به گزارش
خبرگزاری بین المللی قرآن(ایکنا) از همدان، انسان موجودی است سالک و پویا به سوی معبود حقیقی خویش و از هر راهی که برود و هر مسیری را که در زندگی انتخاب کند، سرانجام به لقای معبود خویش میرسد: «يَا أَيُّهَا الْإِنسَانُ إِنَّكَ كَادِحٌ إِلَى رَبِّكَ كَدْحًا فَمُلَاقِيهِ؛ای انسان! تو با تلاش و رنج به سوی پروردگارت میروی و او را ملاقات خواهی کرد.» (آیه6/ سوره انشقاق).
با توجه به این آیه اگر انسان راه ایمان، خودسازی و تهذیب نفس را بپوید جمال و مهر خداوند را ملاقات میکند اما اگر راه کفر و آلودگی را در پیش گیرد، جلال و قهر او را، بنابراین اگر مقصد و غایت سلوکش لقای محبت و مهر خدا باشد، باید راه تهذیب نفس و عبادت حقیقی را در پیش گیرد و از هوای نفس بگریزد و در طریقت انس با معبود گاهی به گوشهای خلوت پناه ببرد و دور از همه عنوانها و تعلقات مادی، لختی بر حال زار خویش بگرید و با سوز دل و اشک چشم، کدورت و زنگار را از چهره جان خود بزداید و در زاد و توشه آخرت اندیشه کند.
ادیان الهی با توجه به همین نیاز روحی، با آن که انسان را به حضور در جامعه و شرکت در فعالیتهای اجتماعی فرا میخوانند، فرصتهایی را نیز برای خلوت نمودن او با خداوند فراهم نمودهاند، یکی از این فرصتها «اعتکاف » است.
اعتکاف توقف بیحساب نیستاستاد جامعهالمصطفی العالمیه و کارشناس تبلیغ در گفتوگو با ایکنا، با بیان اینکه واژه اعتکاف لغت عربی است که معانی مختلفی برای آن بیان شده است، اظهار کرد: اقبال و توجه به چیزی، حبس کردن چیزی در جایی از جمله معانی است که برای اعتکاف بیان شده و در تعریف اصطلاحی فقهی اینگونه گفته شده که اعتکافت عبارت است از توقف و ماندن در مسجد به قصد نزدیک شدن به خدا.
حجت الاسلام والمسلمین حسین حیدری مهذب با تأکید بر اینکه اعتکاف توقف بیحساب نیست، گفت: با توجه به تک تک عبارتهایی که در کتب فقهی و روایی شیعه و سنی آمده، در تعریف اعتکاف گفته شده است که توقف و ماندن در مسجد است اما توقف صرف و بیحساب نیست.
وی خاطرنشان کرد: اعتکاف توقف حساب شده و حرکت تازه و پویاتر از گذشته است لذا اعتکاف اقامت سه روزه عاقلانه و عارفانه در مسجد برای ادامه سفر زندگی در 365 روز سال است چرا که یکی از شرایط اعتکاف این است که فرد معتکف عاقل باشد و همچنین ایمان داشته باشد و در این صورت اعتکاف منجر میشود.
وی با بیان اینکه فرد بعد از اعتکاف به صورت مؤثر و پر نشاط در جامعه حضور پیدا میکند، اضافه کرد: انسان برای ادامه زندگی در 365 روز سال باید نیرویی تازه دریافت کند واعتکاف کنارهگیری موقت از جامعه برای حضور دائمی و مؤثرتر در جامعه است چراکه فرد با تجدید نظر در رفتار خود به جامعه بازمیگردد.
اعتکاف بازنگری در پیشینه فرد است
حجت الاسلام والمسلمین حیدری مهذب عنوان کرد: اعتکاف حبس کردن کوتاهمدت خویش برای آزاد شدن بلند مدت از قید و بندهای دنیایی،پناه بردن به امنترین مکان برای رسیدن به آرام بخشترین موجود عالم است چراکه اعتکاف پناه بردن به صاحب مسجد است و باید توجه کرد که اعتکاف یک ایستگاه بازنگری و تجدیدنظر در پیشینه فرد است.
وی با اظهار بر اینکه توبه و استغفار که مهمترین عمل در ماه رجب د ایام اعتکاف است، باعث میشود انسان گذشته خود را مورد بررسی قرار دهد، اذعان کرد: اعتکاف فرصت طلایی برای محاسبه سود و زیان ایام گذشته عمر انسان است و شناسایی قوتها و ضعفها، ترسیم وضعیت بهتر و تصمیم جدی برای رفع ضفها و استفاده بیشتر از قوتها و تحول به احسن الحال که در دعای آغاز سال شمسی خوانده میشود، است لذا اعتکاف فرصت خوبی برای رسیدن به احسن الحال است.
ارزیاب پژوهشگاه جامعهالمصطفی بیان کرد: اعتکاف فرصت ویژه برای تدبر در عهدنامه الهی است لذا سفارش شده که در اعتکاف قرآن بسیار تلاوت شود به گونهای که در روایتی از امام سجاد(ع) آمده است که قرآن عهد الله بنده است و هر وقت قرآن را گشودید حد اقل 50 بند از این پیماننامه الهی را مرور کنید لذا اعتکاف فرصتی ویژه برای تدبر در این عهد نامه الهی است.
وی تشریح کرد: در کتاب «المراقبات» گفته شده است که اعتکاف تمرین توجه و تعظیم به معبود در اجتماع عابدان است که این امر نقطه مقابل غیر متشرعین از جمله بوداییها است که از اجتماع به طور کامل فاصله میگیرند اما باید توجه کرد که اعتکاف خلوت کردن و گوشهگیری در جمع عابدان است.
پاداش روزه خداوند استوی ادامه داد: اعتکاف عمل مستحبی است که دارای اجزاء متعدد عبادی است که برای مشخص شدن فضیلتهای آن باید به اجزا و شرایط و محرماتی که برای این عبادت در نظر گرفته شده است، توجه کرد که روزه یکی از اجزاء آن است و خداوند فرموده است که پاداش روزه خود من هستم.
حجت الاسلام والمسلمین حیدری مهذب افزود: از جمله شرایط اعتکاف روزه گرفتن، نیت تقرب و نزدیک شدن به خدا، استغفار، دعا و ذکر است و دارای محرماتی چون ارتباط زن و شوهر، خرید و فروش و غیره است که همه این اعمال دارای مفاهیمی گستردهای است.
وی ادامه داد: ارتباط همسران از جمله محرمات برای معتکف است یعنی اعتکاف ترک شهوات جنسی برای درک لذتهای معنوی است و دوری کردن از مجادله و مناقشه در امور دنیایی برای رسیدن به امور مجامله و زیبا عمل کردن است که مجامله یعنی تعامل جمیل و رفتار زیبا با دیگران است.
برای یافتن نیرویی تازه و جبران گذشته باید به اعتکاف پناه بردوی ابراز کرد: حرام بودن داد و ستد برای معتکف را میتوان اینگونه تعبیر کرد که اعتکاف ترک داد و ستدهای جزیی با خلق برای احیا تجارت کلان با خالق است که در آیه قرآن میفرماید: بین تجارت جزیی و کلان تفاوت بسیاری وجود دارد و حرام بودن استعمال بوی خوش ترک بوی خوش کم دوام عطر برای بوییدن عطر جانبخش و دائم بهشت است.
وی تأکید کرد: اعتکاف عمل مستحبی است که پیغمبر اکرم(ص) تنها به گفته تئوری درباره آن توصیه نکرده اند است بلکه خود ده روز آخر ماه مبارک رمضان را معتکف می شدند به گونهای که در یک سال معتکف نشدند، قضای آن را به جا آوردند لذا اعتکاف انسان را در مسیر عبودیت به خوبی یاری میکند.
این استاد جامعهالمصطفی اظهار کرد: در پایان باید اینگونه نتیجه گرفت که کسی که به دنبال رهیدن از خسرانی است که در سوره عصر آمده است و میخواهد خود را از امور نامطلوب و ناخوشایند مسیر زندگی نجات دهد باید از این فرصتهایی که خداوند در اختیار انسان قرار داده است، به خوبی استفاده کند و برای اصلاح گذشته و یافتن نیرویی تازه برای آینده به اعتکاف پناه برد.
اعتکاف سنت دیرینه الهی استمسئول نهاد نمایندگی مقام معظم رهبری دانشگاه آزاد اسلامی نیز به ایکنا گفت: تاریخچه اعتکاف یکی از سنتهای دیرینه الهی است که ریشه آن به عصر حضرت ابراهیم(ع) برمیگردد؛ خداوند در قرآن کریم به حضرت ابراهیم(ع) و اسماعیل دستور میدهد که خانه خدا را جهت معتکفین پاکیزه و آماده کنند لذا این سنت دیرینه الهی است.
حجتالاسلام و المسلمین حمیدضا طالقانی ورکشی افزود: فلسفه اصلی اعتکاف این است که اعتکاف خودسازی و رجوع به خود است که در احکام آن این امر به خوبی مشاهده میشود و معتکف در این حداقل سه روزی که در خانه خدا معتکف میشود قدری فرصت پیدا میکند تا با خداوند ارتباط برقرار کند وبه خودش رجوع کند.
وی اذعان کرد: انسان معتکف آلودگیها و کدورتهایی که در وجودش نشسته است با انجام اعمال شبانه روزی اعتکاف خود را شست و شو میدهد و به برگزارکنندگان اعتکاف توصیه میکنم که همه اوقات معتکفین را با برگزاری برنامه های مختلف فرهنگی پر نکنند و اجازه دهند معتکفین بیشتر اوقات به خود مراجعه کنند و انزوا و گوشهگیری در مراسم اعتکاف پررنگ شود.
اشک معتکفین در هنگام خروج از اعتکاف حاکی از تأثیرات آن استوی خاطرنشان کرد: مدت اعتکاف حداقل سه روز است و می توان به آن سه روز، سه روز اضافه شود که در سنت حضرت رسول اکرم(ص) مشاهده میشود که ایشان دهه آخر ماه مبارک رمضان را معتکف میشدند.
وی تأکید کرد: زمانی که وارد اعتکاف میشود و زمانی که از آن خارج میشود باید تفاوتی در وجود فرد ایجاد شده باشد که این امر را در گریههای شوق معتکفین هنگام خداحافظی از اعتکاف به خصوص در اعتکاف دانشجویی به خوبی مشاهده میشود.
مسئول نهاد رهبری دانشگاه آزاد اسلامی افزود: در روز سوم پس از انجام اعمال ام داوود و مناجاتهای پایانی، افراد نمیخواهند از این فضا جدا شوند لذا در فراغ از این فضا اشک شوق میریزند و این امر نشاندهنده این است که این سه روز در افراد بسیار تأثیرگذار است و میتواند افراد را متغیر کند.
وی ابراز کرد: بسیار مشاهده شده که برخی از افراد قبل از ورود به اعتکاف نگاه متفاوتی به عالم هستی و دین داشتهاند و هنگامیکه در فضای اعتکاف قرار میگیرند، جهانبینی الهی آنها کاملا تغییر میکند و این امر در رفتار آنها و عمل به واجبات مشهود است.
وی درخصوص دلیل اعتکاف در ماه رجب گفت: اصل اعتکاف در ماه مبارک رمضان است و اختصاصی به ماه رجب ندارد و در هر ماهی میتواند، صورت گیرد اما ایام البیض رجب دارای شرایط انجام اعتکاف است که ایام البیض ماه رمضان نیز به اعتکگاف اختصاص دارد.
وی اذعان کرد: اعتکاف اختصاص به اسلام ندارد و مشاهده میشود که راجع به حضرت موسی و حضرت مریم نیز خداوند به اعتکاف سفارش کرده است.
در اعتکاف رهبانیت وجود ندارد
حجتالاسلام والمسلمین درباره تفاوت اعتکاف با اعتکاف در تصوف گفت: در اسلام موضوعی با عنوان «رهبانیت» وجود ندارد و رهبانیت به این معنا است که انسان به طورکل و در تمام عمر از جامعه و زندگی اجتماعی بریده شود اما این عمل در اسلام مردود است و دین اسلام سالی یک بار یا چند سال یک بار به گوشهنشینی سفارش شده است.
وی تأکید کرد: به معتکفین توصیه میشود که از این فرصت و از لحظه لحظههای این سه شبانه روز به خوبی استفاده کنند و توجه کنند که بهترین فرصت برای آشتی با خدا و ارتباط با خدا اعتکاف است لذا در این سه روز در خود فرو روند و به فکر و انیشه بگذرانند و در این ایام مطالعاتی انجام شود که در بحث خودسازی و رجوع به خود به آنها کمک کند.