به گزارش از
خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از
همدان، با نزدیک شدن به پایان سال کمکم عطر و بوی
بهار به مشام میرسد و مردم ایران اسلامی نیز برای استقبال از بهار و عید
نوروز، این سنت زیبا خود را آماده میکنند. یکی از سنتهای به جا مانده
از گذشته، خرید شب عید است.
در گذشتههای دور خرید به شکل امروزی وجود
نداشت، مردم بیشتر خرید را به منظور تأمین مایحتاج زندگی و اقلام مورد نیاز
انجام میدادند اما با ظهور پدیده مد و به خاطر همسو شدن با جامعه، خرید
بسیاری از مردم رنگ و بوی تجمل و اسراف به خود گرفته است. شاید بتوان گفت
که درصدی از خریدهای شب عید بیشتر از احتیاج افراد است.
اسراف و تجمل پرستی؛ آفت نوروزدر
آستانه نوروز مردم تلاش می کنند تا خود را مهیای استقبال از بهار کنند و
به همین دلیل با انجام کارهایی مانند خرید وسایل نو، خانه تکانی، خرید
لباسهای نو، کاشتن انواع سبزه و ... به استقبال سال نو میروند.
صحبت از نوروز، شور و شوق و هیجان خاصی در بین مردم دارد و هر کسی تلاش می کند تا خود را آماده رسیدن سال جدید کند. در کنار همه سنتهای پسندیده این ایام؛ افراط و تفریط و چشم و هم چشمی ها، این سنت ملی را تحت شعاع قرار داده است.
یکی
از آفتهای این سنت پسندیده و مورد تأیید اسلام باز شدن پای چشم و هم چشمی
به خریدهای نوروز است که در برخی موارد باعث می شود تا لذت آمدن فصل بهار
به خوبی درک نشود.
نوروز بهانهای برای اسرافاین
روزها برخی افراد افراط را سرلوحه کارهای خود قرار میدهند و در خریدهای
نوروزی هزینههای گزافی صرف میکنند و ایام عید را با اسراف و تشریفات خاصی
سپری میکنند در حالی این گونه حرکات شایسته یک فرد مسلمان نیست .
چقدر
لذت بخش است دیدن اجتماع چند خانواده در کنار هم که همراه با شادی آمدن
سال نو را به یکدیگر تبریک میگویند و همه کینه ها و کدورت ها را کنار
میگذارند و خاطرات خوب گذشته را در ذهن خود ثبت میکنند.
چقدر
غمانگیز است زمانی که نوروز بهانهای برای انجام گناهی به نام اسراف و
تحمل هزینههای گزاف برای برخی خانوادهها شود، اینگونه تصور میشود که
برای برخیها صرف هزینههای بالا و بیمورد و تغییر دکوراسیون از ضروریات
برگزاری نوروز شده است.
متأسفانه در برخی خانوادهها اسراف و تجمل پرستی
در ایام عید تبدیل به یک عقیده شده است و این رویه می رود که به یک فرهنگ
عمومی تبدیل شود و این بسیار خطرناک است.در این بین برخی بانوان علی رغم
توانایی مالی مردان، میخواهند دکوراسیون منزل را تغییر داده شود، لوازم
قدیمی دور ریخته و لوازمی نو خریداری شود و لباسهای مد روز تهیه شود.
این
روزها تبلیغات رنگارنگ هم رونق خاصی گرفته و در برخی خانوادهها
تجملگرایی تا جایی پیش رفته است که باعث شده به جای دوستی و محبت بین
اعضاء خانواده و آرامش بهاری، اختلاف و کدورت ایجاد شود.
بیاییم در
این روزهای پایانی سال با اولویتبندی و برنامهریزی صحیح تنها نیازهای
ضروری را تهیه کنیم و هزینههای اضافی و خریدهای سنگین را که نتیجه چشم و
همچشمی ها است را کنار بگذاریم و به جای آن رنگ و بوی نوروز و آرامش بهاری
را به خود بگیریم و دوستی و محبت بین اعضاء خانواده را به اختلاف و دوری
تبدیل نکنیم.
در کنار همه شادی ها و خوشیهایی که عید نوروز به زندگی ما
هدیه میدهد، اما همین نوروز گاهی بهانهای میشود برای رواج اسراف در
میان مردم، اسرافی که در این شرایط هزینههای زندگی، تنها نمکی است بر ضخم
خانوادهها.
مرضیه کمالی، خانم 52 ساله از کسانی است که در آخرین ماه
سال، بیشتر زمانش را صرف خریدهای خانه میکند؛ وقتی پای صحبتش مینشینیم
در خصوص خریدهای نوروزی خانوادهاش، میگوید: یکی از عادتهای سالانه ما
این است که اسفند ماه ، مبلهای خانه و پردهها را عوض میکنیم و به نظر من
این تغییر باعث میشود که با روحیه تازهای به استقبال نوروز برویم.
وقتی
از او در خصوص لزوم این خریدها می پرسیم پاسخ میدهد: خب شاید لزوم چندانی
برای تغییر سالانه مبل وپردههای خانه نباشد اما ما برای ایجاد تنوع در
محیط خانه این خریدها را انجام میدهیم، تا در دید و بازدیدهای نوروزی
خانه ما جذابتر به نظر برسد.
خرید لباسهایی با تاریخ مصرف دو هفتهاینازنین
اصلانی، از کسانی است که این روزها خیلی سرش شلوغ است و تمام مراکز خرید
و بازارهای شهر را در این روزها زیر و رو میکند تا بتواند پوشاکی را که
برای دید و بازدیدها و مسافرتهای نوروزی خرید کند، زمانی که از نازنین در
خصوص افراط در خریدهای نوروزی اش میپرسیم، میگوید: من مبالغ زیادی را
برای خرید پوشاک عید میپردازم، چون میخواهم در طول 13 روز عید که همه
اعضاء فامیل و دوست و آشنا به دیدن هم میروند، از همه خوش لباستر به نظر
برسم.
وی اضافه میکند: منا در تمام ایام نوروز این البسه را بر تن
میکنم و بعد از اتمام نوروز این لباسها به آرشیو کمد لباس اضافه میشود
لذا تاریخ مصرف آنها دو هفته است.
وقتی از او در خصوص وسواس بیهوده
خریدهای غیر ضروری میپرسیم، اذعان میکند: بسیاری از دوستان و نزدیکان من
با شما هم نظر هستند که من بیهوده این همه هزینه را صرف خرید لباس نوروز
میکنم و در نهایت آنچنان که باید از این لباس های استفاده نمی کنم، شاید
هم حق با شما باشد اما نمیتوانم از این خریدهای افراطی اجتناب کنم.
آجیل و میوههای سلطنتی، نفس اقتصاد خانواده را به شماره انداخته استعلی نیکمرام از کسانی است که در روزهای پایان اسفند باید قسمت اعظمی از حقوق و عیدی اش را صرف خرید اقلام خوراکی عید کند.
نیکمرام
در اینباره میگوید: من صاحب 4 فرزند و داماد و عروس و نوه هستم و آنها را
که در کنار اعضاء خانواده خودم و همسرم و خانوادههای آنها که بگذارم، به
فهرست بلند بالایی میرسم که در ایام عید به خانه میآیند و شب عید که
میشود یکی از بزرگ ترین دغدغههای من این است که با این حقوق باز نشستگی
چطور باید از عهده خریدهای لوکس خانواده بربیایم.
وی ادامه میدهد: در
گذشته اینطور نبود که مردم در مراسم دید و بازدید نوروز انواع خوراکی را
تهیه کنند اما این روزها اگر آجیل چهار مغز نباشد و فلان میوه در میوه خوری
نباشد و فلان مدل شیرینی سرو نشود، برخی از مهمانان فکر میکنند که به
آنها بیاحترامی شده است و باعث نارحتی آنها میشود.
وی تأکید میکند:
به نظر من تعاریف نامناسب از پذیرایی و تجملگراییهای افراطی است که باعث
شده هزینههای بسیار صرف خریدهای اقلام خوراکی در عید شود و در نهایت هم جز
اسراف و حیف و میل شدن نتیجه دیگری نداشته باشد.
عید نوروز و سفره های نهار و شام آنچنانیمهدی
مهرپور هم از دیگر کسانی است که این روزها به فکر دخل و خرج شب عیدش است و
در این خصوص اظهار میکند: با یک حساب سرانگشتی از عدد و رقم خرید اقلام
مصرفی در عید از میوه و آجیل گرفته تا مرغ گوشت و برنج و ماهی و سایر
خوراکیهای لازم، متوجه میشویم اگر همه حقوق و عیدی را تنها برای همین
مهمانی عید دیدنی بگذاریم و از خیر مسافرت و خرید لباس هم بگذریم باز هم
نمیتوانیم از عهده از این هزینههای کمرشکن بر بیاییم.
وی ادامه می دهد: به
همین دلیل است که برخی به دلیل عدم توانایی مالی از اقوام ودوستان دور
میشوند و نمیتوانند ضیافت برگزار کنند در حالیکه با برگزاری مهمانیهای
ساده، هم میتوان صله رحم را به جا آورد و هم اسراف و هزینه اضافی نکرد.
عید با صرفه جویی خوش رنگ تر می شودیک کارشناس مذهبی در گفتوگو با ایکنا در این باره اظهار می کند: واژه عید در قرآن کریم تنها یکبار در آیه 114، سوره
مائده آمده است: «عیسی بن مریم گفت: بارالها! پرودگارا! برای ما از آسمان
مائدهای فرست تا این روز برای ما و کسانی که پس از ما می آیند، عید باشد
که تو بهترین روزی دهندگانی و آیت و حجتی از جانب تو برای ما باشد.»
حجتالاسلام
و المسلمین محمد رحمانی
با بیان اینکه عید در لغت از ماده «عود» به معنای بازگشت گرفته شده است،
ادامه می دهد: از کاربردهای این واژه میتوان دریافت که چون اصالت در آفرینش
کمال و کمال خواهی و بازگشت و رجوع به آن است، مراد از عود، بازگشت به کمال
است لذا هرگاه انسان و یا طبیعت به جایگاه و اصل خود بازگشت آن روز، روزی
است که می توان از آن به عید تعبیر و یاد کرد.
وی با بیان اینکه در روایتى از على(ع) نقل شده که مىخوانیم «و کل یوم لا یعصى الله
فیه فهو یوم عید»؛ هر روز که در آن معصیت خدا نشود روز عید است»، تشریح می کند: تحویل سال نو و عید باستانی نوروز، نزد ایرانیان از جایگاه
ویژهای برخوردار است و در این ایام که با تعطیلات رسمی نیز همراه است،
مردم به کارهایی پسندیده مانند خانه تکانی، تمیز کردن وسایل منزل، پوشیدن
لباسنو، تمیزی بدن و دید و بازدید و… میپردازند و باید توجه کرد که عید
نوروز که از دیرباز در میان مردم ایران حضور داشته است با ظهور اسلام و
تأیید پیشوایان دینی مواجه شد چراکه بنای پیشوایان دینی ما در محو یا
اثبات سنتها این بود.
وی خاطرنشان می کند: امامان معصوم(ع) سنتهای
پسندیده و سازگار با مفاهیم دینی را تأیید میکردند و سنتهای جاهلی و
ناپسند را مردود میشمردند که امام علی(ع) در این باره در عهد نامهاش به
مالک اشتر مینویسد:«آیین پسندیدهای را بر هم مزن و آیینی را ایجاد نکن که
به چیزی از سنّتهای نیک گذشته زیان برساند».(نهج البلاغه)
حضور قرآن کریم در هفتسین یکی از جلوههای نوروز استاین
مدرس حوزه و دانشگاه با تأکید بر اینکه یکی از جلوههای زیبای حضور قرآن
در آیینهای نوروزی،گذاشتن قرآن کریم روی سفره هفت سین ات، عنوان می کند: در این رسم
که میتوان گفت کمترین گونه ارتباط با قرآن در این ایام است، قرآن کریم در
سفره هفتسین قرار گرفته میشود و مردم ایران سال خودرا با تلاوت آیاتی از
قران کریم آغاز میکنند.
وی اضافه می کند: با نگاهی اجمالی به اسرافهایی
که در میان خانواده های ایرانی به بهانه عید نوروز صورت میپذیرد، میتوان
اینگونه نتیجه گرفت که وان بدون مبل و پرده تازه، بدون لباس های متعدد و
بدون آجیل چهار مغز و سفره های آنچنانی هم ایام عید را با شادی گذارند، به
شرط اینکه کمی افق دیدمان را گسترده کنیم و متوجه شویم که همه این اتفاقات
برای این است که در ایام عید روزهای شادی را در کنار اعضاء خانواده و
آشنایانمان تجربه کنیم.
رشد سرطان وار اسراف و تجمل گرایی در ایام نوروزوی
بیان می کند: ایرانیان با نگاهی اسلامی و ایرانی پیوسته مهمان را هدیهای
الهی و تحفه ای خدایی میدانند که روزیاش را با خود می ورد و باعث برکت
در زندگی آنان نیز میشود و همچنین گناهان صاحب خانه را با خود میبرد و
برای همین است که مهمان را تکریم و پذیرایی شایسته از او به جا میآورند.
وی
با بیان اینکه مردم ایران با فرهنگی غنی، مهمان را گرامی میدارند و به
یمن برکاتی که او با خود می آورد، از صمیم دل به وی محبت میورزند و با
تمام وجود، به او خدمت میکنند، اذعان می کند: آنان هنگام پذیرایی، از هیچ
تلاشی دریغ نمی ورزند و با رویی خندان و دستی گشاده، به میزبانی از وی در
ایام نوروز می پردازند.
وی تصریح می کند: متأسفانه در دهههای اخیر یک
واقعیت تلخ در مهمانیها در حال رشد و غالب شدن می باشد که باید برای آن
نیز چارهای اندیشید چراکه این سنت پسندیده، مانند برخی از سنت های دینی و
ملی ما به آفت اسراف، فخرفروشی، تجملگرایی و چشم و هم چشمی گرفتار شده
است.
وی می افزود: سفرههای پر اسراف، حتی به خانه های افراد متوسط جامعه
نیز سرک کشیده و راه یافته است و پذیرایی های اشرافی، در میهمانیها و
جشنهای تمامی اقشار به یک عادت تبدیل شده است و طرز فکر در جامعه تعاریف
نامناسب از پذیرایی و تجمل گراییهای افراطی است که باعث شده است هزینهای
بسیار صرف خریدهای اقلام خوراکی در عید شود و در نهایت هم جز اسراف و حیف و
میل شدن نتیجه دیگری در پی نداشته باشد.
مهماننوازی به معنای ولخرجی نیستحجتالاسلام
رحمانی خاطرنشان می کند: اطعام و مهمانی دادن با همه ارزشی که دارد، در حالی
که به خاطر رضای خدا باشد و یا به نیت شاد کردن برادری مؤمن یا تقویت
رابطههای خویشاوندی و صله رحم باشد دارای ثواب و حسنه است.
وی با بیان
اینکه درست است که از نعمت الهی باید بهره گرفت، اما با حفظ حد و مرز
ارزشی آن و فراتر نرفتن از مرز اعتدال باید از نعمات الهی بهره برد، می گوید:
مشاهده میکنیم که گاهی نیت مهمانی دادن ریاکاری است؛ گاهی نوع غذا و محل
اطعام و کیفیت سفره چیدن، تظاهر و خودنمایی است؛ گاهی مهمان های خاص و
مدعوین شایسته اطعام نیستند، یا با انگیزه های ریاکارانه وحسابگرانه و
مصلحت اندیشانه دعوت میشوند، که بیشک همه اینها در دین مبین اسلام ناروار
است.
وی تأکید می کند: مهمان نوازی، در فرهنگ ما، هیچ گاه به معنی ولخرجی و
اسراف نبوده است و حقیقت مهمان نوازی، احترام به مهمان و قدر دانستن این
هدیه خد ااست که با اسراف و ریخت و پاش، فرسنگها فاصله دارد.
وی در
پایان ابراز می کند: هم سفره شدن و در یک ضیافت برگرد هم جمع آمدن نیز این گونه
است که تشتت را به وحدت و واگرایی را به همگرایی تبدیل میکند از این رو
ارتباط میان دوستان هنگامی که با مهمانی تقویت شود، ارتباطی استوارتر و
پایدارتر است.