نشست زیارت و تأثیر آن بر هویت شهر مشهد برگزار شد
گروه اجتماعی: نشست زیارت و تأثیر آن بر هویت شهری از سلسله جلسات گفتمان شهر در محل پژوهشکده ثامن مشهد برگزار شد و اساتید دانشگاه به بیان نظرات خود در خصوص اهمیت زیارت بر هویتبخشی شهر مشهد پرداختند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، هشتمین نشست از مجموعه نشستهای گفتمان شهر با محوریت زیارت و تأثیر آن بر هویت شهر مشهد، شب گذشته، 13 آبانماه، با حضور ابراهیم فیاض، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و جبار رحمانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم و بیان نظراتی در رابطه با اهمیت زیارت در مسئله هویتبخشی به شهر مشهد در محل پژوهشکده ثامن این شهر برگزار شد.
ابراهیم فیاض، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در این نشست گفت: جایگاه زیارت در ایجاد ارتباط بین عالم غیب و شهادت بسیار مهم است زیرا انسانی که در عالم ظاهر و شهود حضور دارد، با رفتن به زیارت یک فضای باز از عالم غیب را تجربه میکند و آرامش را به دست میآورد؛ این حرکت از عالم کوچک به سوی عالم بزرگ غیب برای انسان انبساط روان ایجاد میکند و ما در تمام ادیان حتی هندوها نیز عنصر زیارت را که حول یک انسان بزرگ شکل میگیرد، مشاهده میکنیم.
فیاض ادامه داد: مسئله معماری در زیارت و تحقق فضای انبساطی بسیار مهم بوده و نمونههای ساختاری در معماری مثل چهار ایوانی و محیط باز پیرامون آن میتواند نقش خوبی در این زمینه ایفا کند؛ این فضا در شهرسازی نیز باید رعایت شود که متأسفانه در اجرای شهرسازیهای کنونی از جمله شهر مشهد ما شاهد چنین فضای بازی نبوده و حتی میدانی وسیع و عنصر چهار ایوانی برای تحقق این فضای باز که انبساط روان ایجاد میکند را نداریم.
وی با بیان اینکه همگرایی غیب و شهادت باید در معماری و شهرسازی رعایت شود، گفت: ذکر و یاد خدا از جمله مسیرهای حرکت به سوی همگرایی این دو عالم است که اگر از این موضوع غافل شویم، افسردگی و اضطراب در جامعه افزایش مییابد.
وی در ادامه عنوان کرد: شهرسازی باید زمان رسیدن از عالم شهود به عالم غیب که در زیارت محقق میشود را کم کرده و اولین قدم در زیباشناختی شهر که همان انبساط خاطر است را به وجود آورد.
جبار رحمانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در ادامه با بیان اینکه یکی از نکات اصلی که هویت مذهبی و ایمانی تشیع را به دلایل تاریخی تولید و بازتولید میکند، مقوله زیارت است، افزود: تشیع با تأکید بر مسئله زیارت عقاید خود را در سطح جامعه تشدید میکند زیرا زیارت تجسم نهایی تمام ایدههای متعالی، ارزشها و آرمانها در یک زیارتگاه است.
وی ادامه داد: مهمترین ویژگی زیارتگاه دارا بودن لایههای معنایی متنوع است که همین امر باعث میشود، زیارت مثل یک چتر فراگیر باشد افراد را با هر مسلکی زیر این چتر قرار گیرند لذا باید توجه کرد که زیارت در دینداری عامه یک عنصر کلیدی است و شریانهای اصلی دینداری عامه در زیارتگاهها است و سبب افزایش معنویت انسانها میشود.
رحمانی اضافه کرد: تولیتها اهمیت ویژهای در نقشآفرینی زیارتگاهها داشته و ثروت اقتصادی و سیاسی ایجاد شده را که فرصتی برای توسعه سرمایهگذاری فراهم میکند را به دست میگیرند.
وی بیان کرد: سیاست کنترل و مسئله گفتمانهای دینی از آن دست مسائلی است که باید به آن توجه کرد و به ایجاد فضای گفتمانی برای اقلیتها، گروهها و قشرهای مختلف پرداخت و امکان تکثر گفتمانی را فراهم کرد.
وی افزود: تبدیل فضای زیارتی به توریستی یک امر اشتباه است زیرا که نتیجه زیارت راحتی روح و نتیجه تفریح راحتی جسم است و راههای رسیدن به این دو راحتی در مقابل هم هستند به گونهای که برای رسیدن به راحتی روانی و معنوی باید سختی جسمی را تحمل کرد اما در رسیدن به رفاه جسمی این طور نیست و این تبدیل فضای زیارتی به فضای گردشگری منطق زیارت را در خود حل میکند.
ابراهیم فیاض، عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در این نشست گفت: جایگاه زیارت در ایجاد ارتباط بین عالم غیب و شهادت بسیار مهم است زیرا انسانی که در عالم ظاهر و شهود حضور دارد، با رفتن به زیارت یک فضای باز از عالم غیب را تجربه میکند و آرامش را به دست میآورد؛ این حرکت از عالم کوچک به سوی عالم بزرگ غیب برای انسان انبساط روان ایجاد میکند و ما در تمام ادیان حتی هندوها نیز عنصر زیارت را که حول یک انسان بزرگ شکل میگیرد، مشاهده میکنیم.
فیاض ادامه داد: مسئله معماری در زیارت و تحقق فضای انبساطی بسیار مهم بوده و نمونههای ساختاری در معماری مثل چهار ایوانی و محیط باز پیرامون آن میتواند نقش خوبی در این زمینه ایفا کند؛ این فضا در شهرسازی نیز باید رعایت شود که متأسفانه در اجرای شهرسازیهای کنونی از جمله شهر مشهد ما شاهد چنین فضای بازی نبوده و حتی میدانی وسیع و عنصر چهار ایوانی برای تحقق این فضای باز که انبساط روان ایجاد میکند را نداریم.
وی با بیان اینکه همگرایی غیب و شهادت باید در معماری و شهرسازی رعایت شود، گفت: ذکر و یاد خدا از جمله مسیرهای حرکت به سوی همگرایی این دو عالم است که اگر از این موضوع غافل شویم، افسردگی و اضطراب در جامعه افزایش مییابد.
وی در ادامه عنوان کرد: شهرسازی باید زمان رسیدن از عالم شهود به عالم غیب که در زیارت محقق میشود را کم کرده و اولین قدم در زیباشناختی شهر که همان انبساط خاطر است را به وجود آورد.
جبار رحمانی، عضو هیئت علمی پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی وزارت علوم در ادامه با بیان اینکه یکی از نکات اصلی که هویت مذهبی و ایمانی تشیع را به دلایل تاریخی تولید و بازتولید میکند، مقوله زیارت است، افزود: تشیع با تأکید بر مسئله زیارت عقاید خود را در سطح جامعه تشدید میکند زیرا زیارت تجسم نهایی تمام ایدههای متعالی، ارزشها و آرمانها در یک زیارتگاه است.
وی ادامه داد: مهمترین ویژگی زیارتگاه دارا بودن لایههای معنایی متنوع است که همین امر باعث میشود، زیارت مثل یک چتر فراگیر باشد افراد را با هر مسلکی زیر این چتر قرار گیرند لذا باید توجه کرد که زیارت در دینداری عامه یک عنصر کلیدی است و شریانهای اصلی دینداری عامه در زیارتگاهها است و سبب افزایش معنویت انسانها میشود.
رحمانی اضافه کرد: تولیتها اهمیت ویژهای در نقشآفرینی زیارتگاهها داشته و ثروت اقتصادی و سیاسی ایجاد شده را که فرصتی برای توسعه سرمایهگذاری فراهم میکند را به دست میگیرند.
وی بیان کرد: سیاست کنترل و مسئله گفتمانهای دینی از آن دست مسائلی است که باید به آن توجه کرد و به ایجاد فضای گفتمانی برای اقلیتها، گروهها و قشرهای مختلف پرداخت و امکان تکثر گفتمانی را فراهم کرد.
وی افزود: تبدیل فضای زیارتی به توریستی یک امر اشتباه است زیرا که نتیجه زیارت راحتی روح و نتیجه تفریح راحتی جسم است و راههای رسیدن به این دو راحتی در مقابل هم هستند به گونهای که برای رسیدن به راحتی روانی و معنوی باید سختی جسمی را تحمل کرد اما در رسیدن به رفاه جسمی این طور نیست و این تبدیل فضای زیارتی به فضای گردشگری منطق زیارت را در خود حل میکند.
