پنج دغدغه فعالان حوزه نشر؛ از اقتصاد تا دیپلماسی فرهنگی

صالحی در ادامه تصریح کرد: صنعت نشر تاکنون شوک‌های متعددی را در زمان کوتاه داشته است، یارانه کاغذ قطع شد، بودجه دولتی عرصه نشر نه‌تنها افزایش نداشت، بلکه در برخی شرایط ثبات داشته و در برخی موارد نیز چه در بخش اعتبار و چه تخصیص آن، کمتر نیز شده؛ از این‌رو ما در دوره‌های اخیر در شرایط رکود بوده‌ایم و این رکود در عرصه نشر، مضاعف بوده و گردش مالی این حوزه نیز محدودتر شده است.

وی ادامه داد: اقتصاد نشر نیاز به شوک‌هایی دارد تا از احتزار خارج شود و اگر این اتفاق نیفتد، این محتزر شرایط خوبی نخواهد داشت. البته در دوره‌های گذشته اقداماتی انجام شده و سند بهبود توسعه کسب و کار شکل گرفته است و اکنون نیاز به کارهای جدیدی مانند کاهش هزینه‌های سربالایی نشر است که در این زمینه پیشنهادهای مختلفی وجود دارد. افزایش منابع مالی یکی از مباحث مهم است، همچنین بهره‌مندی از تسهیلات بانکی می‌تواند به ناشران کمک کند.

معاون فرهنگی وزیر ارشاد در ادامه دومین دغدغه حوزه نشر را امنیت آن عنوان کرد و گفت: این حوزه مشابه اقتصاد نشر پراهمیت است، در حوزه مجوزها اقداماتی انجام شده و هیئت نظارت شکل گرفته تا از برخوردهای سلیقه‌ای پرهیز شود و برخوردها شفاف‌تر شده است، البته در این راستا تا شرایط مطلوب فاصله قابل ملاحظه‌ای داریم.

وی افزود: هم در حوزه اعطای مجوز و هم کاهش اعمال سلیقه‌ها و رفع مشکلات قانونی نیاز به کار جدی و تکانه‌هایی است، اما در حال حاضر اهالی نشر و قلم شرایط رو به جلویی را تجربه می‌کنند.

صالحی بحث قاچاق کتاب را نیز مطرح کرد و گفت: این موضوع امنیت نشر را مختل کرده است که هم کمیته مشترک وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و هم جلسه‌ای که با ناجا داشتیم، اقدامات رو به جلویی بوده که در آینده نزدیک شاهد اثرات آن خواهیم بود.

وی در ادامه بیان کرد: دغدغه سوم ناشران، بروکراسی نشر است، اتفاقات خوبی در این حوزه رخ داده است، به عنوان نمونه اتفاق که در پیش‌رو داریم، چه ناشران تهران و چه سایر استان‌ها می‌توانند به صورت الکترونیک نسبت به اخذ مجوز کتاب اقدام کنند که در این راستا به 5 هزار ناشر توکن‌هایی داده شده است که این اقدام در فرآیندهای نشر و کاهش بروکراسی صورت گرفته است. اما دغدغه دیگر حوزه نشر، فرهنگ کتاب و کتابخوانی است که نیاز داریم، کشش تقاضای کتاب افزایش یابد و طرح‌هایی مانند عیدانه کتاب، تابستانه کتاب، پایتخت کتاب ایران، جشنواره مروجان کتابخوانی، روستای دوستدار کتاب و ... در این راستا بوده است، اما همه این اقدامات نیاز به تلاش مضاعف دارد تا فرهنگ خرید کتاب و کتابخوانی ارتقا یابد.

معاون فرهنگی وزیر ارشاد در ادامه دیپلماسی فرهنگی نشر را دغدغه پنجم حوزه نشر عنوان و اظهار کرد: اینکه فرهنگ مکتوب در عرصه جهانی دیده شود و در جغرافیای ایران محدود نماند که در این زمینه اتفاقات قابل توجهی رخ داده است، مانند میهمان ویژه نمایشگاه کتاب تهران که در سال آینده ایتالیا و پس از آن چین خواهد بود و حضور متفاوت ایران در نمایشگاه‌های کتاب خارج از کشور و گرنت نشر ایران و ... از مواردی است که انجام شده است.

وی یادآور شد: دغدغه دیپلماسی فرهنگی نشر همچنان مهم است تا در بازار جهانی برنامه و نقشه جدی‌تری داشته باشیم و بتوانیم آثار مکتوب خود را در عرصه جهانی مطرح کنیم.

برزین ضرغامی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران نیز در سخنان کوتاهی با بیان اینکه امشب پایان هفته کتاب است، گفت: برنامه‌های مختلف و متنوعی در این هفته در راستای ترویج کتاب و کتابخوانی انجام شد که امیدواریم در افزایش سرانه مطالعه و رغبت مردم به خرید و مطالعه کتاب اثرگذار باشد.

وی با اشاره به نشست هم‌اندیشی وزیر ارشاد با اهالی قلم و نشر افزود: این نشست، فرصتی برای حوزه نشر برای تبادل نظر است که سبب می‌شود فاصله میان وزارت ارشاد و اهالی نشر کمتر شود و می‌توان گفت؛ دیوار و فاصله‌ای وجود ندارد و کارهای خوبی نیز در این حوزه آغاز شده است.

در ادامه فریدون عموزاده خلیلی، عضو انجمن نویسندگان کودک و نوجوان گفت: آنچه باعث شکوفایی ادبیات و اهالی قلم می شود، امنیت و آرامش است، این آرامش باید در حوزه‌های ممیزی و امنیت شغلی ایجاد شود.

وی افزود: این موضوع مایه افتخار نیست که فکر کنیم مهم‌ترین نویسنده حوزه ما، محمود دولت‌آبادی با مشکل چاپ و اخذ مجوز مواجه است، این موضوع به نفع فضای نشر و شکوفایی آن نیست و باید این موانع برداشته شود.

عموزاده خلیلی ادامه داد: اکنون نیز این فضا وجود دارد که یک اثر با نام نویسنده شناخته می‌شود و برداشت‌هایی از آن صورت می‌گیرد که امیدواریم این دغدغه‌ها در دوره آقای صالحی‌امیری برای شکوفایی و خلق اثر ادبی رفع شود. از سوی دیگر یکی از مشکلات نویسندگان، مترجمان، ویراستاران و ... این است که کارشان جزء شغل محسوب نمی‌شود و از این نظر در رابطه با بیمه تأمین اجتماعی مشکلاتی دارند.

وی با تأکید بر ترویج فرهنگ کتابخوانی بیان کرد: برای اینکه فرهنگ کتاب و کتابخوانی را به لایه‌های اجتماعی انتقال دهیم باید آن را در دسترس مردم قرار دهیم و سلیقه یا طیف خاصی از کتاب‌ها به کتابخانه‌ها راه نیابد، به عنوان مثال کتابی مجوز می‌گیرد، اما به کتابخانه راه نمی‌یابد که اجحاف در حق نویسنده است و همین موضوع سبب می‌شود کتابخوانی رواج نیابد.

این نویسنده گفت: مدارس می‌تواند به عنوان یکی از مهمترین مخاطبان نشر و کتاب باشد که متأسفانه درشان به روی کتاب بسته است، ما 12 میلیون دانش‌آموز در کشور داریم که به دلیل همین موضوع یادگیری و مهارت در آنها دیده نمی‌شود، همچنین نویسنده و شاعر به مدارس راه نمی‌یابند تا به کتابخوانی تشویق و ترغیب شوند که به نظر می‌رسد باید در این زمینه تعاملی میان وزارت ارشاد و آموزش و پرورش صورت گیرد و درِ مدارس به روی نویسندگان و شاعران باز شود که هم به نفع نویسندگان و هم دانش‌آموزان خواهد بود.