بیتردید فرهنگ «وقف» یکی از سنتهای حسنه اسلامی است که درباره ثواب و فضیلت آن نیز به طور مکرر در منابع فقهی یاد شده است، حتی بنا به روایتی امام صادق(ع) از آن به «صدقه جاریه» نام بردهاند، همچنین، وقف یکی از عمدهترین زیرساختهای اقتصادی جهان اسلام است و از ارزشهای مطرح شده در جهانبینی دینی نیز به شمار میآید.
وقف سنت حسنهای است که از دیرباز به اشکال گوناگون در تاریخ بشر وجود داشته و اسلام آن را در مسیری روشن، منطقی، هدفدار، مترقی و دقیق نهاده است، اگر زندگی انسانهای اولیه را مورد مطالعه قرار دهیم، در مییابیم که همه آنها نیز در دورههای مختلف به دینهای گوناگونی اعتقاد داشتهاند و پیرو آن بودهاند، چه بسا بر سر این اعتقادات جان خود را از دست دادهاند یا باعث گرفتن جان دیگری شدهاند، به بیان دیگر میتوان گفت که آدمی به طور فطری نیازمند دین است، دینی که معنای آن پایبند شدن باشد و انسان را از انجام کارهای ناشایست دور کند،حال همیشه در طول تاریخ کسانی بودهاند که در این مسیر و با سوء استفاده کردن از اعتقادات مردم به منافع زیادی رسیدهاند.
از این نمونهها میتوان به زمان بتپرستی اشاره کرد که افرادی مانند کائنان و نگهبانان بتخانهها از نذوراتی که مردم از سر ارادت به پای بتها میریختند به ثروتهای زیادی رسیدند؛ موضوعی که البته بعد از اسلام به شدت با آن مقابله شد و نوع نگاه مردم به موضوع نذورات در مسیر الهی قرار گرفت، ارادت مسلمان به پیامبر و اهل بیت(ع) ایشان بدون وصف است و بارها و بارها در تاریخ زندگی مسلمانان به آن اشارهها شده است، در زمان زندگی این بزرگواران مردم برای رفع حاجت دینی و اعتقادی خود نزد آنها میرفتند و از این پاک سرشتگان کمک و مدد میطلبیدند.
بعد از شهادت آل الله، مردم برای رفع حاجات یا قصد تقرب الهی بر سر مزار این بزرگواران میروند و آنها را واسطه میان خود و خدا قرار میدهند تا خالق، به حرمت این بزرگواران دعاهایشان را قبول کند،در چنین شرایطی مردم نذورات نقدی خود را به منظور صدقه و یا همان انفاق داخل ضریح این امامزادگان میاندازند، زیرا اسلام به زندگی اخروی و بعد از مرگ انسان تاکیدات فراوان کرده است و انسانها را به انفاق و وقف در راه خدا سفارش میکند، بعضی از مردم نیز با توجه به اهمیت وقف در راه خدا در این مسیر قدمهای مثبتی را برداشتهاند، تا جایی که در سراسر ایران بسیاری از مدارس، بیمارستانها، مساجد و امثال اینها از موقوفات مردم خیرخواه هستند و محرومان و نیازمندان و سایر اقشار جامعه از این موقوفات بهره میبرند، آنچه که در دنیا وجود دارد، اعم از زرق و برق، اولاد و همه زندگی فناپذیر هستند و آنچه که میماند عمل خیر و نیکی است که انسان از خودش بجا میگذارد
حجتالاسلاموالمسلمین حسین ثابت عیار، کارشناس تبلیغی حوزه علمیه همدان در گفتوگو با
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، اظهار کرد: با توجه به آیات شریفه قرآن کریم، انسان هموراه باید به فکر آخرت و باقیاتالصالحات خود باشد که در این راستا وقف میتواند قابل توجه باشد.
وقف در راستای تعاون اسلامی نقش مهمی داردوی افزود: از آنجایی که ما انسانها همه از یک پدر و ما واحد خلق شدهایم و طبق سروده سعدی بزرگوار که میفرماید: «بنی آدم اعضای یکدیگرند....که در آفرینش ز یک گوهرند» لذا همه انسانها با هم برابر هستند و تنها ملاک برتری انسانها تقوا آنها است و در این راستا وقف میتواند در جهت تعاون اسلامی و نسانی نقش مهمی داشته باشد.
حجتالاسلام ثابت عیار ادامه داد: وقف در معنای عام خود یک نوع صدقه به شمار میرود در صدقه، انسان شخص خاصی را مخاطب خود قرار داده و صدقه خود را که حال میتواند مادی و غیر مادی باشد به او ارزانی کند همچنین در صدقه، پس از اجرای این سنت حسنه شخص دیگر هیچ مالکیتی نسبت به صدقه خود ندارد.
وی ابراز کرد: اما وقف بیشتر به مسائل مالی مربوط شده و شخص پس از وقف میتواند همچنان مالک اصلی مورد وقفی خود باشد و تنها سود و فایده وقفیات خود را به بهره عموم برساند، وقف یک عمل عامالمنفعه خداپسدانه است و چیزی به عنوان وقف واجب وجود ندارد مگر اینکه شخص نذر کرده باشد، اما صدقه واجب که همان خمس و زکات است وجود دارد.
اجرای سنت حسنه وقف به افراد آرامش درونی میدهدنماینده طرح هجرت بلند مدت استان بیان کرد: همیشه در طول تاریخ، انسانهای محتاج و نیازمند در جامعه بشری وجود داشتهاند که در این راستا وقف توانسته و میتواند اندکی از نیاز آنها را برطرف کند و آرامش را برای آنها به ارمغان آورد، برخی انسانها با وجود عمل به واجبات پروردگار، متأسفانه قلب آرامی ندارند اما زمانی که از داشتههایی که خداوند به او ارزانی داشته وقف میکند و صدقه میدهد و میداند که این سنت حسنه حتی پس از مرگ او نیز باقی خواهد بود آرامش عمیقی تمام وجود او را فرا خواهد گرفت.
کارشناس تبلیغی حوزه علمیه همدان خاطرنشان کرد: انسان این عصر با وجود غرق بودن در مادیات و لذتهای دنیا همواره به دنبال یافتن گوهری است که در صورت داشتن آن نه ترسی در وجودش لانه میکند و نه غمی او را میآزارد و همواره به دنبال یافتن آرامش بوده و هست و برای نیل به این هدف به هر راهی متوسل میشود و گاه راه به بیراهه میبرد غافل از اینکه پروردگار عالمیان کلید درهای طمأنینه و آرامش را در کتاب مقدسش به انسان عرضه کرده است و در این میان وقف به عنوان یک سنت حسنه میتواند انسان را به آرامش برساند
وقف مصداق بارز تعاون اسلامی استاسماعیل زمانیان واقف 47 ساله نهاوندی نیز به ایکنا گفت: وقف سنت حسنهای است که هیچ گاه از گذشت زمان نیز از ارزش معنوی آن نمیکاهد و تا مادامی که جهان باقی است و پس از آن نیز این اجر این عمل نیک و پسندیده باقی خواهد ماند که میتوان به عنوان باقیات الصالحات و مصداق بارز تعاون از نوع اسلامی و انسانی به شمار آورد.
وی افزود: طبق آیه شریفه قرآن که میفرماید: «اعْلَمُواْ أَنَّمَآ أَمْوَالُكُمْ وَ أَوْلاَدُكُمْ فِتْنَةٌ وَ أَنَّ اللَّهَ عِندَهُ أَجْرٌ عَظِیمٌ؛ و بدانید كه اموال و فرزندانتان آزمایشى (براى شما) هستند و البتّه نزد خداوند (براى كسانى كه از عهدهى آزمایش برآیند)، پاداشى بزرگ است» ( انفال/آیه 28) مال و فرزندان این دنیا همگی برای آزمایش انسان در اختیار او قرار گرفته شده است و آن چیزی که برای انسان باقی خواهد بود همان عمل صالح اوست که وقف یک نمونه از این اعمال صالح و باقی است.
تا زمانی که زندهایم اموال خود را وقف کنیمزمانیان اضافه کرد: در سال 93 قطعه زمین کشاورزی آبیزار، به مساحت 10 هزار هکتار به ارزش مالی حدود 500 میلیون تومان به عنوان ورثه پدر وقف نمودم و مهمترین هدف بنده از این عمل، صدقه جاری برای خود و پدر مرحومم بوده است و بهتر است تا زمانی که زنده هستیم از اموال خود برای آخرت خود توشهای بگذاریم .
این واقف نهاوندی ادامه داد: متأسفانه جامعه عصر حاضر حول محور مادیات میگردد و وفاداری و صفات نیک و پسندیده در آن کمرنگ شده است و کمتر فرزندانی به چشم میخورند که برای پدر و مادر خود خیرات دهند، پس در این بین چه بهتر است که تا زمانی که خود زندهایم از مال و اموال خود صدقهای جاری کنیم و در این راستا خبرگزاریها، رسانه، رونامه و مطبوعات باید تمام تلاش خود به عرصه نمایش بگذارند تا فرهنگ وقف را با دانش و علم کافی به همگان نشان داده و به رواج این سنت حسنه کمک شایانی کنند.