به آن‌ها دادیم و خوشبختانه متوجه نشدند و دیگر سراغ نهج البلاغه را نگرفتند. 

وی با اشاره به اینکه دوباره به تکرار قرآن پرداختیم گفت: موقعی ترس از این داشتیم که مبادا نهج البلاغه را پیدا و از ما بگیرند و با چند نفر از اسراء تصمیم گرفتیم نهج البلاغه را حفظ کنیم و لازم بود یک دوره ترجمه داشته باشیم.

رحیمی افزود: هشت سال عربی که خوانده بودم در اینجا مورد استفاده قرار گرفت و جمعی با تجربیات که از قبل داشتیم ترجمه نهج البلاغه را انجام و شروع به حفظ کردیم و دو سال آخر اسارت به اتفاق یکی دیگر از عزیزان که اهل محلات بود نهج البلاغه را حفظ کردیم.

ضرورت توجه بیشتر به نهج البلاغه در جامعه
وی در پاسخ به اینکه در جامعه کمتر به حفظ نهج البلاغه توجه می‌شود گفت: متاسفانه جامعه از بسیاری از گرفتاری‌ها چه فردی چه  اجتماعی رنج می‌برد اما داروی آن را داریم ولی دنبالش نمی‌رویم.

رحیمی افزود: مقام معظم رهبری در مورد نهج البلاغه می‌فرمایند: نهج البلاغه در بین ما مثل نسخه طبیب حاذقی است برای یک بیمار صعب العلاج که این نسخه روی طاقچه قرار داده و استفاده نمی‌کند و از بیماری هم رنج می‌برد. 

وی با اشاره به اینکه جامعه ما جامعه جوان است و جوان‌ها آینده سازان کشور هستند و واقعا نیاز هست که توجه کنند گفت: در نامه 31 نهج البلاغه، امام به امام حسن نامه‌ای نوشتند که در بخشی از آن آمده است: قَلْبُ الْحَدَثِ كَالاَْرْضِ الْخَالِیةِ مَا أُلْقِی فِیهَا مِنْ شَیء قَبِلَتْهُ، 

رحیمی در پاسخ به اینکه در استان حافظ قرآن زیاد داریم ولی کمتر به نهج البلاغه توجه شده چه عاملی باعث شده کمتر به سمت نهج البلاغه برویم اظهار کرد: نهج البلاغه به ظاهر این است که الفاظش از قرآن سخت تر باشد ولی این چنین نیست ما اگر قرآن تلاوت می کنیم و احساس می کنیم صریح و روان است چون زیاد خواندیم و اگر نهج البلاغه هم مطالعه کنیم  پس از مدتی می فهمیم الفاظش صریح و روان است و متعلق به کسی است که در بلاغت و فصاحت سرآمد است و نکاتی که سید رضی ره جمع آوری کرده کامل کلمات فصاحت و بلاغت امام را گلچین کرده و برخی از سخنان امام است.

وجود ترجمه‌های مختلف از نهج‌البلاغه
وی ادامه داد: اغلب احساس می‌شود نهج البلاغه سخت است و سختی آن به این دلیل است که به سراغ آن نرفتیم، ترجمه های زیادی وجود دارد و هر کس براساس علاقه ای که دارد به سمت نوع ترجمه‌ها برود افراد با ادبیات می‌توانند به سمت ترجمه استاد شهیدی  بروند که با نظم و نثر خاصی بیان شده  و کسانی که به شعر علاقه دارند به سمت ترجمه نظمی آن بروند که با شعر بیان شده، برخی نهج البلاغه را به صورت ترجمه‌ای ساده می‌پسندند که به ترجمه آیت الله مکارم شیرازی، مرحوم دشتی، حجت الاسلام انصاریان مراجعه کنند. 

وی ادامه داد: تا قبل از انقلاب در مدارس و دانشگاه حتی در حوزه‌های علمیه در خصوص نهج البلاغه مطلبی نداشتیم که خوشبختانه بعد از انقلاب و بالاخص در این سال‌های اخیر توجه خاصی شده و تشکیل بنیاد نهج البلاغه یک گام بسیار بزرگی بوده که فعالیت دارند و در یزد نیز نمایندگی تشکیل شده و در حال فعالیت هستند.

خانواده‌ها جوانان را تشویق به یادگیری نهج البلاغه کنند
رحیمی گفت: توصیه من این است که جوانان برای مطالعه نهج البلاغه وقت بگذارند و مطمئن باشند در زندگی مورد استفاده قرار خواهد گرفت و مشکلات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و در هر زمینه‌ای که مشکلی داشته باشیم راهکاری در نهج البلاغه وجود دارد.

وی با اشاره به توصیه به خانواده‌ها ادامه داد: بعضی از کتاب‌های کودکانه در خصوص داستان‌های نهج البلاغه نوشته شده و اگر در سنین کودکی برای کودک خوانده شود و کودک با لفظ نهج البلاغه آشنا باشد قطعا در بزرگسالی نسبت به آشنایی با آن حساس‌تر خواهد شد و خانواده‌ها جوانان را تشویق به یادگیری نهج البلاغه کنند.

رحیمی گفت: حتی در نهج البلاغه در خصوص موارد مختلف که می‌تواند مورد توجه نوجوانان قرار گیرد نکاتی ذکر شده از جمله خلقت طاووس و حتی می‌توان در جاهای مختلف از جمله موزه‌ها، باغ پرندگان و.. نکاتی که در زمینه‌های مختلف آمده بنری آماده کرد و در آن مکان نصب کرد.