توسعه علم و عقلانیت، راه مقابله با خرافهگرایی است
گروه اجتماعی: یک جامعهشناس و استاد دانشگاه با بیان اینکه خرافهگرایی با تاریخ بشر عجین شده و حتی در دنیای پست مدرن امروزی نیز با این پدیده مواجه هستیم، بهترین راه مقابله با خرافهگرایی را توسعه علم و دانش و عقلانیت در جامعه دانست.
مرتضی پدریان، جامعهشناس و استاد دانشگاه در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از اصفهان، با اشاره به پدیده خرافهگرایی در جامعه اظهار کرد: خرافهگرایی با تاریخ بشر عجین شده، به عبارت دیگر بشریت در طول تاریخ برای رسیدن به اهداف و پیشبینی آینده خود به پدیدههایی نظیر خرافهگرایی متوسل شده است.
وی با اشاره به علت به وجود آمدن خرافه بیان کرد: در گذشته علم آنقدر گسترش پیدا نکرده بود. در واقع شکلگیری پدیده خرافهگرایی نوعی تفکر آنیمیسم یا جانپنداری است. در واقع تصور میکنیم که پدیدهها دارای جان هستند و جان و روح آنها در تصمیمگیری و آینده ما میتواند مؤثر باشد.
پدریان گفت: هرچه دانش و علم بشر بیشتر رشد پیدا کند، پدیده خرافهگرایی نیز کاهش مییابد، ولی نمیتوان گفت که پدیده خرافهگرایی حل شدنی است، چرا که در دنیای پست مدرن امروزی نیز با پدیده خرافهگرایی روبرو هستیم. برای مثال بعضی از بازیکنان با شمارههای خاص و یا کفشهای خاص وارد بازی میشوند و باور آنها این است که با استفاده از شماره یا کفش خاص احتمال موفقیت آنها در بازی بیشتر است.
وی تصریح کرد: پدیده خرافهگرایی جزء ذات بشر است و حل شدنی نیست، منتهی شدت و ضعف دارد و هر چه جوامع به سمت علم و عقلانیت پیش بروند، میزان گرایش به خرافهگرایی در جامعه کمتر میشود.
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: هر چه افراد در نظام زندگی و تعاملات اجتماعی خود با شکستهای بیشتری روبرو شوند، احتمال گرایش آنها به خرافهگرایی بیشتر است، با این تصور که قادر به دستیابی به اهداف خود نیستد و عدم دسترسی آنها به اهدافشان ناشی از عوامل ماوراءالطبیعه است که زندگی آنها را تحت تأثیر قرار میدهد.
وی افزود: برای مثال زمانی که فردی در شیوه همسرداری دچار شکست میشود، به سمت خرافهگرایی و کارهایی از قبیل دعا، طلسم و غیره روی میآورد و زمانی که راههای رسیدن به اهداف خود را به لحاظ عقلانی نمیتواند بررسی کند، به سمت خرافه گرایش پیدا میکند.
پدریان بیان کرد: از طرف دیگر زمانی که علم در پاسخگویی به نیازهای ما دچار مشکل میشود و قادر به حل مسائل و مشکلات نیست، در چنین صورتی افراد به خرافه روی میآورند. به طور مثال فردی که دچار بیماری صعبالعلاج شده است، چون از طریق پزشکی و علمی قادر به حل مشکل خود نیست، به سمت خرافه گرایش پیدا میکند.
این جامعهشناس و استاد دانشگاه با بیان راهکارهای مقابله با پدیده خرافهگرایی اظهار کرد: بهترین راهکار، افزایش علم و دانش در جامعه است و هرچه علم و دانش و عقلانیت در جامعه افزایش پیدا کند، افراد کمتر به سمت خرافهگرایی میروند. امروز در جامعه ما عدهای از افراد به فال قهوه و پیشبینی با آن و یا دعانویسی گرایش یافته و هزینههای زیادی برای آن متحمل میشوند؛ اما به نظر میرسد مردم به این باور رسیدهاند که چنین راههایی کاربرد زیادی در حل مشکلات نداشته است. در نتیجه راهکار کاهش گرایش به خرافهگرایی، بالا بردن سطح دانش، آگاهی و خرد جمعی جامعه است.
