خودکم‌بینی؛ یکی‎از مرض‌های روح و روان

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، احساس حقارت سکه دورویی است که شیوه زندگی فرد را شکل می‎دهد، احساس و عقده حقارت به‌طور مفصل توسط آلفرد آدلر مطرح شد و براساس نظریه وی همه انسان‎ها از بدو تولد به علل مختلفی با این احساس مواجه می‎شوند.
هنگامی‌که فرد نتواند بر احساس حقارت خود غلبه کند، این حس تقویت و تشدید گشته و منجر به شکل‎گیری عقده حقارت می‎شود.
از علل شکل‎گیری احساس حقارت در افراد، می‎توان به ضعف جسمانی، نادیده گرفتن شخص، عدم توجه والدین به کودک، احساس بی‎ارزشی، ناتوانی و... اشاره کرد.
احساس حقارت در برخی از افراد سبب شکل‎گیری تلاش شده و فرد را به تکاپو در جهت جبران ضعف‎ها و حقارت خویش مجبور می‎کند و در این صورت سبب پیشرفت در افراد می‎شود.
گاه این احساس به فرد انگیزه تلاش برای جبران کاستی‎ها را می‎دهد و گاه سبب سرکوفت خویش و احساس کهتری در افراد می‎شود.
باید توجه داشت احساس حقارت از همان دوران ابتدای زندگی سبب شکل‎گیری شیوه زندگی فرد می‎شود که این روش زندگی ممکن است سالم، معیوب و یا مستمسک باشد.
برخی‌از افرادی‌که دچار احساس حقارت می‎شوند برای جبران این حس به‌سمت قدرت‎طلبی و بروز شخصیت درونی خویش پیش می‎روند و در این‌صورت انسان‎هایی موفق خواهند شد کمااینکه بسیاری از شخصیت‎های برجسته تاریخ به‌خاطر جبران احساس حقارت خویش، به انسانی موفق مبدل می‎شوند، استفاده از تحقیر و مقایسه به‌جای تشویق کودک و شرمنده کردن او در بین جمع سبب بروز عقده حقارت می‎شود.
اگر ضعف افراد را به رخ آن‌ها بکشیم و وی را در بین اجتماع سرکوفت بزنیم، عقده حقارت را در خویش شکل می‎دهند و همین قضیه گاهاً سبب جدایی می‎شود.
گاهی احساس حقارت آن‌قدر شدید است که شخص به افسردگی، اضطراب، اختلال شخصیت و... مبتلا می‎شود و روان‎شناس‎ها در این موارد می‎توانند کمک شایانی به چنین شخصی کنند.
یکی‎از مرض‌های روح و روان خودکم‌بینی است که انسان خود را دست کم می‎بیند و دیگران را از خود قدرتمندتر و تواناتر بپندارد درحالی‌که همه انسان‌ها استعداد رسیدن به کمال را دارند و همه مساوی هستند مگر آنان بیشتر تقوا دارند و هیچ‌کس بر دیگری برتری ندارد مگر به‌وسیله تقوا.پس کسی‎ از دیگری کمتر و پایین‌تر نیست.
امام علی(ع) می‌فرماید: «این جهان عالم صغیر است و انسان عالم کبیر است» وقتی تاریخ را مطالعه می‎کنیم می‎بینیم که افرادی بودند که نقص عضو داشته‌اند ولی با پشتکار و اراده به درجات بالا رسیده و از افراد سالم جلوتر زده‌اند.
باید توجه داشت خداوند متعال هیچ‌کس را حقیر نبافریده و هر انسانی می‌تواند به درجات بالا برسد.در جهان امروز عده‌ای به‌خاطر جهل و نادانی خود را از دیگران حقیرتر و کمتر می‌دانند و این در حالی‌است که انسان‌ها نباید خود را از دیگران کمتر بدانند فقط در مقابل خداوند سبحان هست که هرچه انسان کوچک کند و خود را هیچ بداند معرفتش به او بیشتر شده و مورد عنایات خداوند سبحان بیشتر قرار می‌گیرد.
خداوند متعال آن‌گاه که انسان را می‎آفرید فرمود که انسانی می‌سازم تا خلیفه و جانشین من روی زمین باشد و در این رابطه در آیه 30 سوره بقره آمده است: «وَإِذْ قَالَ رَبُّکَ لِلْمَلاَئِکَةِ إِنِّی جَاعِلٌ فِی الأَرْضِ خَلِیفَةً قَالُواْ أَتَجْعَلُ فِیهَا مَن یُفْسِدُ فِیهَا وَیَسْفِکُ الدِّمَاء وَنَحْنُ نُسَبِّحُ بِحَمْدِکَ وَنُقَدِّسُ لَکَ قَالَ إِنِّی أَعْلَمُ مَا لاَ تَعْلَمُونَ؛ و چون پروردگار تو به فرشتگان گفت من در زمین جانشینى خواهم گماشت [فرشتگان] گفتند آیا در آن کسى را می‌‏گمارى که در آن فساد انگیزد و خون‌ها بریزد و حال آن‌که ما با ستایش تو [تو را] تنزیه می‌کنیم و به تقدیست می‌‏پردازیم فرمود من چیزى می‌‏دانم که شما نمی‌‏دانید».
همچنین در آیه 39 سوره فاطر در رابطه با جانشین و خلیفه خدا بودن انسان آمده است: «هُوَ الَّذِی جَعَلَکُمْ خَلَائِفَ فِی الْأَرْضِ فَمَن کَفَرَ فَعَلَیْهِ کُفْرُهُ وَلَا یَزِیدُ الْکَافِرِینَ کُفْرُهُمْ عِندَ رَبِّهِمْ إِلَّا مَقْتًا وَلَا یَزِیدُ الْکَافِرِینَ کُفْرُهُمْ إِلَّا خَسَارًا؛ اوست آن کس که شما را در این سرزمین جانشین گردانید پس هر کس کفر ورزد کفرش به زیان اوست و کافران را کفرشان جز دشمنى نزد پروردگارشان نمی‌‏افزاید و کافران را کفرشان غیر از زیان نمی‌افزاید».
یکی‌از گناهانی که آمرزیده نمی‎شود خودکشی است.در روایت است که عذاب چهار نفر در جهنم از همه بیشتر است: ابلیس، فرعون، کسی‌که خودکشی می‎کند و فرمانروای ستمگر.
گناهان دیگر راهی برای توبه دارد ولی خودکشی ندارد؛ لذا افرادی‌که مشکلات آن‌ها را محاصره کرده خدای نکرده این مسیر را انتخاب نکنند بلکه با استقامت و صبر و تدبیر و توکل بر خدا و توسل به اهل‌بیت به زندگی خود ادامه دهند.
یادداشت: حجت‌الاسلام محمدتقی صرفی‌پور